Ar-Ge ve yenilik projeleri kapsamında düzenlenen kağıtlara ilişkin damga vergisi uygulaması hk.
Özelge: Ar-Ge ve yenilik projeleri kapsamında düzenlenen
kağıtlara ilişkin damga vergisi uygulaması hk.
Sayı:
B.07.1.GİB.4.06.17.02-DMG-1640-318
Tarih:
26/05/2011
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
(Mükellef Hizmetleri KDV ve Diğer Vergiler Grup Müdürlüğü)
Sayı : B.07.1.GİB.4.06.17.02-DMG-1640-318 26/05/2011
Konu : Ar-Ge projeleri.
İlgide kayıtlı özelge talep formunun incelenmesinden, üniversiteniz bünyesinde kamu kurum
ve kuruluşları ile TÜBİTAK tarafından desteklenen ve yürütülen Ar-Ge ve Yenilik projeleri ile
Avrupa Birliği ve Uluslararası fonlarca desteklenen Ar-Ge ve yenilik projelerinin 5746 sayılı
Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun'da yer alan gelir vergisi
stopajı teşviki, sigorta primi desteği ve damga vergisi istisnasından yararlanıp yararlanamayacağı
hususlarında görüş talep edildiği anlaşılmıştır.
A) KURUMLAR VE GELİR VERGİSİ YÖNÜNDEN
5746 sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun'un 3
üncü maddesinde, "İndirim, İstisna, Destek ve Teşvik Unsurları" başlığı altında Ar-Ge indirimi, gelir
vergisi stopajı teşviki, sigorta primi desteği, damga vergisi istisnası ve teknogirişim sermayesi
desteği uygulamasına ilişkin hükümler yer almakta olup, anılan maddenin 2 numaralı fıkrasında;
"Gelir vergisi stopajı teşviki: Kamu personeli hariç olmak üzere teknoloji merkezi
işletmelerinde, Ar-Ge merkezlerinde, kamu kurum ve kuruluşları ile (5904 sayılı Kanunun 28'inci
maddesiyle değişen ibare. Yürürlük; 01.08.2009) kanunla kurulan veya teknoloji geliştirme
projesi anlaşmaları kapsamında uluslararası kurumlardan ya da kamu kurum ve kuruluşlarından Ar-
Ge Projelerinin desteklemek amacıyla fon veya kredi kullanan vakıflar tarafından veya uluslar arası
fonlarca desteklenen ya da TÜBİTAK tarafından yürütülen Ar-Ge ve yenilik projelerinde,
teknogirişim sermaye desteklerinden yararlanan işletmelerde ve rekabet öncesi işbirliği
projelerinde çalışan Ar-Ge ve destek personelinin; bu çalışmaları karşılığında elde ettikleri
ücretlerinin doktoralı olanlar için yüzde doksanı, diğerleri için yüzde sekseni gelir vergisinden
müstesnadır." hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanunun "Uygulama ve denetim esasları" başlıklı 4 üncü maddesinde;
"(1) Bu Kanun kapsamındaki destek ve teşvik unsurlarından yararlananların bu Kanunda ön
görülen şartları taşıdıklarına ilişkin tespitler en geç iki yıllık süreler itibarıyla yapılır.
(2) Bu Kanunun 3 üncü maddesinde belirtilen gelir vergisi stopajı ve sigorta primi işveren
hissesine ilişkin teşviklerden yararlanacak olan destek personelinin tam zaman eşdeğeri sayısı,
toplam tam zamanlı Ar-Ge personeli sayısının yüzde onunu geçemez.
(3) Asgari Ar-Ge personeli sayısının hesabında fiilen ve tam zamanlı olarak çalışan
personelin üçer aylık dönemler itibarıyla ortalaması esas alınır.
..." hükümlerine yer verilmiştir.
Konuya ilişkin olarak yayımlanan "Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesineİlişkin Uygulama ve Denetim Yönetmeliği" nin "Gelir vergisi stopajı teşviki uygulaması" başlıklı 10
uncu maddesinde;
"(1) Teknoloji merkezi işletmelerinde, Ar-Ge merkezlerinde, kamu kurum ve kuruluşları ile
kanunla kurulan vakıflar tarafından veya uluslararası fonlarca desteklenen ya da TÜBİTAK
tarafından yürütülen Ar-Ge ve yenilik projeleri ile rekabet öncesi işbirliği projelerinde ve
toknogirişim sermaye desteklerinden yararlanan işletmelerde çalışan Ar-Ge ve destek personelinin;
bu çalışmaları karşılığında elde ettikleri ücretlerinin doktoralı olanlar için %90'ı, diğerleri için %80'i
gelir vergisinden müstesnadır. Bu istisnanın hesaplanmasında, bu kapsamdaki personelin fiilen Ar-
Ge ve yenilik faaliyetlerine ayırdıkları zamanın toplam çalışma zamanına oranı dikkate alınır.
