Dövize Endeksli Birikimli Hayat Sigortası Ödemelerindeki Gelir Vergisi Matrahının Tespiti
Kanun Numarası
193
Kanun
GELİR VERGİSİ KANUNU
Özelge No
E-38418978-120[75-2025/3]-582310
Özelge Tarihi
09.10.2026
Dövize Endeksli Birikimli Hayat Sigortası Ödemelerindeki
Gelir Vergisi Matrahının Tespiti
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
Ankara Defterdarlığı
Gelir Kanunları Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü
Sayı : E-38418978-120[75-2025/3]-582310 09.10.2026
Konu :
Dövize Endeksli Birikimli Hayat Sigortası Ödemelerindeki Gelir Vergisi
Matrahının Tespiti
**********
İlgi : 28.11.2025 tarihli özelge talep formunuz.
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzun ve eklerinin incelenmesinden; 13/12/2002
tarihinde …… Hayat ve Emeklilik Anonim Şirketi nezdinde adınıza tanzim edilen "Sigortalı
Dolar Tasarruf Planı" adlı dövize endeksli birikimli hayat sigortası poliçeniz için prim
ödemelerinin USD karşılığı TL olarak yapıldığı ve söz konusu poliçenin sonlandırıldığı
belirtilerek, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinde yer alan yabancı para
cinsinden yapılan katkı payı ödemelerinin yatırıldığı yabancı para cinsinden kurulan
emeklilik yatırım fonlarından elde edilen irat tutarının tespitinde kur farkının dikkate
alınmayacağı hükmünden bahisle dövize endeksli birikimli hayat sigortaları
ödemelerinde kesinti yapılırken irat tutarı hesaplanmasında anapara kur farklarının irat
1
tutarlarına dahil edilip edilmeyeceği hususunda görüş talep edildiği anlaşılmaktadır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun "Tarifi" başlıklı 75 inci maddesinde;
" Sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında nakdi sermaye veya para ile temsil
edilen değerlerden müteşekkül sermaye dolayısıyla elde ettiği kar payı, faiz, kira ve
benzeri iratlar menkul sermaye iradıdır.
Kaynağı ne olursa olsun aşağıda yazılı iratlar menkul sermaye iradı sayılır:
...
15. Tüzel kişiliği haiz emekli sandıkları, yardım sandıkları ile sigorta ve emeklilik şirketleri
tarafından;
a) On yıldan az süreyle prim veya aidat ödeyerek ayrılanlara ödenen irat tutarları,
b) On yıl süreyle prim veya aidat ödeyerek ayrılanlar ile vefat, maluliyet veya tasfiye
gibi zorunlu nedenlerle ayrılanlara ödenen irat tutarları.
16. Bireysel emeklilik sisteminden;
a) On yıldan az süreyle katkı payı ödeyerek ayrılanlar ile bu süre içinde kısmen ödeme
alanlara yapılan ödemelerin içerdiği irat tutarı (28/3/2001 tarihli ve 4632 sayılı Bireysel
Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu kapsamında bireysel emeklilik hesabına
yapılan Devlet katkılarının ödemeye konu olan kısımlarına isabet eden irat tutarı dahil.),
b) On yıl süreyle katkı payı ödemiş olmakla birlikte emeklilik hakkı kazanmadan
ayrılanlar ile bu süre içinde kısmen ödeme alanlara yapılan ödemelerin içerdiği irat
tutarı (4632 sayılı Kanun kapsamında bireysel emeklilik hesabına yapılan Devlet
katkılarının ödemeye konu olan kısımlarına isabet eden irat tutarı dahil.),
c) Emeklilik hakkı kazananlar ile bu sistemden vefat, maluliyet veya tasfiye gibi zorunlu
nedenlerle ayrılanlara yapılan ödemelerin içerdiği irat tutarı (4632 sayılı Kanun
kapsamında bireysel emeklilik hesabına yapılan Devlet katkılarının ödemeye konu olan
kısımlarına isabet eden irat tutarı dahil.).
...
Yabancı para cinsinden yapılan katkı payı ödemelerinin yatırıldığı yabancı para
cinsinden kurulan emeklilik yatırım fonlarından elde edilen irat tutarının tespitinde kur
farkı dikkate alınmaz."
hükümlerine yer verilmiştir.
Aynı Kanunun "Vergi Tevkifatı" başlıklı 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (15)
numaralı bendinde ise 75 inci maddenin ikinci fıkrasının (15) numaralı bendinde yer
alan menkul sermaye iratlarından vergi tevkifatı yapılacağı belirtilmiş olup söz konusu
2
tevkifat oranı, Bakanlar Kurulunun 12/1/2009 tarihli ve 2009/14592 sayılı Kararnamesinin
eki Kararda değişiklik yapan 6/9/2012 tarihli ve 2012/3571 sayılı Kararı ile;
- On yıldan az süreyle prim veya aidat ödeyerek ayrılanlara ödenen irat tutarları için %
15,
- On yıl süreyle prim veya aidat ödeyerek ayrılanlar ile vefat, maluliyet veya tasfiye gibi
zorunlu nedenlerle ayrılanlara ödenen irat tutarları için % 10
olarak belirlenmiştir.
Diğer taraftan, bireysel emeklilik sistemi ve şahıs sigortalarından elde edilen gelirlerin
vergilendirilmesine ilişkin açıklamaların yer aldığı 85 numaralı Gelir Vergisi Sirkülerinin
"4. Menkul Sermaye İradının Tespiti" başlıklı bölümünde;
"...
Dövize endeksli birikimli hayat sigortalarında, irat tutarının hesaplanmasında anapara
kur farkları irat tutarına dâhil edilecek olup, yatırıma yönlendirilen tutarın tespitinde
yatırıma yönlendirme tarihindeki kurun esas alınması gerekmektedir.
..."
açıklamasına yer verilmiştir.
Buna göre, 193 sayılı Kanunun 75 inci maddesinde yer alan elde edilen irat tutarının
tespitinde kur farkının dikkate alınmayacağına ilişkin hüküm yabancı para cinsinden
katkı payı ödemesi yapılabilen, katkı payı ödemelerinin yabancı para cinsinden kurulan
emeklilik yatırım fonlarında değerlendirildiği bireysel emeklilik sözleşmelerine ilişkin
olup, dövize endeksli birikimli hayat sigortası poliçelerinin bu düzenleme kapsamında
değerlendirilmesi söz konusu değildir.
Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalar çerçevesinde; akdetmiş olduğunuz "Sigortalı
Dolar Tasarruf Planı" adlı hayat sigortası poliçenizi sonlandırmanıza istinaden tarafınıza
yapılan toplu ödemenin içerdiği irat tutarına ilişkin tevkifat matrahının tespitinde
anapara kur farklarının irat tutarına dâhil edilmesi gerekmekte olup, söz konusu irat
tutarı üzerinden 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(15) numaralı bendinin (b) bendi kapsamında % 10 oranında tevkifat yapılması
gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
İmza
( * ) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
( ** ) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış
bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
3
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde,
bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası
kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.