Enflasyon düzeltmesi sonucu oluşan zararın gider olarak dikkate alınıp alınmayacağı hk.
Enflasyon düzeltmesi sonucu oluşan zararın gider olarak
dikkate alınıp alınmayacağı hk.
Kanun Numarası
213
Kanun
VERGİ USUL KANUNU
Özelge No
E-27575268-105[555-2024-1157]-282215
Özelge Tarihi
21.05.2025
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
Ankara Defterdarlığı
Gelir Kanunları Usul Grup Müdürlüğü
Sayı :E-27575268-105[555-2024-1157]-282215
Enflasyon düzeltmesi sonucu oluşan zararın gider olarak dikkate Konu: alınıp alınmayacağı hk.
21.05.2025
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzun incelenmesinden;
Sermaye artırımı suretiyle şirketiniz paylarının halka arz edilmesi maksadıyla
Sermaye Piyasası Kurumuna (SPK) başvuruda bulunduğunuz,
- Anılan kurumun ../../... tarihinde yayınlamış olduğu bülten ile bedelli sermaye
artırımı suretiyle paylarınızın halka arz edilmesinin uygun bulunduğu,
- Bedelli sermaye artışı sonrası oluşan hisse senedi ihraç primlerinin ../../...tarihinde şirketiniz hesaplarına intikal ettiği veve../.....tarihinde sürekli müzayede yöntemi ile
Borsa İstanbul'da işlem görmeye başladığı,
- Paylarınızın halka arz edilmesi sonucu mevcut durumda ... TL tutarında hisse
senedi ihraç priminizin oluştuğu,
- 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının )5(
bendine göre, anonim şirketlerin kuruluşlarında veya sermayelerini artırdıkları sırada
çıkardıkları payların bedelinin itibari değerini aşan kısmının kurumlar vergisinden
müstesna olduğu,
- 555 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin 16 ncı maddesine istinaden "520-
Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabında oluşan bakiyenin enflasyon düzeltmesine tabi
tutularak öncelikle "698-Enflasyon Düzeltme Hesabında" izlendiği, daha sonra bu
hesabın kalan bakiye durumuna göre "648-Enflasyon Düzeltmesi Karları" veya "658-
Enflasyon Düzeltmesi Zararları" hesabına intikal ettirildiği
belirtilerek, istisna tutarının oluşmasından sonra, geçici vergi
dönemlerinde (30/6/2024, 30/9/2024 ve 31/12/2024) ve hesap dönemi sonunda
yapılacak enflasyon düzeltmesi nedeniyle oluşacak enflasyon düzeltmesi zararının,
2024 yılı geçici vergi dönemleri ve 2024 hesap dönemi Kurumlar Vergisi
beyannamesi ile şartlarının gerçekleşmesine/varlığına bağlı olarak (geçici vergi
dönemleri dâhil) 2025 ve izleyen hesap dönemlerinde doğrudan gider olarak
dikkate alınıp alınmayacağı hususunda Defterdarlığımız görüşünün talep edildiği
anlaşılmıştır.
213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasında, "A) Mali
tablolarda yer alan parasal olmayan kıymetler aşağıdaki hükümlere göre enflasyon
düzeltmesine tâbi tutulur.
1.Kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri
fiyat endeksindeki artışın, içinde bulunulan dönem dahil son üç hesap döneminde
%100'den ve içinde bulunulan hesap döneminde % 10'dan fazla olması halinde mali
tablolarını enflasyon düzeltmesine tâbi tutarlar. Enflasyon düzeltmesi uygulaması,
her iki şartın birlikte gerçekleşmemesi halinde sona erer.
2.Bu maddenin uygulanmasında;
a) Parasal olmayan kıymetler; parasal kıymetler dışındaki kıymetleri,
b) Parasal kıymetler; Türk Lirasının değerindeki değişmeler karşısında nominal
değerleri aynı kaldığı halde satın alma güçleri fiyat hareketlerine göre ters yönde
değişen kıymetleri (Yabancı paralar da parasal kıymet olarak dikkate alınır.),
İfade eder.
hükümlerine yer verilmiştir.