(2) Gelir vergisi istisnasından yararlanacak olan destek personelinin tam zaman eşdeğeri
sayısı, toplam tam zamanlı Ar-Ge personeli sayısının %10'unu aşamaz. Küsuratlı sayılar tama iblağ
edilir. Destek personelinin toplam tam zamanlı Ar-Ge personeli sayısının %10'unu aşması halinde,
brüt ücreti en az olan destek personelinin ücretinden başlamak üzere istisna uygulanır. Brüt
ücretlerin aynı olması halinde, ücretine gelir vergisi istisnası uygulanacak destek personeli
işverence belirlenir.
(3) Birinci fıkra kapsamında belirtilen projelerde görev alan ve/veya işletmelerde çalışan
kamu personeli belirtilen istisnadan yararlanamaz.
(4) Teşvik uygulamasında, istisna, Ar-Ge ve yenilik faaliyeti kapsamında çalışmaya ilişkin
ücret matrahına uygulanır ve sadece vergiye tabi ücret üzerinden tevkif edilen tutar muhtasar
beyannameye yansıtılır. Muhtasar beyanname ekinde, istisnadan yararlandırılan ücretlilere ilişkin
olarak içeriği Maliye Bakanlığınca belirlenecek olan bildirim işverenlerce doldurulur ve bağlı
bulunan vergi dairesine verilir.
(5) Kanun kapsamında gelir vergisi istisnasından yararlanan personel için 29/1/2004 tarihli
ve 5084 sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında
Kanunun aynı mahiyetteki hükümlerinden aynı vergilendirme dönemi içinde ayrıca yararlanılamaz.
Ancak, Ar-Ge ve destek personeli dışında kalan personel ile tam zamanlı Ar-Ge personeli sayısının
%10'unu aşan tam zaman eşdeğer destek personeli için gerekli şartların taşınması halinde, 5084
sayılı Kanunda öngörülen destek ve teşvik unsurlarından yararlanılabilir." açıklamalarına yer
verilmiştir.
Anılan yönetmeliğin "Ar-Ge ve yenilik projeleri" başlıklı 20 inci maddesinde de;
"(1) Ar-Ge ve yenilik projeleri, başvuru yapılan kamu kurumu ile kanunla kurulan vakıflar
tarafından kendi mevzuatına göre değerlendirilir. Teknoloji merkezi işletmeleri ile Ar-Ge
merkezlerinde yürütülen, kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan vakıflar tarafından
desteklenen veya TÜBİTAK tarafından yürütülen Ar-Ge ve yenilik projeleri yeniden incelemeye tabi
tutulmaksızın, Ar-Ge ve yenilik projelerine yönelik destek karar yazısının düzenlendiği veya proje
sözleşmesinin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Kanunla sağlanan destek ve teşvik unsurlarından
yararlanabilir.
(2) Birinci fıkraya girmeyen, Türkiye'nin antlaşmalarla taraf olduğu ikili ya da çok taraflı
uluslararası Ar-Ge işbirliği programları fonlarından mali olarak desteklenen Ar-Ge ve yenilik
projelerini yürüten işletmeler de Kanun kapsamındaki destek ve teşviklerden söz konusu proje
kapsamında ve proje destek süresince yararlanırlar. Uluslararası Ar-Ge işbirliği programlarınca
desteklenen Ar-Ge projelerinin Kanunla sağlanan destek ve teşvik unsurlarından yararlanabilmesi
için uluslararası programa yapılan proje başvurusu, başvurulan programa ait bilgiler, destek yazısı
veya sözleşmesi ve teşvikten yararlanacak işletmenin projedeki katkısını içeren bilgilerle birlikte
TÜBİTAK'ın incelemesine sunulur.
(3) İkinci fıkra kapsamında destek ve teşviklerden yararlanacak işletmeler, TÜBİTAK'ın onay
yazısının düzenlendiği tarih itibarıyla Kanunla sağlanan destek ve teşviklerden yararlanırlar."
açıklamalarına yer verilmiştir. 1 Seri No.lu 5746 sayılı Kanun Genel Tebliğinin "3.2 Uygulamanın Başlangıcı" başlıklı
bölümünde ise, "Gelir vergisi stopajı teşviki uygulaması 1/4/2008 tarihinden itibaren yürürlüğe
girmiştir. Teşvik uygulamasından bu Kanun uyarınca yayımlanan "Araştırma ve Geliştirme
Faaliyetlerinin Desteklenmesine İlişkin Uygulama ve Denetim Yönetmeliği"nde yer alan usul ve
esaslar çerçevesinde yararlanılacaktır.
