Araştırma Görevlilerine Yapılan Ücret Ödemelerinin Vergilendirilmesi
Kanun Numarası
193
Kanun
GELİR VERGİSİ KANUNU
Özelge No
62030549-120[61-2024]-1223291
Özelge Tarihi
15.09.2026
Araştırma Görevlilerine Yapılan Ücret Ödemelerinin
Vergilendirilmesi
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
İstanbul Defterdarlığı
Gelir Kanunları Gelir Ve Kurumlar Vergileri Grup Müdürlüğü
Sayı : E-62030549-120[61-2024]-1223291 15.09.2026
Konu : Araştırma Görevlilerine Yapılan Ücret Ödemelerinin Vergilendirilmesi
İlgi : “…”
İlgide kayıtlı özelge talep formları ve eklerinin incelenmesinden, Üniversitenizde, 2547
sayılı Yükseköğretim Kanununun ek 46 ncı maddesi uyarınca, “…” Üniversitesinde
çalışan ve doktora derecesine sahip olup yurtdışında ikamet eden yabancı uyruklu
araştırmacıların kısmi zamanlı olarak görev alacağı, bu kişilerin yaptıkları araştırma
sonuçlarını Üniversitenizin ismini kullanarak ulusal ve uluslararası akademik dergilerde
makale olarak yayımlayabilecekleri, araştırma konusu işlemler için uzaktan erişimle
veya fiilen Üniversitenize gelerek ders verebilecekleri, bu kişilerin ücretlerinin belirli bir
süre boyunca her ay döviz cinsinden veya Türk Lirası olarak ödeneceği belirtilerek, söz
konusu araştırmacılara yapılan ödemelerin gelir vergisi ve damga vergisi açısından
nasıl vergilendirileceği hususunda görüş talep edildiği anlaşılmıştır.
GELİR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN
1
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun;
- "Ücretin tarifi" başlıklı 61 inci maddesinde, "Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine
bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile
temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam,
avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında
ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın
belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.
...",
- "Vergi tevkifatı" başlıklı 94 üncü maddesinde, "Kamu idare ve müesseseleri, iktisadî
kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar,
dernek ve vakıfların iktisadî işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek
gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai
kazançlarını bilanço veya ziraî işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler
aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya
hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat
yapmaya mecburdurlar.
1.Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan
ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre
...
... vergi tevkifatı yapılır.
...'',
- "Vergi tevkifatında uyulacak esaslar" başlıklı 96 ncı maddesinde, "Vergi tevkifatı,
94'üncü madde kapsamına giren nakten veya hesaben yapılan ödemelere uygulanır.
Bu maddede geçen hesaben ödeme deyimi, vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratları
ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumda gösteren her türlü kayıt ve
işlemleri ifade eder."
hükümlerine yer verilmiştir.
Öte yandan, araştırmacılar ile imzalamış olduğunuz yükseköğretım kurumu dışında
çalışan doktora derecesıne sahıp nıtelıklı Türk veya yabancı uyruklu
araştırmacıların kısmı zamanlı görevlendırılmelerıne ılışkın usul ve esaslar
çerçevesındeki ış sözleşmesi incelenmiş olup bu sözleşmenin;
- "Tarafların Hak ve Yükümlülükleri" başlıklı 2 nci maddesinin (2.4.) ve (2.5.)
bölümlerinde;
2
-Sözleşme süresince personelin, “…” Üniversitesi'ne bağlı olarak ve onun adı altında Ç1,
Ç2 ve Ç3 çeyrek dilimlerinde yer alan dergilerde yılda en az 8 (sekiz) bilimsel çalışma
yayınlayacağı veya çalışmalarını yayına kabul ettireceği hususlarının kabul edildiği,
- Ayrıca personelin, lisans veya lisansüstü programlarda, ayda en az iki ders saati
olmak üzere, kendi alanıyla ilgili dersleri uzaktan veya Türkiye'de bulunduğu
zamanlarda yüz yüze vermesi gerektiği, bu derslerin planlanması, personelin bağlı
olduğu fakülte tarafından yönetileceği ve personele bildirileceği, personel tarafından
verilen dersler için ödeme süresi ve tutarının ilgili usul ve esaslara göre belirleneceği,
bunun ötesinde personele herhangi bir ücret ödenmeyeceği,
hususları açıkça ifade edilmiştir.
