Arsa sahipleri adına düzenlenen faturalardaki tutarların brüt satış hasılatı hesabında dikkate alınıp alınmayacağı hk.
Arsa sahipleri adına düzenlenen faturalardaki tutarların
brüt satış hasılatı hesabında dikkate alınıp alınmayacağı hk.
Sayı:
67854564-1741-85866
Tarih:
22/02/2018
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
İZMİR VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
Mükellef Hizmetleri Usul Grup Müdürlüğü
Sayı : 67854564-1741-85866 22.02.2018
Konu : Arsa sahipleri adına düzenlenen
faturalardaki tutarların brüt satış hasılatı
hesabında dikkate alınıp alınmayacağı
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, inşaat müteahhitliği faaliyetinden dolayı ilimiz ... Vergi
Dairesi Müdürlüğünün ... vergi kimlik numarasında kayıtlı mükellefi olduğunuz, adi ortaklığınızın
2015 yılında teslim ve hizmetler karşılığının 12.221.654,00.-TL olduğu, bunun 7.551.000,00.-
TL'sinin arsa sahiplerine teslimler dolayısıyla 4.670.654,00.-TL'sinin ise satışlarınız dolayısıyla
düzenlenen faturalardaki tutarlardan oluştuğu, 454 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile
brüt satış hasılatı 10.000.000,00.-TL üzeri olan mükelleflere e-defter ve e-fatura kullanma
zorunluluğu getirildiği belirtilerek, kat karşılığı inşaat işlerinizde arsa sahiplerine kalan bağımsız
bölümlerle ilgili arsa sahipleri adına düzenlenen faturalardaki tutarların brüt satış hasılatı
hesabında dikkate alınıp alınmayacağı hususunda Başkanlığımız görüşü istenilmektedir.
Bilindiği gibi 213 sayılı Vergi Usul Kanununun;
- 227 nci maddesinde, bu kanunda aksine hüküm olmadıkça bu kanuna göre tutulan ve
üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait olan kayıtların tevsikinin mecburi olduğu,
- 229 uncu maddesinde faturanın, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin
borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye
verilen ticari vesika olduğu,
hükümleri yer almaktadır.
Bunun yanı sıra, genel itibariyle, kat/arsa karşılığı inşaat işlerinde; - Arsa karşılığı olmak üzere arsa sahibine daire/işyeri verilmesi durumunda, karşılığı ayni
olan bir taahhüt söz konusudur. Arsa sahibi arsasının bir kısmını müteahhide devretme, müteahhit
ise bunun karşılığında inşa edeceği dairelerin/işyerlerinin bir kısmını arsa sahibine devretme
taahhüdünde bulunmaktadır.
- Bu taahhüt nedeniyle müteahhit işletme, inşa ettiği dairelerden/işyerlerinden bir kısmını
arsa sahibine vermekte olup, bunun karşılığında arsa sahibinden, kendinde kalan daire/işyerlerinin
arsa payını devralmaktadır.
Ayrıca, kat/arsa karşılığı inşaat işlerinde, arsa karşılığında daire/işyeri teslimi, karşılıklı
olarak eş zamanlı olarak gerçekleşmektedir. Dolayısıyla, arsa sahibinin arsa tesliminin ticari
nitelikli olması durumunda arsa için, müteahhidin ise arsa sahibine teslim ettiği bağımsız birimler
için, eş zamanlı olarak gerçekleşecek arsa ve daire/işyeri teslim tarihinden itibaren yedi gün
içerisinde fatura düzenlenmesi gerekmektedir. Arsa sahibinin arsa tesliminin ticari nitelikli
olmaması durumunda ise arsa için, müteahhit tarafından arsa sahibi adına gider pusulası
düzenleneceği tabiidir.
