Derneğin Gelir, Kurumlar ve KDV Kanunları karşısındaki durumu hk.
Özelge: Derneğin Gelir, Kurumlar ve KDV Kanunları
karşısındaki durumu hk.
Sayı:
B.07.1.GİB.4.34.17.01-KDV.1-25
Tarih:
02/01/2012
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
MÜKELLEF HİZMETLERİ KDV GRUP MÜDÜRLÜĞÜ
Sayı : B.07.1.GİB.4.34.17.01-KDV.1-25 02/01/2012
Konu : Derneğin Gelir, Kurumlar ve KDV Kanunları karşısındaki
durumu.
İlgide kayıtlı dilekçe ve eklerinin tetkikinden, Derneğinize ait gayrimenkulün ... Ltd. Şti.'ne
kiraya verilmesi nedeniyle derneğiniz adına mükellefiyet tesis edildiği, ayrıca Derneğiniz tarafından
camiye ait tuvaletin kullananlardan ücret alınmak suretiyle işletildiği anlaşılmış olup, konuya ilişkin
Başkanlığımız görüşü aşağıda açıklanmıştır.
I- GELİR VE KURUMLAR VERGİSİ KANUNLARI YÖNÜNDEN:
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 1 inci maddesine göre dernek ve vakıflar kurumlar
vergisi mükellefleri arasında sayılmazken, aynı maddenin (ç) bendi ile dernek ve vakıflara ait
iktisadi işletmeler kurumlar vergisi mükellefiyeti kapsamına alınmışlardır. Aynı Kanunun 2 nci
maddesinin beşinci fıkrasında, dernek ve vakıflara ait veya bağlı olup faaliyetleri devamlı bulunan
ve sermaye şirketleri ile kooperatifler dışında kalan ticari, sınai ve zirai işletmelerin dernek ve
vakıfların iktisadi işletmeleri olduğu, aynı maddenin altıncı fıkrasında da dernek ve vakıflara ait
iktisadi işletmelerin kazanç amacı gütmemelerinin, faaliyetlerinin kanunla verilmiş görevler
arasında bulunmasının, tüzel kişiliklerinin olmamasının, bağımsız muhasebelerinin ve kendilerine
ayrılmış sermayelerinin veya işyerlerinin bulunmamasının mükellefiyetlerini etkilemeyeceği, mal ve
hizmet bedelinin sadece maliyeti karşılayacak kadar olmasının, kar edilmemesi veya kârın kuruluş
amaçlarına tahsis edilmesinin bunların iktisadi işletme niteliğini değiştirmeyeceği hükme
bağlanmıştır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında, kamu idare ve
müesseseleri, iktisadî kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler,
vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadî işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek
gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço
veya ziraî işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçilerin bu madde de yazılı bentlerde sayılan
ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak
sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecbur oldukları hükme bağlanmıştır.
Aynı maddenin (5/b) bendinde de mazbut vakıflar hariç olmak üzere vakıf ve derneklere ait
gayrimenkullerin bu maddede sayılanlar tarafından kiralanması halinde gelir vergisi tevkifatı
yapılması esası getirilmiştir.
Bu hükümlere göre, Derneğinizce camiye ait tuvaletin, kullananlardan ücret alınmak
suretiyle işletilmesi nedeniyle Derneğe ait veya bağlı iktisadi işletme oluşacağından iktisadi işletme
nezdinde kurumlar vergisi mükellefiyetinin tesis edilmesi gerekecektir.
Diğer taraftan, Derneğinize ait gayrimenkulün ... Ltd. Şti.'ne kiraya verilmesi nedeniyle
mükellefiyet tesis edilmemesi ancak adı geçen Şirket tarafından Derneğinize yapılan kira ödemeleriüzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.
II- KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN:
Katma Değer Vergisi (KDV) Kanununun;
1/1 maddesinde, Türkiye'de ticari, sınai, zıraifaaliyet ve serbest meslek faaliyeti
çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin, 1/3-g maddesinde; genel ve katma bütçeli idarelere, il
özel idarelerine, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birliklere, üniversitelere, dernek
ve vakıflara, her türlü mesleki kuruluşlara ait veya tabi olan veyahut bunlar tarafından kurulan veya
işletilen müesseseler ile döner sermayeli kuruluşların veya bunlara ait veya tabi diğer
müesseselerin ticari, sınai, zirai ve mesleki nitelikteki teslim ve hizmetlerinin, KDV ye tabi olduğu,
17/2-b maddesinde, Kanunun 17/1 inci maddesinde sayılan kurum ve kuruluşlara bedelsiz
olarak yapılan her türlü mal teslimi ve hizmet ifalarının KDV'den istisna olduğu,
17/4-d maddesinde, iktisadi işletmelere dahil olmayan gayrimenkullerin kiralanması
işlemlerinin KDV den istisna olduğu,
hüküm altına alınmıştır.
Buna göre, Derneğiniz tarafından cami ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla cami
tuvaletlerinin işletilmesi nedeniyle oluşan Derneğinize bağlı iktisadi işletmesinin teslim ve
hizmetleri KDV ye tabi olacak ve bu iktisadi işletmenin KDV mükellefiyeti tesis edilecektir.
Ayrıca, Derneğinizin her türlü mal ve hizmet alımları genel hükümler çerçevesinde KDV ye
tabi olacak, Derneğinizin "kamu menfaatine yararlı dernek" niteliğinde olması halinde ise
Derneğinize yapılacak bedelsiz teslim ve hizmet ifaları KDV den istisna olacaktır.
Diğer taraftan, cami içerisindeki gayrimenkullerin Derneğinize bağlı iktisdi işletmeye dahil
olmamak kaydıyla Derneğiniz tarafından kiraya verilmesi, Kanunun 17/4-d maddesine göre KDV
den istisna olacaktır.
Bilgi edinilmesini rica ederim.