Çocuk Yardımı Ödemeleri hk.

Kanun Numarası

488

Kanun

DAMGA VERGİSİ KANUNU

Özelge No

E-90649566-155-58723

Özelge Tarihi

03.10.2024

T.C.

KÜTAHYA VALİLİĞİ

Defterdarlık Gelir Yönetimi ve Denetim Grup

Müdürlüğü

Sayı:E-90649566-155-58723

Konu :Çocuk Yardımı Ödemeleri

03.10.2024

İlgide kayıtlı özelge talep formunuzun incelenmesinden, 657 sayılı Devlet

Memurları Kanununa atifta bulunarak 6 ncı Dönem Toplu Sözleşmenin 40 incı

maddesinde, engelli çocuğu olan çalışanlara çocuk yardımı tutarlarının %50'si kadar

ek ödeme yapılacağı hükmünün yer aldığından bahisle, söz konusu ödemeler

unśuná. ad

oranında artırılarak ödenen çocuk yardımı ödemelerinde gelir ve damga vergisi

kesintilerinin uygulanıp uygulanmayacağı hususunda görüş talep edildiği

anlaşılmaktadır.

Gelir Vergisi Kanunu Yönünden:

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun;

"Tazminat ve yardımlarda" başlıklı 25 inci maddesinde, "Aşağıda yazılı

tazminat ve yardımlar Gelir Vergisi'nden müstesnadır:

4.Hizmet erbabına ödenen çocuk zamları (Bu zamlar devletçe verilen

miktarları aştığı takdirde, fazlası vergiye tabi tutulur.)",

"Ücretin tarifi" başlıklı 61 inci maddesinde, "Ücret, işverene tabi ve belirli bir

işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan

ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı),

tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka

adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak

şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini

değiştirmez.

"Vergi tevkifati" başlıklı 94 üncü maddesinde, "Kamu idare ve müesseseleri,

iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler,

vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler,

gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai

kazançlarını bilanço veya zırai işletme hesabi esasına göre tespit eden çiftçiler

aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya

hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat

yaрmaya mecburdurlar.

1.Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret

sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere

qöre,"

hükümlerine yer verilmiştir.

Öte yandan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun "Aile yardımı ödeneği

başlıklı 202 nci maddesinde; "Evli bulunan Devlet memurlarına aile yardımı ödeneği

verilir.

Bu yardım, memurun her ne şekilde olursa olsun menfaat karşılığı

çalışmayan veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almayan eşi için

1500, çocuklarından herbiri için de 250 gösterge rakamının (72 nci ay dahil olmak

üzere 0-6 yaş grubunda yer alan çocuklar için bir kat artırımlı) aylık katsayısı ile

çarpılmasi sonucu elde edilecek miktar üzerinden ödenir..."hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanunun "Çocuk için aile yardımı ödeneği verilmeyecek haller" başlıklı

206 ncı maddesinde, "Aşağıdaki hallerde çocuklar için aile yardımı ödeneği verilmez:

1. Evlenen çocuklar,

2. 25 yaşını dolduran çocuklar (25 yaşını bitirdiği halde evlenmemiş kız

çocukları ile çalışamayacak derecede malüllükleri resmi sağlık kurulu raporuyla

tespit edilenler için süresiz olarak ödeneğin verilmesine devam olunur.),

3. Kendileri hesabına ticaret yapan veya gerçek veya tüzel kişiler yanında her

ne şekilde olursa olsun menfaat karşılığı çalışan çocuklar (öğrenim yapmakta iken

tatil devresinde çalışanlar hariç),

4. Burs alan veya Devletçe okutulan çocuklar."hükmüne yer verilmiştir.

Ayrıca, 25/8/2021 tarihli ve 31579 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Kamu

Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022

ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşmenin "Engelli çocuk aile yardımi

başlıklı 40 incı maddesinde, "(1) ilgili mevzuat ve bu Toplu Sözleşme hükümleri

uyarınca çocuklar için verilmekte olan aile yardımı ödeneği, Erişkinler İçin Engellilik

Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre en az %40 engelli olan veya

Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğe ekli 3 sayılı

tabloya göre bu oran ve üzerine denk özel gereksinim durumu olan çocuklar için

%50 artırımlı olarak ödenir." denilmektedir.