Diğer taraftan; 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 37 nci maddesinin birinci fıkrasında, her
türlü ticari ve sınai faaliyetlerden doğan kazançların ticari kazanç olduğu hükmüne yer verilmiş
olup, aynı maddenin ikinci fıkrasının (4) numaralı bendinde ise, gayrimenkullerin alım, satım ve inşa
işleriyle devamlı olarak uğraşanların bu işlerinden elde edilen kazancın ticari kazanç sayılacağı
hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanunun 38 inci maddesinde;
"Bilanço esasına göre ticari kazanç, teşebbüsdeki öz sermayenin hesap dönemi sonunda ve
başındaki değerleri arasındaki müsbet farktır. Bu dönem zarfında sahip ve sahiplerce:
1. İşletmeye ilave olunan değerler bu farktan indirilir;
2. İşletmeden çekilen değerler ise farka ilave olunur.
Ticari Kazancın bu suretle tespit edilmesi sırasında, Vergi Usul Kanunu'nun değerlemeye ait
hükümleri ile bu kanunun 40 ve 41' inci maddeleri hükümlerine uyulur."
hükmüne yer verilmiştir. Ayrıca ticari kazancın tespitine ilişkin Gelir Vergisi Kanununun 39 uncu maddesinin ikinci
fıkrasında;
"Elde edilen hasılat, tahsil olunan paralarla tahakkuk eden alacakları; giderler ise, tediye
olunan ve borçlanılan meblağları ifade eder."
parantez içi hükmü yer almaktadır.
Kat karşılığı inşaat sözleşmelerine göre müteahhit tarafından arsa sahibinin arsası üzerine
istenilen ve kararlaştırılan miktarda taşınmaz (konut-işyeri) inşa edilmekte ve inşa edilen
taşınmazların bir kısmı arsa karşılığı olarak arsa sahibine verilmektedir.
Buna göre, kat karşılığı inşaat sözleşmesine göre arsa karşılığı olarak arsa sahibine
verilecek taşınmazların emsal bedelinin ticari kazancın tespitinde hasılat olarak dikkate alınması
gerekmektedir.
Öte yandan; 3065 sayılı Katma Değer Vergisi ( KDV ) Kanununun;
- 1/1 inci maddesine göre; Türkiye'de yapılan ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek
faaliyeti çerçevesindeki teslim ve hizmetlerin KDV'ye tabi olduğu,
- 2/5 inci maddesinde trampanın iki ayrı teslim olduğu,
- 4/2 nci maddesinde, bir hizmetin karşılığının bir mal teslimi veya diğer bir hizmet olması
halinde bunların her birinin ayrı işlem olduğu, hizmet veya teslim hükümlerine göre ayrı ayrı
vergiye tabi tutulacağı,
- 20 nci maddesinde, Teslim ve hizmet işlemlerinde matrah, bu işlemlerin karşılığını teşkil eden
bedeldir. Bedel deyimi, malı teslim alan veya kendisine hizmet yapılan veyahut bunlar adına
hareket edenlerden bu işlemler karşılığında her ne suretle olursa olsun alınan veya bunlarca
borçlanılan para, mal ve diğer suretlerde sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaat, hizmet ve
değerler toplamını ifade ettiği, - 27 nci maddesinde ise, bedeli bulunmayan veya bilinmeyen işlemler ile bedelin mal,menfaat,
hizmet gibi paradan başka değerler olması halinde matrahın işlemin mahiyetine göre emsal bedeli
veya emsal ücreti olduğu
hükme bağlanmıştır.
KDV Genel Uygulama Tebliğinin " I/B-8.2. Müteahhit Tarafından Arsa Sahibine Konut veya
İşyeri Teslimi bölümünde "Müteahhit tarafından arsa sahibine arsanın karşılığı olarak yapılan
teslimlerde, emsal bedel üzerinden KDV uygulanır." hükmü yer almaktadır.
Buna göre, müteahhitler tarafından arsa sahibine teslim edilen bağımsız bölümler KDV'ye
tabidir. Söz konusu teslimler nedeniyle düzenlenecek faturada emsal bedeli üzerinden işlemin tabi
olduğu oranda KDV hesaplaması gerekmektedir.