Bu nedenle anılan yönetmelikte yer alan hükümler çerçevesinde;
-Ar-Ge merkezlerinde, Ar-Ge merkezi belgesinin düzenlendiği,
-Rekabet öncesi işbirliği projelerinde, proje sözleşmesinin yürürlüğe girdiği,
-Teknoloji merkezi işletmelerinde, Ar-Ge ve yenilik projesinin onaylandığı,
-Teknogirişim sermaye desteklerinde, kamu idaresi tarafından iş planının onaylandığı,
-Kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan vakıflar tarafından veya uluslararası
fonlarca desteklenen ya da TÜBİTAK tarafından yürütülen Ar-Ge ve yenilik projelerinde, destek
karar yazısının düzenlendiği veya proje sözleşmesinin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren gelir
vergisi stopajı teşvikinden yararlanılabilecektir.
Öte yandan, 5746 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce başlanılmış olan Ar-Ge ve
yenilik projelerinde;
-Kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan vakıflar tarafından veya uluslararası
fonlarca desteklenen ya da TÜBİTAK tarafından yürütülen Ar-Ge ve yenilik projelerine ilişkin destek
karar yazısı veya proje sözleşmesinin 1/4/2008 tarihinden önce yürürlüğe girmesi halinde 1/4/2008,
-Ar-Ge merkezlerinde yürütülen Ar-Ge ve yenilik projelerinde, Ar-Ge merkezi belgesinin
düzenlendiği, tarih itibariyle gelir vergisi stopajı teşviki hükümlerinden yararlanılacaktır.
..." açıklamaları yer almaktadır.
Bu hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, üniversiteniz bünyesinde Kamu kurum ve
kuruluşları ile kanunla kurulan veya teknoloji geliştirme projesi anlaşmaları kapsamında
uluslararası kurumlardan ya da kamu kurum ve kuruluşlarından Ar-Ge projelerini desteklemek
amacıyla fon veya kredi kullanan vakıflar tarafından veya uluslararası fonlarca desteklenen ya da
TÜBİTAK tarafından yürütülen Ar-Ge ve yenilik projelerine destek karar yazısının düzenlendiği veya
proje sözleşmesinin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren anılan Kanunda belirtilen oransal sınırlar
dikkate alınarak Ar-Ge ve destek personeline ödenecek ücretlerin gelir vergisi stopajı teşvikinden
yararlandırılması mümkün bulunmaktadır.
Diğer taraftan üniversiteniz bünyesinde Kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan
veya teknoloji geliştirme projesi anlaşmaları kapsamında uluslararası kurumlardan ya da kamu
kurum ve kuruluşlarından Ar-Ge projelerini desteklemek amacıyla fon veya kredi kullanan vakıflar
tarafından veya uluslararası fonlarca desteklenen ya da TÜBİTAK tarafından yürütülen Ar-Ge ve
yenilik projelerine 5746 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce başlanılması ve destek karar
yazısı veya proje sözleşmesinin 1/4/2008 tarihinden önce yürürlüğe girmesi halinde yine anılan
Kanunda belirtilen şartlar dahilinde 1/4/2008 tarihinden itibaren Ar-Ge ve destek personelinin gelir
vergisi stopajı teşvikinden yararlanacağı tabiidir.
B) DAMGA VERGİSİ YÖNÜNDEN
488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda
yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu, bu Kanundaki kağıtlar teriminin, yazılıp imzalanmak
veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya
belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik
ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade ettiği; 3 üncü maddesinde, damgavergisi mükellefinin kağıtları imza edenler olduğu hükme bağlanmıştır.
Öte yandan, 12/3/2008 tarih ve 26814 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 1/4/2008
tarihinde yürürlüğe giren ve Kanunun 6 ncı maddesi uyarınca 31/12/2023 tarihine kadar
uygulanacak olan 5746 sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkındaki
Kanunun 2 nci maddesinin, 1/a fıkrasında, araştırma ve geliştirme faaliyetinin (Ar-Ge), araştırma ve
geliştirme, kültür, insan ve toplumun bilgisinden oluşan bilgi dağarcığının artırılması ve bunun yeni
süreç, sistem ve uygulamalar tasarlamak üzere kullanılması için sistematik bir temelde yürütülen
yaratıcı çalışmalara çevre uyumlu ürün tasarımı veya yazılım faaliyetleri ile alınan bilimsel ve
teknolojik gelişme sağlayan, bilimsel ve teknolojik bir belirsizliğe odaklanan, çıktıların özgün,
deneysel, bilimsel ve teknik içerik taşıyan faaliyetleri; 1/b fıkrasında, yeniliğin, sosyal ve ekonomik
ihtiyaçlara cevap verebilen, mevcut pazarlara başarıyla sunulabilecek ya da yeni pazarlar
yaratabilecek; yeni bir ürün, hizmet, uygulama, yöntem veya iş modeli fikri ile oluşturulan süreçleri
ve süreçlerin neticelerini; 1/ç fıkrasında, Ar-Ge projesinin, amacı, kapsamı, genel ve teknik tanımı,
süresi, bütçesi, özel şartları, diğer kurum kuruluş, gerçek ve tüzel kişilerce sağlanacak ayni ve/veya
nakdi destek tutarları, sonuçta doğacak fikri mülkiyet haklarının paylaşım esasları tespit edilmiş ve
Ar-Ge faaliyetlerinin her safhasını belirleyecek mahiyet ve bilimsel esaslar çerçevesinde hazırlanan
projeyi ifade ettiği; 3 üncü maddesinin 4 üncü fıkrasında, Kanun kapsamındaki her türlü Ar-Ge ve
yenilik faaliyetleri ile ilgili olarak düzenlenen kağıtlardan damga vergisi alınmayacağı hüküm altına
alınmıştır.