Öte yandan, 2023 hesap dönemi ve düzeltme şartlarının gerçekleşmesine/varlığına
bağlı olarak (geçici vergi dönemleri dâhil) izleyen hesap dönemlerine ilişkin olarak
enflasyon düzeltmesine tabi tutulacak mali tabloların ve 213 sayılı Kanunun mükerrer
298 inci maddesinin (A) fıkrası ile geçici 33 üncü maddesine göre yapılacak
enflasyon düzeltmesinin uygulama usul ve esaslarına ilişkin olarak 555, 560, 563 ve
582 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğlerinde açıklamalar/düzenlemeler
yapılmış; 165, 170, 175, 176, 181 ve 187 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Sirkülerinde de ilave
açıklamalara ve örnek uygulamalara yer verilmiştir.
Bu kapsamda, 555 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin;
- 9 uncu maddesinde, "(1) Satın alma gücü ile ulusal para değerindeki değişmeler
arasındaki ilişki göz önünde bulundurulduğunda, mali tablolarda yer alan kıymetler
iki gruba ayrılır:
a) Parasal Kıymetler: Ulusal para değerindeki değişmeler karşısında nominal
değerleri aynı kalan, ancak satın alma güçleri fiyat hareketlerine göre ters yönde
değişen kıymetler.
b) Parasal Olmayan Kıymetler: Parasal kıymetler dışında kalan kıymetler, diğer bir
ifade ile ulusal para değerindeki değişmelere rağmen satın alma güçleri
değişmeyen kıymetler.
Parasal kıymetler (parasal varlıklar ve parasal kaynaklar) enflasyon düzeltmesine
tabi tutulmaz. Zira bilançoda görünen parasal kıymete ait değer, bilanço tarihi
itibarıyla o kıymetin satın alma gücünü de göstermektedir. Ancak bilançoda
görünen parasal olmayan kıymetlere (parasal olmayan varlıklar ve parasal
olmayan kaynaklar) ait değerler, bilanço tarihi itibarıyla bu kıymetlerin satın alma
gücünü gösteren değerler olmadığından, bilançonun enflasyonun etkilerinden
arındırılmasını teminen parasal olmayan kıymetler enflasyon düzeltmesine tabi
tutulur.
(2) Nevi itibarıyla iktisadi işletmelere dâhil bulunan kıymetlerden parasal ve parasal
olmayan kıymetler bu Tebliğ eki listelerde (EK 1 ve EK 2) yer almaktadır. Söz konusu
listelerde öz sermaye kalemlerine yer verilmemekle birlikte, aksine bir hüküm
olmaması ve Tebliğde bir belirleme yapılmamış olması şartıyla, bu Tebliğ
uygulamasında öz sermaye kalemleri "parasal olmayan kıymet" olarak addolunur.",
- 16 ncı maddesinde, "(1) Öz sermaye kalemlerinden;
a) Sermaye,
b) Sermaye Düzeltmesi Olumlu ve Olumsuz Farkları,
c) Hisse Senetleri İhraç Primleri,
bilançoda düzeltilmiş değerleriyle yer alır.
- 26 ncı maddesinde, "(1) Enflasyon düzeltmeleri, ilgili kıymetlere ait fark hesaplarına
ve enflasyon düzeltme hesabına kaydedilecektir.
Enflasyon düzeltmesi ile ilgili olarak Tekdüzen Muhasebe Sisteminin uygulanmasına
ilişkin açıklamalar/düzenlemeler 12 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel
Tebliğinde yer almaktadır.
(2) Enflasyon fark hesapları, parasal olmayan kıymetlerin düzeltme işlemi sonrası
değeri ile düzeltme öncesi değeri arasındaki farklarının kaydedildiği tali hesaplardır
ve eniasyon duzen nesabmie karşIlikII DlArak çalişınar. Ote yundan, 12 SIIU NOrn
Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ile, ödenmiş sermaye tutarının
düzeltilmesi sonucu ortaya çıkan olumlu/olumsuz farkların izlenmesinde kullanılmak
üzere "502- Sermaye Düzeltmesi Olumlu Farkları" ve "503- Sermaye Düzeltmesi
Olumsuz Farkları (-)" hesapları ihdas edilmiştir.
