Boşanma karşılığında tazminat olarak intikal eden menkul ve gayrimenkul mallar, veraset ve intikal vergisinin konusuna girmez.
Kanun Numarası
7338
Kanun
VERASET VE İNTİKAL VERGİSİ KANUNU
Özelge No
B.07.0.GEL.0.60/6026-107-31476
Özelge Tarihi
02.09.1998
Boşanma karşılığında tazminat olarak intikal eden
menkul ve gayrimenkul mallar, veraset ve intikal
vergisinin konusuna girmez.
T.C.
MALİYE BAKANLIĞI
Gelirler Genel Müdürlüğü
TARİH : 02.09.1998
SAYI : B.07.0.GEL.0.60/6026-107-31476
KONU : Boşanma karşılığında tazminat olarak intikal eden
menkul ve gayrimenkul malların, veraset ve intikal vergisinin
konusuna girmeyeceği hk.
İZMİR VALİLİĞİNE
(Defterdarlık : Vasıtalı Vergiler Gelir Müdürlüğü)
İLGİ: 21.05.1998 gün ve DEF.0.35.12/VRS.031.890/360 sayılı yazınız.
İlgide kayıtlı yazınız ve ekini oluşturan özelge ile aynı konuda mükellefin Bakanlığımıza
vermiş olduğu bir örneği ekli dilekçe ve eklerinin incelenmesinden aşağıdaki
açıklamaların yapılmasına gerek duyulmuştur.
Bilindiği üzere; 7338 sayılı veraset ve intikal vergisi Kanununun 1 inci maddesinde,
"Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetinde bulunan şahıslara ait mallar ile Türkiye'de bulunan
malların veraset tarikiyle veya herhangi bir suretle olursa olsun ivazsız bir tarzda bir
şahıstan diğer şahsa intikali veraset ve intikal vergisine tabidir." denilmektedir.
1
Aynı Kanunun 2'inci maddesinin (d) fıkrasında da, ivazsız intikal tabirinin, hibe yoluyla
veya herhangi bir tarzda olan ivazsız iktisapları ifade ettiği açıklanmış, maddenin
parantez içindeki hükmü ile de maddi ve manevi bir zarara karşılık verilen
tazminatların ivazsız intikal mahiyetinde sayılmayacağı hükme bağlanmıştır.
Bu hükümlere göre, malların veraset yoluyla veya her ne suretle olursa olsun ivazsız bir
şekilde bir şahıstan diğer şahısa intikali veraset ve intikali vergisine tabi olup, verginin
mükellefi olabilmesi ve kendisinden beyanname istenebilmesi için veraset yolu ile
veya ne suretle olursa olsun ivazsız bir şekilde mal intikal etmesi gerekmektedir.
Anılan madde hükmünde açıklandığı üzere, ivazsız intikaller veraset ve intikal vergisinin
konusuna girmekte, ivazlı intikaller ise, bu vergiye tabi olmamaktadır.
"İvaz" sözlük anlamında "karşılık" deyimini ifade etmekle beraber, "eda" veya "edim"
olarak da kullanılmaktadır.
İvazlarına göre, hukuki muameleler "ivazlı hukuki muameleler" ve "ivazsız hukuki
muameleler" biçiminde bir ayrıma tabi tutulabilirler.
Bir kimsenin edindiği istifadeye karşı, bir yükümlülük altına girmediği muameleler,
"ivazsız hukuki muameleler" dir. Hibe (bağışlama) durumunda kendisine bir şey
bağışlanan kimse, mamelekinden bir şey çıkmadan veya kişisel bir yükümlülüğe
girmeden bir malın mülkiyetini iktisap etmektedir.
Bir kimsenin edindiği istifadeye karşı, bir yükümlülük altına girdiği hukuki muameleler
ise "ivazlı hukuki muameleler"dir.
Diğer taraftan, Medeni Kanunun 143 üncü maddesinde "Mevcut ve hatta muntazar bir
menfaati boşanma yüzünden haleldar olan kabahatsiz karı veya kocanın, kabahatli
olan taraftan münasip maddi bir tazminat talebine hakkı vardır. Bundan başka
boşanmaya sebebiyet vermiş olan hadiseler kabahatsiz karı veya kocanın şahsi
menfaatlerini ağır bir surette haleldar etmiş ise, hakim manevi tazminat namiyle
muayyen bir meblağ dahi hükmedebilir" denilmektedir. Aynı kanunun 150 nci
maddesinin 5 numaralı bendinde ise boşanma veya ayrılığın fer'i hükümlerine dair iki
taraf arasında aktedilen mukavelat hakimin tasdikine iktiran etmedikçe muteber
olmayacağı öngörülmektedir.
Olayımızda, ..... Mahkemesinin Esas No: .... Karar No: ..... sayılı boşanma kararı ile
tarafların boşanmalarına, eşler arasında düzenlenen protokole göre, kocanın sahibi
bulunduğu menkul ve gayrimenkul malların .....'na intikal ettirileceğine karar verilmiş ve
2
mahkeme tarafından protokol kabul edilmiştir.
Bu itibarla, .... Mahkemesinde ..... ile .....'nun boşanmalarına karar verilmiş ve
boşanmanın fer'i hükümleri çerçevisinde, medeni kanunun 150/5 maddesi hükmü
uyarınca söz konusu sözleşme hükümlerinin gerçekleştiği anlaşılmıştır.
Bu açıklamalar çerçevesinde, protokolde belirtilen mallar .....'dan .....'na boşanma
koşulu karşılığında bir tazminat olarak intikal etmiştir. Dolayısıyla da ortada ivazlı bir
intikalin varlığı söz konusu olduğundan, veraset ve intikal vergisinin konusuna
girmemektedir.
Bilgi edinilmesini, konunun yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde
değerlendirilerek gereğinin yapılmasını ve sonucundan ..... tarihili dilekçesine cevaben
mükellefe ve Bakanlığımıza bilgi verilmesini rica ederim.
Bakan a.
Daire Başkanı