Bedelsiz teslimin KDV Kanunu karşısındaki durumu ile emsal bedel hk.

Özelge: Bedelsiz teslimin KDV Kanunu karşısındaki durumu
ile emsal bedel hk.
Sayı: 
B.07.1.GİB.4.06.18.02-322267-8157-284
Tarih: 
21/02/2012
 
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
(Mükellef Hizmetleri Usul Grup Müdürlüğü)
 
   
Sayı : B.07.1.GİB.4.06.18.02-322267-8157-284 21/02/2012
Konu : Bedelsiz teslimin KDV Kanunu karşısındaki durumu ile  
emsal bedel hk.
 
            İlgi özelge talep formunda, ... Vergi Dairesi Müdürlüğünün ... vergi numaralı mükellefi
olduğunuz; ... (OSB) içerisinde ticarî faaliyetinize devam etmekte olduğunuz; enerji hattınızı
güçlendirmek için elektrik santrali satın aldığınız; santralin işletilmesinin ve bakımının teknik
uzmanlık gerektirmesi ve yasal olarak teknik personel istihdam edilmesi zorunluluğu nedenleriyle
elektrik santralinin mülkiyetini OSB yönetimine bedelsiz olarak devredeceğinizi; OSB yönetiminin
elektrik santralinin bakımını ve işletilmesi işini üstleneceğini, santralden elde edilecek elektriğin
nakil hatları vasıtasıyla şirketiniz bünyesinde kullanılacağını; devir sonrasında şirketinizin kullanım
hakkı sahibi olacağını belirterek, bu durumda santralin satın alınması sırasında ödemiş olduğunuz
KDV'nin indirim konusu edilmesinin mümkün olup olmadığı, santral için ödenen bedelin
kayıtlarınızda ne şekilde yer alacağı, amortisman uygulamasının ne şekilde olacağı, santralin OSB
yönetimine devrinde KDV ve fatura düzeninin ne şekilde olması gerektiği konularında Başkanlığımız
görüşü talep edilmektedir.
            1- KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN:
            3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 1/1 inci maddesinde ticari, sınai, zirai faaliyet
ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin katma değer vergisine tabi
olacağı hüküm altına alınmıştır.
            Aynı Kanunun "Emsal bedeli ve emsal ücreti" başlıklı 27 nci maddesinde;
            "1. Bedeli bulunmayan veya bilinmeyen işlemler ile bedelin mal, menfaat, hizmet gibi
paradan başka değerler olması halinde matrah işlemin mahiyetine göre emsal bedeli veya emsal
ücretidir.
            2. Bedelin emsal bedeline veya emsal ücretine göre açık bir şekilde düşük olduğu ve bu
düşüklüğün mükellefçe haklı bir sebeple açıklanamadığı hallerde de, matrah olarak emsal bedeli
veya emsal ücreti esas alınır.
            3. Emsal bedeli ve emsal ücreti Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre tespit olunur.
            4. Katma değer vergisi uygulaması bakımından emsal bedelin tayininde genel idare giderleri
ve genel giderlerden mamule düşen hissenin bedele katılması mecburidir.
            5. Serbest meslek faaliyetleri için ilgili meslek teşekküllerince tespit edilmiş bir tarife varsa,
hizmetin bedeli, bu tarifede gösterilen ücretten düşük olamaz."
            hükmüne yer verilmiştir.            Öte yandan, yine Katma Değer Vergisi Kanununun "Vergi İndirimi" başlıklı 29 uncu
maddesinin 1-a bendinde, kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak
düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisinin indirim konusu
yapılacağı, aynı maddenin 3 nolu bendinde de, indirim hakkının vergiyi doğuran olayın vuku
bulduğu takvim yılı aşılmamak şartıyla, ilgili vesikaların kanuni defterlere kaydedildiği
vergilendirme döneminde kullanılabileceği hüküm altına alınmıştır.
            Yukarıda yapılan açıklamalara göre, firmanızca satın alınan ancak teknik bazı nedenlerden
dolayı ... Bölgesine bedelsiz devredilen elektrik santralinin alımı esnasında ödenen katma değer
vergisinin, vergiyi doğuran olayın vuku bulduğu takvim yılı aşılmamak şartıyla, ilgili vesikaların
kanuni defterlere kaydedildiği vergilendirme döneminde indirim konusu yapılması mümkün
bulunmaktadır. Ancak, bedelsiz devredilecek elektrik santralinin KDV matrah tespitine ilişkin emsal