5746 sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkındaki Kanunda
belirtilen damga vergisi istisnasına ilişkin usul ve esaslara yönelik olarak 7/7/2009 tarih ve 27281
sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 3 Seri No.lu "5746 Sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin
Desteklenmesi Hakkında Kanun Genel Tebliği"nin "3.1 Uygulama Esasları" başlıklı bölümünde;
"5746 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (4) numaralı fıkrası uyarınca, bu Kanun ve ilgili
yönetmelikte kapsam ve sınırları belirtilen Ar-Ge ve yenilik faaliyetleri ile ilgili olarak düzenlenen
kağıtlar damga vergisinden müstesna olacaktır.
Bu çerçevede, Kanun ve yönetmelik kapsamındaki Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinde istihdam
edilen personele münhasıran bu görevleri ile ilgili olarak yapılan ücret ödemeleri nedeniyle
düzenlenen kağıtlara da istisna uygulanacaktır.
Diğer taraftan, noter, resmi daireler, diğer kamu kurum ve kuruluşları gibi kurum ve
kuruluşlarca, 5746 sayılı Kanun kapsamında Ar-Ge ve yenilik faaliyetleri ile ilgili olarak düzenlenen
kâğıtlara damga vergisi istisnası uygulanabilmesi için,
- Ar-Ge ve yenilik faaliyeti kapsamında yapılacak işlemleri belirten ve desteği veren kamu
kurum ve kuruluşu,
- Ar-Ge merkezleri ile rekabet öncesi işbirliği projeleri için başvuru yapılan kamu kurumu,
- Teknoloji merkezi işletmeleri için Teknoloji Geliştirme Merkezi (TEKMER) Müdürlüğü,
- Uluslararası fonlarca desteklenen ya da Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu
(TÜBİTAK),
tarafından yürütülen Ar-Ge ve yenilik projeleri için TÜBİTAK tarafından onaylı listenin,
mükellef tarafından işlem esnasında bu işlemi yapacak kurum ve kuruluşlara ibraz edilmesi yeterli
olup, söz konusu kurum ve kuruluşlarca başkaca bir belge aranmayacaktır. Ancak, işleme konu
edilecek kâğıtların Ar-Ge ve yenilik faaliyeti kapsamında olduğunun onaylı listeden anlaşılması
gerekmektedir. Onaylı listenin işlem esnasında ibraz edilmemesi halinde, işlem yapanlarca istisna
uygulanması mümkün bulunmamaktadır." açıklamalarına yer verilmiştir.
Buna göre, 5746 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik kapsamında yürütülen Ar-Ge veya yenilik
faaliyetlerine ilişkin olarak düzenlenen kağıtlar damga vergisinden istisnadır. Bu durumda, 1/4/2008 tarihinde yürürlüğe giren 5746 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik
kapsamındaki Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinde istihdam edilen personele münhasıran bu görevleri ile
ilgili olarak yapılan ücret ödemeleri nedeniyle düzenlenen kağıtlar ile kamu kurum ve
kuruluşlarınca desteklenen Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinde desteği veren kamu kurum ve
kuruluşları ile uluslararası fonlarca desteklenen yadaTürkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma
Kurumu (TÜBİTAK) tarafından yürütülen Ar-Ge ve yenilik projeleri için TÜBİTAK tarafından onaylı
listeden Ar-Ge ve yenilik faaliyeti kapsamında olduğu anlaşılan iş ve işlemlerle ilgili olarak
düzenlenen kağıtlara 5746 sayılı Kanun kapsamında damga vergisi istisnası uygulanması
gerekmektedir.
Ancak, söz konusu kağıtların Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinin yanı sıra proje neticesinde elde
edilecek ürünün ya da Ar-Ge ve yenilik faaliyeti dışındaki unsurların alım/satım hususlarını da ihtiva
etmesi halinde bu kağıtların anılan Kanun kapsamında damga vergisi istisnasından
yararlanamayacağı tabiidir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise
bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz
dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi
için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.