Enflasyon düzeltme hesabı ise, parasal olmayan kıymetlerin düzeltilmesi sonucu
oluşan farkların kaydedildiği hesabı ifade eder. Parasal olmayan varlıkların
enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucu oluşan farklar bu hesabın alacağına,
parasal olmayan kaynakların enflasyon düzeltmesine tabi tutulmasi sonucu oluşan
farklar ise borcuna kaydedilir. 12 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel
Tebliği ile parasal olmayan kıymetlerin düzeltilmesi sonucu oluşan farkların
izlenmesinde kullanılmak üzere "698- Enflasyon Düzeltme Hesabı" ihdas edilmiştir.
- 38 inci maddesinde, "(1) 2024 hesap dönemine ait vergi matrahı, düzeltilmiş
bilançoya göre tespit edilecektir.
(2) Geçici vergi dönemleri ve hesap dönemi sonu itibarıyla oluşan kâr ya da zarar,
"Enflasyon Düzeltme Hesabı"nın bakiyesine göre bulunacaktır. "Enflasyon Düzeltme
Hesabı'nın bakiyesi, "Enflasyon Düzeltmesi Kârları/Zararları" hesapları aracılığıyla
"Dönem Kârı veya Zararı Hesabi"na devredilerek kapatılacak ve verilen bakiye türüne
göre işletmenin dönem kâr ya da zararı görülmüş olacaktır.
düzenlemelerine/açıklamalarına yer verilmiştir.
Diğer taraftan, tekdüzen muhasebe sisteminin uygulanmasına ilişkin açıklamalar
26/12/1992 tarih ve 21447 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 Sıra No.lu
Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ve daha sonra bu konuda yayımlanan
diğer tebliğlerde yapılmış olup, söz konusu Tebliğin Muhasebe Usul ve Esasları /VTekdüzen Hesap Çerçevesi, Hesap Planı ve Hesap Planı Açıklamaları başlığı altında
yer alan C-Hesap Planı Açıklamaları bölümünde, "...
520. HİSSE SENEDİ İHRAÇ PRİMLERİ
Yeni çıkarılan hisse senetlerinin primli satışından kaynaklanan tutarlar bu hesapta
izlenir.
İşleyişi: Hisse senedinin nominal fiyatı ile satış fiyatı arasındaki fark bu hesabın
alacağına satış biçimine bağlı olarak ilgili hesabın borcuna kaydedilir. Bu tutarların
sermayeye ilavesi veya başka bir amaçla kullanılması durumunda hesaba borç
kaydedilir."
..." açıklamaları yer almaktadır.
Bu itibarla, enflasyon düzeltmesi uygulamasında parasal olmayan kaynakların
enflasyon düzeltmesine tabi tutulmasi sonucu oluşan farkların "698-Enflasyon
Düzeltme Hesabının" borcuna kaydedilmesi gerekmekte olup, hesap dönemleri sonu
itibarıyla (Enflasyon düzeltmesi şartlarının yeniden oluştuğu ilk dönem hariç olmak
üzere) oluşan kâr veya zararın tespitinde bu hesabın bakiyesinin de dikkate alınması
gerekmektedir.
Buna göre, şirketinizce, paylarınızın halka arz edilmesi sonucu "520-Hisse Senedi
İhraç Primleri" hesabında takip edilen tutarların enflasyon düzeltmesine tabi
tutulması neticesinde oluşan enflasyon düzeltmesi farklarının, 2024 ve şartların
oluştuğu müteakip hesap dönemlerinde vergiye tabi matrahın tespitinde dikkate
alınması icap etmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak
verilmiştir.
(**) inceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış
bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde,
bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası
kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.