bedel ile ilgili hükümler göz önünde bulundurulmak suretiyle katma değer vergisine tabi tutulması
gerekmektedir.
            2- VERGİ USUL KANUNU YÖNÜNDEN:
            213 sayılı Vergi Usul Kanununun 227 inci maddesinde; bu Kanuna göre tutulan ve üçüncü
şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait olan kayıtların tevsikinin mecburi olduğu belirtilmiş,
bu Kanuna göre tevsik edici bir belge mahiyetinde bulunan fatura ise mezkûr Kanunun 229 uncu
maddesinde; satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek
üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesika olarak
tanımlanmış, 231 inci maddesinin (5) numaralı bendinde de; faturanın malın teslimi veya hizmetin
yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenleneceği, bu süre içerisinde düzenlenmeyen
faturaların hiç düzenlenmemiş sayılacağı, 232 nci maddesinde ise birinci ve ikinci sınıf tüccarlarla
kazancı basit usulde tespit edilenler ve defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilerin sattıkları
emtia veya yaptıkları işler için fatura vermek, satın aldıkları emtia ve hizmetler için de fatura
istemek ve almak zorunda oldukları hükme bağlanmıştır.
            Diğer yandan aynı Kanunun "Amortismanın mevzuu:" başlıklı 313 üncü maddesinde,
"İşletmede bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz
bulunan gayrimenkullerle 269 uncu madde gereğince gayrimenkul gibi değerlenen iktisadi
kıymetlerin, alet, edevat, mefruşat, demirbaş ve sinema filmlerinin birinci kısımdaki esaslara göre
tespit edilen değerinin, bu Kanun hükümlerine göre yok edilmesi amortisman mevzuunu teşkil eder.
            İlgili mevzuat gereğince sözleşme süresinden sonra bedelsiz olarak Devlete veya Devletçe
tensip olunan bir teşekküle veya belediyeye intikali öngörülen amortismana tabi iktisadi
kıymetlerden (sözleşme süresinde yenilenmesi gerekenler hariç), sermayenin veya özel maliyet
bedellerinin itfası hükümlerine göre amortismana tabi tutulanlar, genel hükümler uyarınca ayrıca
amortismana tabi tutulamazlar.
            Değeri  770 (2010 yılı için 680) TL.'yi aşmayan peştemallıklar ile işletmede kullanılan ve
değeri 770 (2010 yılı için 680) TL.'yi aşmayan alet, edavat, mefruşat ve demirbaşlar amortismana
tâbi tutulmayarak doğrudan doğruya gider yazılabilir. İktisadi ve teknik bakımdan bütünlük arz
edenlerde bu had topluca dikkate alınır." hükmü yer almaktadır.
            Yine aynı Kanunun 267 nci maddesinde; emsal bedelin tanımı yapıldıktan sonra nasıl
hesaplanacağı ile hangi sıra ve esaslar dahilinde uygulanacağı üç bent halinde sayılmıştır.
            Bunlardan bir ve ikinci sıralarda yer alan ortalama fiyat esası ve maliyet bedeli esasına göre
değer tespiti bizzat mükellefler tarafından yapılacaktır.
            Üçüncü sıraya göre yapılacak takdir esasında ise aynı maddede "Yukarıda yazılı esaslara
göre belli edilemeyen emsal bedelleri ilgililerin müracaatı üzerine takdir komisyonunca takdir yolu
ile belli edilir. Takdirler, maliyet bedeli ve piyasa kıymetleri araştırılmak ve kullanılmış eşya için
ayrıca yıpranma dereceleri nazara alınmak suretiyle yapılır. Takdir edilen bedellere mükelleflerin
vergi mahkemesinde dava açma hakkı mahfuzdur. Ancak, dava açılması verginin tahakkuk ve
tahsilini durdurmaz..." hükmü bulunmaktadır.            İlgi dilekçeniz ekinde yer alan ve şirketiniz ile ... arasında tanzim edilen ... enerji tesis
sözleşmesinin tetkikinden; sözleşmenin, "Müşteri tarafından yapılıp işletme, bakım ve onarım
karşılığı OSB'ye devredilecek tesis işleri (Sözleşme Türü:B)" kapsamında yapıldığı ve tesislerin
mülkiyetinin, ... işletme ve bakım karşılığında bütün hak ve vecibeleri ile hiçbir hak iddia ve talep
edilmemek üzere devredileceği, geçici kabulün yapılmasıyla birlikte devir işlemlerinin
tamamlanması beklenilmeksizin tesislerden ... kendi tesisleri gibi yararlanabileceği ve bu tesisler
üzerinden üçüncü kişi ve kuruluşlara da enerji verebileceği hükümlerinin mevcut olduğu
