Banka ve sigorta şirketleri dışındaki kişi ve kuruluşların mevduat faiz gelirlerinin banka ve sigorta muameleleri vergisine tabi tutulup tutulmayacağı

Özelge: Banka ve sigorta şirketleri dışındaki kişi ve
kuruluşların mevduat faiz gelirlerinin banka ve sigorta
muameleleri vergisine tabi tutulup tutulmayacağı hakkında.
Sayı: 
B.07.0.GEL.0.56/5601-702/22444
Tarih: 
03/06/1999T.C.
MALİYE BAKANLIĞI
Gelirler Genel Müdürlüğü
TARİH : 03.06.1999
SAYI : B.07.0.GEL.0.56/5601-702/22444
KONU : Banka ve sigorta şirketleri dışındaki
kişi ve kuruluşların mevduat faiz gelirlerinin
banka ve sigorta muameleleri vergisine tabi
tutulup tutulmayacağı hk.
...................
İLGİ : 29.12.1998 tarih ve 4844 sayılı dilekçeniz.
İlgide kayıtlı dilekçeniz incelendi.
Sermaye Piyasası Kurumlarından biri olan portföy yönetim şirketleri kurulun 19.12.1996 tarih ve 22852 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan
Seri V No: 29 sayılı tebliği ile mevzuata girmişlerdir.
Portföy yönetim şirketleri sermaye piyasası araçlarından oluşan portföylerin müşterilerle yapılacak yönetim sözleşmesi çerçevesinde vekil
sıfatıyla yönetilmesidir.
Vekalet müessesesi Borçlar Kanunu'nun 13. babında düzenlenmiş olup, 386. maddede "vekalet akdi ile vekil, sözleşme dairesinde kendisine
yüklenen işin yönetimini veya karşılık bulduğu hizmetin ifasını iltizam eyler" şeklinde tanımlanmıştır.
Vekaletin özel bir biçimi olan tellallık ise vekalet müessesesi içinde aynı babın üçüncü faslında düzenlenmiştir. Borçlar Kanununun 404.
maddesinde tellallık "ücret karşılığı akdin yapılması imkanını hazırlamak veya akdin icrasına tavassut etmek" olarak tanımlanmıştır. Tellal
tarafların karşı karşıya gelmesi için aracılık etmektedir. Yapılan işe göre tellallar; adi işler tellallığı, ticari işler tellallığı ve borsa tellallığı
gibi türlerde olabilmektedir. Gerek Borçlar Kanunu gerek Sermaye Piyasası Kanunu çerçevesinde portföy yönetim şirketleri esas itibariyle
mesleki ve ilmi tecrübelerinden yararlanmak suretiyle müşterileri ile sermaye piyasası araçlarını ihraç edenler arasında vekalete dayanan
bir tellallık hizmeti yani alım satıma tavassut işlevinde bulunmaktadırlar. Nitekim ilgili tebliğin 5. maddesinin 3. fıkrası da "Alım satıma
aracılık faaliyetlerinin yürütülmesi sırasında, ........ diye başlayarak yapılan işin aracılık olduğunu kabul etmektedir. Sermaye piyasası
araçları ise SPK. 3. maddesinin b bendinde belirlenen menkul kıymetler ile diğer sermaye piyasası araçlarını ifade etmekte olduğundan,
portföy yönetim şirketleri sonuç olarak yönetim ücreti adı altında menkul kıymetlerin alım satımına tavassut etmektedirler.
Diğer taraftan, 6802 sayılı Gider Vergileri Kanununun 28. maddesinin ikinci fıkrası paranteziçi hükmüne göre bankerlerin menkul kıymet
alım satımına tavassut etmek karşılığı aldığı komisyon, ücret, hizmet karşılığı gibi adlarla aldıkları paralar banka ve sigorta muameleleri
vergisine tabi olmakta ve aynı maddenin 3. fıkrası ile de bu işleri devamlı olarak yapanların banker sayılacakları belirtilmektedir.
Bu durumda, Sermaye Piyasası Kurulu'nun V Seri No.lu 29 sayılı Tebliğine göre faaliyette bulunan şirketinizin müşterilerle yapacağı portföy
yönetim sözleşmesi çerçevesinde vekil sıfatı ile sermaye piyasası araçlarından oluşan portföyleri aracılık etmek suretiyle verdiği hizmetler
karşılığı sağladığı gelirlerin banka ve sigorta muameleleri vergisine tabi tutulması gerekir.
Öte yandan, 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu'nun 29. maddesinin (c) fıkrasında, Hususi Kanunlarla her türlü vergiden istisna edilmiş olan
esham ve tahvillerin, faiz, temettü ve ikramiyelerinin, (e) fıkrasında ise, bankaların, bankerlerin ve sigorta şirketlerinin sermayelerinin
tamamı kendilerine ait veya iştirakleri bulunan sınai işletmelerden sağladıkları karların, banka ve sigorta muameleleri vergisinden istisna
tutulacağı hükme bağlanmıştır.
Anılan hükümlere göre, Bütçe Kanunları ile banka ve sigorta muameleleri vergisinden istisna edilen hazine tahvil ve bonolarına ait faizler ve
varsa sermayesinin tamamı şirketinize ait sınai işletmelerden veya iştirakiniz bulunan sınai işletmelerden sağladığınız temettüler banka ve
sigorta muameleleri vergisinden istisnadır. Ancak şirketinizin;
- Portföy yönetimi müşterilerden aldığı komisyonlar,
- Yatırım fon ve ortaklıklarının portföylerinin yönetiminden elde ettiği komisyonlar,
- Devlet Tahvili ve Hazine Bonosu alım satım kazancı,
- Hisse senedi alım satım kazancı,
- Sınai işletmelerden sağlanan temettü gelirleri dışındaki temettü gelirleri,
- Repo gelirleri,
banka ve sigorta muameleleri vergisine tabidir.
Diğer taraftan, banka ve sigorta şirketleri dışındaki kişi ve kuruluşların mevduat faiz gelirleri ise banka ve sigorta muameleleri vergisi
kapsamı dışında bulunmaktadır.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
Bakan a.
Daire Başkanı