Eğitim ve danışmanlık faaliyeti yapan şirketin üniversite hocaları ve mükellef olmayan kişilerden, eğitmen veya danışman olarak hizmet alması halinde

Özelge: Eğitim ve danışmanlık faaliyeti yapan şirketin
üniversite hocaları ve mükellef olmayan kişilerden, eğitmen
veya danışman olarak hizmet alması halinde bu kişilere
yapılacak ödemelerin vergilendirilmesi ve belge düzeni hk.
Sayı: 
B.07.1.GİB.4.34.19.02-019.01-2656
Tarih: 
17/08/2012
 
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
Mükellef Hizmetleri Usul Grup Müdürlüğü
 
   
Sayı : B.07.1.GİB.4.34.19.02-019.01-2656 17/08/2012
Konu : Eğitim ve danışmanlık faaliyeti yapan şirketin üniversite  
hocaları ve mükellef olmayan kişilerden, eğitmen veya
danışman olarak hizmet alması halinde bu kişilere
yapılacak ödemelerin vergilendirilmesi
 
            İlgide kayıtlı özelge talep formunuz ile dış ticaret uzmanlık sertifika programı, uluslararası
pazarlama ve yeni müşteri bulma stratejileri vb. eğitimler ve danışmanlık faaliyetleri için, üniversite
hocaları veya mükellefiyet kaydı bulunmayan kişilerden, eğitmen veya danışman olarak hizmet
alacağınızı, alınan hizmet karşılığı bu kişilere yapılacak ödemelerin muhasebeleştirilmesi için gider
pusulası düzenlemenin uygun olup olmadığı, gider pusulasının düzenleneceği zaman ile
uygulanacak stopaj oranının ne olduğu, düzenlenecek gider pusulasının katma değer vergisine tabi
olup olmadığı hususunda Başkanlığımız görüşünü talep etmektesiniz.
            I-GELİR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN
            193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, "Ücret, işverene tabi ve belirli bir
işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile
temsil edilebilen menfaatlerdir.
            Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans,
aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir
ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş
bulunması onun mahiyetini değiştirmez." denilmiştir.
            Aynı Kanunun 65 inci maddesinde "Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar
serbest meslek kazancıdır.
            Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya
ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk
altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır." hükmüne yer verilmiştir.
            Aynı Kanunun 66 ncı maddesinde ise, "Serbest meslek faaliyetini mutad meslek halinde ifa
edenler, serbest meslek erbabıdır. Serbest meslek faaliyetinin yanında meslekten başka bir iş veya
görev ile devamlı olarak uğraşılması bu vasfı değiştirmez..." hükmü yer almaktadır.
            Serbest meslek faaliyetinde ana unsur, faaliyetin sermayeden ziyade şahsi çalışmaya,
bilimsel veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanmasıdır. Bir faaliyetin serbest meslek faaliyeti
olabilmesi için geliri doğuran emeğin ilmi ya da mesleki bilgi veya ihtisasa dayalı olması
gerekmektedir.            Diğer taraftan, gerek ücret gerekse serbest meslek kazancı emeğe dayanan gelir
unsurlarıdır. Serbest meslek kazançlarında emek, bir işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk
altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.
            Serbest meslek erbapları, faaliyetlerini yaparken müşterilerine veya iş yaptığı kimselere
bağlı olmaz, iş sahiplerinden emir ve talimat almazlar. Ücret uygulamasında ise, belli bir işyerine
bağlı ve bir işverene tabi olarak, işverenin emir ve talimatları doğrultusunda çalışma söz
konusudur.
            Bu hükümlere göre, şirketiniz ile söz konusu eğitmen ya da danışmanlar arasında sözleşme
kapsamında yapılan ve bu kapsamda ödenen danışmanlık ücretlerinin ücret olarak değerlendirilip
bu ücretlerin Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesine göre vergilendirilmesi gerekmektedir.
