Durak yönetimi tarafından ödenen ücretlerden tevkifat yapılıp yapılmayacağı
Durak yönetimi tarafından ödenen ücretlerden tevkifat
yapılıp yapılmayacağı
Sayı:
B.07.1.GİB.4.06.16.01-120[94-16/9]-444673
Tarih:
28/12/2016
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü
Sayı : 38418978-120[94-16/9]-444673 28.12.2016
Konu : Durak yönetimi tarafından ödenen
ücretlerden tevkifat yapılıp
yapılmayacağı
İlgi (a)'da kayıtlı özelge talep formunda, "… Halk Otobüsleri Durak Yönetimi" olarak hareket
noktasında, bir adet çaycı çalıştırdığınızı ve Sosyal Güvenlik Kurumu'na dosyanızı açtırdığınız
belirtilerek, yönetiminiz tarafından söz konusu çaycıya yapılan ödemelerden vergi kesilip
kesilmeyeceği ve muhtasar beyanname verilip verilmeyeceği hususlarında Başkanlığımız görüşü
talep edilmektedir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun;
61 inci maddesinde; "Ücret işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet
karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat,
huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir
ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş
bulunması onun mahiyetini değiştirmez."
64 üncü maddesinde, "Aşağıda yazılı hizmet erbabının safi ücretleri takvim yılı başında geçerli olan
ve sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgari ücretin yıllık brüt
tutarının % 25'idir.
1- Kazançları basit usulde tespit edilen ticaret erbabı yanında çalışanlar,
2- Özel hizmetlerde çalışan şoförler,3- Özel inşaat sahiplerinin ücretle çalıştırdığı inşaat işçileri,
4- Gayrimenkul sermaye iradı sahibi yanında çalışanlar,
5-Gerçek ücretlerinin tespitine imkan olmaması sebebiyle Danıştay'ın müspet mütalaasıyla Maliye
Bakanlığı'nca bu kapsama alınanlar,
Diğer ücretler için yıllık beyanname verilmez, diğer gelirler nedeniyle beyanname verilmesi halinde
de bunlar beyannameye ithal edilmez."
hükümleri yer almaktadır.
Aynı Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında; "Kamu idare ve müesseseleri, iktisadî kamu
müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve
vakıfların iktisadî işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan
etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya ziraî işletme
hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak
ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine
mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar." hükmü yer almakta olup, aynı fıkranın 1 inci bendinde;
hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden
(istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre, gelir vergisi tevkifatı yapılacağı
hüküm altına alınmıştır.
Anılan Kanunun 98 inci maddesinde, "94 üncü madde gereğince vergi tevkifatı yapmaya mecbur
olanlar bir ay içinde yaptıkları ödemeler veya tahakkuk ettirdikleri karlar ve iratlar ile bunlardan
tevkif ettikleri vergileri ertesi ayın yirmiüçüncü günü akşamına kadar, ödeme veya tahakkukun
yapıldığı yerin bağlı olduğu vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar..." hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan, söz konusu Kanunun 106 ncı maddesinde, diğer ücretlerin vergilerinin, ücret
sahiplerinin ikametgahının bulunduğu yerin vergi dairesince tarh edilmemişse, faaliyetlerini icra
ettikleri yerin vergi dairesince tarh olunacağı, 109 uncu maddesinde, diğer ücretlerde gelir
vergisinin hizmetin ifa olunduğu takvim yılının ikinci ayında, takvim yılı içinde işe başlanması
halinde, işe başlama tarihinden itibaren bir ay içinde vergi karnelerini bağlı oldukları vergi
dairesine ibraz ederek vergilerini tarh ettirmeye mecbur oldukları, 118 inci maddesinde de diğer
ücretlerin vergisinin ödeme zamanları hükme bağlanmıştır.
Diğer taraftan, Danıştay'ın müspet mütalaası alınarak yayımlanan 76 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel
Tebliği ekinde yer alan 1 No.lu cetvelde, yük ve insan taşıyan nakil vasıtası sahiplerine bağlı
olmayarak çalışan kahya ve kahya yardımcılarının elde ettikleri ücretlerin diğer ücret olarak
değerlendirileceği belirtilmiştir.
Bu hüküm ve açıklamalara göre;
- … Halk Otobüsleri Durak Yönetiminin hukuken oluşumunu tamamlaması (başvuru veya
bildirimlerin resmi kurum ve kuruluşlara yönetim adına yapılması, elektrik, telefon, doğalgaz, su vb
hizmet işlemlerinin durak yönetimi adına yerine getirilmesi) halinde, durak yönetiminin tevkifat
uygulamasında "sair kurum" olarak değerlendirilmesi gerekmekte olup personele yapılacak ücret
ödemeleri dolayısıyla Gelir Vergisi Kanununun 61, 94, 103 ve 104 üncü maddeleri kapsamında
vergilendirilmesi gerekmektedir.
- Söz konusu iş ve işlemlerin durak yönetimi adına yapılmaması durumunda, durak yönetimi
hukuken oluşmamış sayılacağından, istihdam edilen personelin "Diğer Ücretli" olarak
vergilendirilmesi gerekmekte olup bu kapsamda ödeme yapılan kişilerin vergi karnesiyle bağlı
bulundukları vergi dairesine başvurarak vergilerini tarh ettirip ödemeleri gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise
bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz
dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi
için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.