Diğer taraftan; 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 175 ve mükerrer 257 nci maddelerinin
Bakanlığımıza verdiği yetkiye dayanılarak düzenlenen 1 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama
Genel Tebliği ve izleyen tebliğlerle mükelleflerin muhasebe sistemlerinde uymakla yükümlü
bulundukları kurallar belirlenmiştir.
Bu belirlemelere göre, mükelleflerin muhasebenin temel kavramlarına, muhasebe
politikalarının açıklanması ve mali tablolar ilkelerine, tekdüzen hesap planı ve işleyişine ilişkin
yapılan düzenlemelere uymaları gerekmektedir.
Söz konusu tebliğin "6. GELİR TABLOSU HESAPLARI" bölümünde;
60. BRÜT SATIŞLAR
"İşletmenin esas faaliyetleri çerçevesinde satılan mal yada hizmetler karşılığında alınan yada
tahakkuk ettirilen toplam değerleri kapsar. Satılan mal ve hizmetlerle ilgili sübvansiyonlar, satış
tarihindeki vade farkları, ihracatla ilgili dönem içinde ortaya çıkan kur farkları, vergi iadeleri brüt
satışlar içinde gösterilir. Brüt Satışlara Katma Değer Vergisi dahil edilmez."şeklinde açıklanmıştır.
Buna göre; arsa sahiplerine kat karşılığı teslim edilen bağımsız bölümlerle ilgili düzenlenen
faturaların brüt satış hasılatı toplamına eklenmesi gerekeceği tabiidir.
454 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin "Elektronik Defter ve Elektronik Fatura
Kullanma Zorunluluğu Getirilen Mükellefler" başlıklı 2'nci bölümünde, "421 sıra numaralı Vergi
Usul Kanunu Genel Tebliği ile zorunluluk getirilen mükelleflere ilave olarak aşağıda sayılan
mükelleflere elektronik defter tutma ve e-fatura uygulamasına geçme zorunluluğu getirilmiştir.
a) 2014 veya müteakip hesap dönemleri brüt satış hasılatı 10 Milyon TL ve üzeri olan
mükellefler.
…
(a) bendindeki şartı, 2014 hesap döneminde sağlayan mükellefler 1/1/2016 tarihinden
itibaren, 2015 veya müteakip hesap dönemlerinde sağlayan mükellefler ise ilgili hesap dönemine
ilişkin gelir/kurumlar vergisi beyannamesinin verileceği tarihi takip eden hesap döneminin başından
itibaren,…elektronik fatura ve elektronik defter uygulamasına geçmek zorundadır." şeklinde
düzenleme yapılmıştır.
Bu düzenlemeye göre 2015 hesap dönemi brüt satış hasılatı 10 Milyon TL ve üzeri olan
mükellefler ilgili hesap dönemine ilişkin gelir/kurumlar vergisi beyannamesinin verileceği tarihi
takip eden hesap döneminin başından itibaren elektronik fatura ve elektronik defter uygulamasına
geçmek zorundadırlar.
Yukarıda yapılan açıklamalara göre, şirketiniz tarafından, arsa sahiplerine teslim edilen
bağımsız birimler (daireler/iş yerleri) için arsa sahibi adına fatura düzenlenmesi icap etmektedir.
Ayrıca, söz konusu işlemin tekdüzen muhasebe sisteminin uygulanması ile ilgili olarak
yayımlanan Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğlerinde yapılan açıklamalar doğrultusunda
kayıtlara intikal ettirilmesi gerektiği tabiidir.
Öte yandan, brüt satış hasılatınızın hesaplanmasında, 2015 yılı gelir tablonuzda yer alan bütün
satışlarınızı gösteren brüt satış hasılatınızın dikkate alınması gerekmektedir.
Bu durumda, 2015 hesap dönemi brüt satış hasılatınızın 10 Milyon TL ve üzeri olması halinde
ilgili hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamenizin verileceği tarihi takip eden hesap
döneminin başından itibaren elektronik fatura ve elektronik defter uygulamasına geçmek
zorunluluğunuz bulunmaktadır.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge
geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla
vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi
hesaplanmayacaktır.