            Başka bir ifadeyle, eğitmen ya da danışmanların şirketinizin emir ve talimatı altında
çalışması halinde yapılan ödemelerin ücret olarak vergilendirilmesi, ancak, eğitmen ya da
danışmanlar ile şirketiniz arasında herhangi bir hizmet sözleşmesi bulunmaması ve bir
organizasyon kurmayıp kendi sorumluluğu altında söz konusu faaliyetlerin ilmi, mesleki bilgi ve
ihtisasına dayanarak birden fazla gerçekleştirilmesi halinde, serbest meslek faaliyeti olarak
değerlendirilerek vergilendirileceği tabiidir.
            II- KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN
            3065 sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanununun,
            - 1 inci maddesinde; Türkiye'de ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti
çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin KDV ye tabi olduğu, ticari, sınai, zirai faaliyet ile serbest
meslek faaliyetinin devamlılığı, kapsamı ve niteliğinin Gelir Vergisi Kanunu hükümlerine göre, Gelir
Vergisi Kanununda açıklık bulunmadığı hallerde, Türk Ticaret Kanunu ve diğer ilgili mevzuat
hükümlerine göre tayin ve tespit edileceği,
            - 4 üncü maddesinde; Hizmetin, teslim ve teslim sayılan haller ile mal ithalatı dışında kalan
işlemler olduğu, bu işlemlerin bir şeyi yapmak, işlemek, meydana getirmek, imal etmek, onarmak,
temizlemek, muhafaza etmek, hazırlamak, değerlendirmek, kiralamak, bir şeyi yapmamayı taahhüt
etmek gibi şekillerde gerçekleşebileceği,
            hükme bağlanmıştır.
            Buna göre, şirketiniz ile eğitici danışmanlar arasında yapılan sözleşme kapsamında ödenen
eğitmenlik ya da danışmanlık hizmet bedellerinin ücret niteliğinde olanları KDV nin konusuna
girmeyecektir.
            Ancak, bu hizmetlerin, eğitmen ya da danışmanlar tarafından kendi sorumlulukları altında
ilmi, mesleki bilgi ve ihtisaslarına dayanarak mutad meslek olarak gerçekleştirilmesi halinde, söz
konusu hizmetler serbest meslek faaliyeti kapsamında değerlendirilecektir. Bu takdirde, eğitmen ya
da danışmanların şirketinize verdiği danışmanlık hizmetleri, KDV Kanununun 1 inci maddesi
gereğince KDV ye tabi olacaktır.
            III- VERGİ USUL KANUNU YÖNÜNDEN
            213 sayılı Vergi Usul Kanununun 236 ncı maddesinde "Serbest meslek erbabı, mesleki
faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için iki nüsha serbest meslek makbuzu tanzim etmek ve bir
nüshasını müşteriye vermek, müşteride bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetindedir."
hükmüne yer verilmiştir.
            Mezkûr Kanunun 238 inci maddesinde "İşverenler her ay ödedikleri ücretler için (Ücret
bordrosu) tutmaya mecburdurlar. Gelir Vergisi Kanununa göre vergiden muaf olan ücretlerle diğer
ücret üzerinden vergiye tabi hizmet erbabına yapılan ücret ödemeleri için bordro tutulmaz... "
hükmüne yer verilmiştir.            Bu itibarla, şirket ile eğitmen veya danışmalık faaliyeti veren kişi arasında işçi işveren
ilişkisinin bulunması halinde, bunlara yapılan ödemelerin ücret sayılması gerektiğinden 213 Sayılı
Vergi Usul Kanunu'nun 238 inci maddesine göre şirketiniz tarafından ücret bordrosu düzenlenmesi
gerekecektir. Öte yandan Eğitmenlerin veya danışmalık faaliyeti veren kişilerin kendi nam ve
hesabına çalışmaları halinde ise, serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan bir ödeme söz
konusu olacağından bu kişiler tarafından serbest meslek makbuzu düzenlenmesi gerekmektedir.
            Bilgi edinilmesini rica ederim.    
 
 
(*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise
bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz
dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi
için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.