Bu hüküm ve açıklamalara göre, hizmet erbabına Toplu Sözleşmenin 40 incı

maddesi kapsamında yapılacak %50 artırımlı "engelli çocuk aile yardımi"

ödemelerinin ücret olarak değerlendirilmesi ve söz konusu ödemelerin 657 sayılı

Kanunun 202 nci maddesi uyarınca her bir çocuk için tespit edilen tutarla sınırlı

olmak üzere gelir vergisinden istisna edilmesi, aşan tutarın ise Gelir Vergisi

Kanununun 61, 63, 94 ve 103 üncü maddeleri hükmü uyarınca gelir vergisi tevkifatına

tabi tutulması gerekmektedir.

Damga Vergisi Kanunu Yönünden:

488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, bu Kanuna ekli (1)

sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu hükme bağlanmıştır.

Aynı Kanuna ekli (1) sayılı tablonun "IV-Makbuzlar ve diğer kağıtlar" başlıklı

bölümünün 1/b fıkrasında, "Maaş, ücret, gündelik, huzur hakkı, aidat, ihtisas zammı,

ikramiye, yemek ve mesken bedeli, harcırah, tazminat vesaire gibi her ne ad ile

olursa olsun hizmet karşılığı alınan paralar (avans olarak ödenenler dahil) için

verilen makbuzlar ile bu paralar nakden ödenmeyerek kişiler adına açılmış veya

açılacak cari hesaplara nakledildiği veya emir ve havalelerine tediye olunduğu

takdirde nakli veya tediyeyi temin eden kağıtlar"ın nispi damga vergisine tabi

olduğu hükmüne yer verilmiştir.

Diğer taraftan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun;

-"Aile yardımı ödeneği" başlıklı 202 nci maddesinde, " Evli bulunan Devlet

memurlarına aile yardımı ödeneği verilir.

Bu yardım, memurun her ne şekilde olursa olsun menfaat karşılığı çalışmayan veya

herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almayan eşi için 1500,

çocuklarından herbiri için de 250 gösterge rakamının (72 nci ay dahil olmak üzere 0-

6 yaş grubunda yer alan çocuklar için bir kat artırımlı) aylık katsayısı ile çarpılması

sonucu elde edilecek miktar üzerinden ödenir. Eşlerden birine iş akdi veya toplu

sözleşme gereği çocukları için yapılan aile yardımı ödeneği daha düşük ise, yalnız

aradaki fark ödenir. Bu fıkrada yer alan gösterge rakamlarını 3 katına kadar

artırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.

Dul memurların çocukları için yukarıki fıkralar hükmü uygulanır.

Boşanma veya ayrılık vukuunda mahkeme bu yardımın hangi tarafa ve ne oranda

verileceğini de kararında belirtir.

Devlet memurunun, geçimini sağladığı üvey çocukları için de bu ödenek verilir."

hükmüne;

- "Aile yardımı ödeneğinin ödeme usulü" başlıklı 203 üncü maddesinde ise "Aile

yardımı ödeneği Devlet memurlarına her ay aylıklariyle birlikte ödenir.

Karı ve kocanın her ikisi de memur iseler bu ödenek yalnız kocaya verilir.

Aile yardımı ödenekleri hiç bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın ödenir ve borç

için haczedilemez." hükmüne

yer verilmiştir.

Ayrıca, 25/8/2021 tarihli ve 31579 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Kamu

Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022

2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşmenin "Engelli çocuk aile yardımi

başlıklı 40 incı maddesinde, "(1) ilgili mevzuat ve bu Toplu Sözleşme hükümleri

uyarınca çocuklar için verilmekte olan aile yardımı ödeneği, Erişkinler İçin Engellilik

Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre en az %40 engelli olan veya

Çocuklar iİçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğe ekli 3 sayılı

tabloya göre bu oran ve üzerine denk özel gereksinim durumu olan çocuklar için

%50 artırımlı olarak ödenir." denilmektedir.

Buna göre, yazınıza konu Toplu Sözleşme kapsamına giren hizmet erbabına

sözleşmenin 40 ıncı maddesi kapsamında yapılacak "engelli çocuk aile yardımi

ödemelerinin, 657 sayılı Kanunun 202 nci maddesine göre ödenen kısmına aynı

Kanunun 203 üncü maddesi uyarınca damga vergisi istisnası uygulanması mümkün

bulunmakta olup, bu tutarı aşan kısmının ise 488 sayılı Kanuna ekli (1) sayılı

tablonun IV/1-b fıkrası uyarınca damga vergisine tabi tutulması gerekmektedir.

Bilgi edinilmesini arz ederim.