anlaşılmıştır.
            Buna göre, firmanızca satın alınarak işletmeniz aktifinde kayıtlı bulunan ancak teknik bazı
nedenlerden dolayı ... bedelsiz devredilen elektrik santralinin; Vergi Usul Kanununun 267 nci
maddesi uyarınca hesaplanacak emsal bedel üzerinden aynı Kanunun 231 inci maddesinin beşinci
fıkrasında belirtilen süre içerisinde devredilen kurum adına fatura düzenlemek suretiyle maddi
duran varlıklar hesabından çıkarılması gerekmektedir.
            Öte yandan, mükellefler tarafından iktisap edilerek defter kayıtlarına geçirilen, değerleme
gününde envantere dahil olan ve kullanılma şartı aranmaksızın kullanılmaya hazır halde bulunan
iktisadi kıymetler için amortisman ayrılması söz konusu olduğundan, işletmeniz bünyesinde
meydana getirilen ancak geçici kabulün yapılmasını müteakip ... işletme ve bakım karşılığında
bütün hak ve vecibeleri ile birlikte devredilmek suretiyle işletme tasarrufunda bulunmayan tesisler
üzerinden amortisman ayrılması mümkün bulunmamaktadır.
            Diğer taraftan, dilekçenizden bedelsiz olarak devredeceğiniz elektrik santralinin bakımını ve
işletilmesi işini OSB yönetiminin üstleneceği, bedelsiz devir sonrasında şirketinizin santralden elde
edilecek elektriğin nakil hatları vasıtasıyla şirketiniz bünyesinde süresiz olarak bedelsiz
kullanılması amacıyla kullanım hakkı sahibi olacağı anlaşılmaktadır. Her ne kadar kullanma hakkı
için bedel ödenmeyeceği öngörülse de kullanma hakkının elde edilebilmesi santralin bedelsiz olarak
OSB'ye devri ile mümkün olacaktır. Bu nedenle santralin bedelsiz devri sonrasında kullanım
hakkının gayrimaddi hak olarak aktife alınması ve amortismana tabi tutulması gerekmektedir.
Kullanım hakkı bedelinin ise santralin bedelsiz devri için düzenlenen faturada yer alan emsal bedel
üzerinden hesaplanması ve OSB'nin mükellefiyeti bulunması durumunda OSB tarafından şirketiniz
adına, OSB'nin  mükellefiyeti bulunmaması durumunda emsal bedel üzerinden şirketiniz tarafından
OSB adına gider pusulası düzenlenmesi gerekmektedir.
            Anılan Kanunun 5024 sayılı Kanunla değişen 315 inci maddesine göre mükelleflerin
amortismana tabi iktisadi kıymetlerini Maliye Bakanlığının tespit ve ilan edeceği oranlar üzerinden
itfa edecekleri ve ilan edilecek oranların tespitinde iktisadi kıymetlerin faydalı ömürlerinin dikkate
alınacağı hükme bağlanmış olup söz konusu maddenin Bakanlığımıza verdiği yetkiye istinaden
amortismana tabi iktisadi kıymetler için uygulanacak "Faydalı Ömür ve Amortisman Oranları" tespit
edilmiş ve bu oranlar 333, 339, 365, 389, 399 ve 406 sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel
Tebliğleri ile açıklanmıştır.
            339, 365, 389, 399 ve 406 sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleri ile değişik 333
sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ekli listenin 55 inci sırasında; Gayri Maddi İktisadi
Kıymetler: imtiyaz hakları (Franchising), patent, formül, dizayn, örnek kalıp, teknik bilgi (Know-
how), format, telif hakkı ve benzeri kalemler, lisans, kullanım hakkı ve izni veya devlet kurum ve
kuruluşları tarafından verilen diğer haklar (İşletme hakkı gibi) ve bunların benzerlerinin faydalı
ömrünün 15 yıl, normal amortisman oranının da %6,66 olarak dikkate alınması gerektiği
belirtilmiştir.
            Söz konusu santralin bedelsiz devri sonrasında aktifinize gayri maddi hak kapsamında
alınacak olan kullanma hakkı için yapılacak ödemelerin anılan listenin 55. Gayrimaddi İktisadi
Kıymetler sınıflandırması uyarınca faydalı ömrünün 15 yıl ve normal amortisman oranının da % 6,66
oranı ile itfa edilemesi gerekmektedir.
            Bilgi edinilmesini rica ederim. 
 
(*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise
bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz
dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi
için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.