Bu hüküm ve açıklamalara göre, yurt dışında ikamet etmekte olan ve yine yurt dışında
“…” Üniversitesinde görevli olan araştırmacılara kısmi çalışmaları sonucunda
Üniversiteniz tarafından yapılacak ödemelerin, üniversiteniz ile söz konusu personel
arasında bir iş akdine bağlı olarak işçi işveren ilişkisinin bulunması dolayısıyla ücret
ödemesi olarak kabul edilmesi ve Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (1) numaralı bendine göre tevkifata tabi tutulması gerekmektedir.
Ancak, söz konusu araştırmacıların mukim olduğu ülkeler ile ülkemiz arasında
imzalanmış ve usulüne uygun olarak yürürlüğü girmiş bir çifte vergilendirmeyi önleme
anlaşması bulunması halinde, öncelikle bu anlaşma hükümlerinin uygulanacağı
tabiidir.
DAMGA VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN;
488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, bu Kanuna ekli (1) sayılı
tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu, bu Kanundaki kağıtlar teriminin
yazılıp imzalanmak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve
herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile
elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde
oluşturulan belgeleri ifade edeceği hükme bağlanmıştır.
Anılan Kanuna ekli (1) sayılı tablonun "IV. Makbuzlar ve diğer kağıtlar" başlıklı
bölümünün 1/b fıkrasında, " Maaş, ücret, gündelik, huzur hakkı, aidat, ihtisas zammı,
ikramiye, yemek ve mesken bedeli, harcırah, tazminat ve benzeri her ne adla olursa
olsun hizmet karşılığı alınan paralar (avans olarak ödenenler dahil) için verilen
makbuzlar ile bu paraların nakden ödenmeyerek kişiler adına açılmış veya açılacak
cari hesaplara nakledildiği veya emir ve havalelerine tediye olunduğu takdirde nakli
veya tediyeyi temin eden kağıtlar" ın nispi damga vergisine tabi olduğu hükme
bağlanmıştır.
Bu hükümlere göre, Üniversitenizin “…” Üniversitesi'nde çalışan araştırma görevlilerinden
aldığı kısmi zamanlı eğitim hizmeti karşılığında bu kişilere yapılan ödemelere ilişkin
3
düzenlenen kağıtların Kanuna ekli (1) sayılı tablonun IV/1-b fıkrası uyarınca damga
vergisine tabi tutulması gerekmektedir.
ÇİFTE VERGİLENDİRMEYİ ÖNLEME ANLAŞMALARI YÖNÜNDEN
1 Ocak 1998 tarihinden itibaren uygulanan Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Amerika
Birleşik Devletleri Hükümeti Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte
Vergilendirmeyi Önleme ve Vergi Kaçakçılığına Engel Olma Anlaşmasının (Anlaşma)
'Öğrenciler, Stajyerler ve Öğretmenler' başlıklı 20 nci maddesinin 2 nci fıkrasında:
" 2. Aynı şekilde, bir Akit Devleti ziyaret etmeden hemen önce veya ziyareti sırasında
diğer Akit Devletin mukimi olan ve ilk bahsedilen Devlette iki yılı aşmayan bir süre veya
süreler için öğretim veya bilimsel araştırma yapmak amacıyla bulunan bir öğretmen
veya eğitmene öğretim veya araştırma hizmetleri karşılığında bu Devletin dışından
doğan ödemeler bu Devlette vergiden istisna edilecektir."
hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre, ABD mukimi olmaları durumunda “…” Üniversitesinde çalışan araştırma
görevlilerinden aldığınız bilimsel araştırma ve öğretim hizmetleri karşılığında bu kişilere
yaptığınız ödemeler Türkiye'de iç mevzuat hükümlerine göre vergilendirilecektir.
Anlaşmanın Türkiye'ye vergi alma hakkı verdiği durumlarda, Anlaşmanın çifte
vergilendirmenin önlenmesine ilişkin 23 üncü maddesinin 1 inci fıkrası hükmü
gereğince, Türkiye'de ödenen verginin ABD'de ödenecek vergiden mahsup edilmesi
suretiyle aynı gelir üzerinden iki defa vergi alınması önlenmiş olacaktır.
Bununla birlikte, “…” Üniversitesinde çalışan araştırma görevlilerinin ABD mukimi
olmamaları durumunda bu kişilerin vergilendirilmesi mukimi oldukları ülke ile Türkiye
arasında varsa yürürlükte bulunan çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması
hükümlerine göre yoksa iç mevzuat hükümlerine göre yapılacaktır.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
( * ) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
( ** ) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış
bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde,
bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası
kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
4