Enflasyon Düzeltmesinde Amortisman Ayrılmayan veya Eksik Ayrılan ATİK'lerin Sonradan Elden Çıkarılması Hk.

Enflasyon Düzeltmesinde Amortisman Ayrılmayan veya

Eksik Ayrılan ATİK'lerin Sonradan Elden Çıkarılması Hk.

Kanun Numarası

213

Kanun

VERGİ USUL KANUNU

Özelge No

E-67854564-105[1741-9465]-494221

Özelge Tarihi

09.09.2025

T.C.

GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

İzmir Defterdarlığı

Gelir Kanunları Usul Grup

Müdürlüğü

Sayı :E-67854564-105[1741-9465]-494221

Enflasyon Düzeltmesinde Amortisman Ayrılmayan veya Eksik Konu:Ayrılan ATİK'lerin Sonradan Elden Çıkarılması Hk.

09.09.2025

İlgide kayıtlı özelge talep formunuz ve eklerinin incelenmesinden, şirketinizin

aktifinde kayıtlı gayrimenkuller için çeşitli nedenlerle bazı dönemlerde amortisman

ayrılamadığı belirtilerek, itfa edilmemiş taşınmazlarınızın enflasyon düzeltmesine

tabi tutulmasından sonra gelecek yıllarda elden çıkarılması halinde düzeltilmiş

değerlerinin satış maliyeti olarak dikkate alınıp alınmayacağı hususunda

Defterdarlığımız görüşünü talep ettiğiniz anlaşılmaktadır.

213 sayılı Vergi Usul Kanununun;

- 328 inci maddesinde, "Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin satılması halinde

alınan bedel ile bunların envanter defterinde kayıtlı değerleri arasındaki fark kar ve

zarar hesabına geçirilir. İşletme hesabi esasında defter tutan mükelleflerle serbest

meslek kazanç defteri tutan mükellefler bu farkı defterlerinde hasılat veya gider

kaydederler.

Amortisman ayrılmış olanların değeri ayrılmış amortismanlar düşüldükten sonra

kalan meblağdır....,

- Mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasında, "Malî tablolarda yer alan parasal

olmayan kıymetler aşağıdaki hükümlere göre enflasyon düzeltmesine tâbi tutulur.

1. Kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri

fiyat endeksindeki artışın, içinde bulunulan dönem dahil son üç hesap döneminde

%100'den ve içinde bulunulan hesap döneminde % 10'dan fazla olması halinde malî

tablolarını enflasyon düzeltmesine tâbi tutarlar. Enflasyon düzeltmesi uygulamasI,

her iki şartın birlikte gerçekleşmemesi halinde sona erer.

Kapsama giren mükellefler, geçici vergi dönemlerinin sonu itibarıyla malî tabloları

düzenlemek ve enflasyon düzeltmesi yapmak zorundadırlar. Geçici vergi

dönemlerinde yukarıda belirtilen oranların tespitinde, son üç hesap dönemi yerine

üçer aylık dönemlerin son ayı dahil önceki otuzaltı ay ve içinde bulunulan hesap

dönemi yerine son oniki ay dikkate alınır. Bir hesap dönemi içindeki geçici vergi

dönemlerinin herhangi birinde düzeltme yapılması halinde takip eden geçici vergi

dönemlerinde ve içinde bulunulan hesap dönemi sonunda da düzeltme yapılır.

Enflasyon düzeltmesine tâbi tutulan değerlerin elden çıkarılması halinde, bunlara

ilişkin enflasyon düzeltme farkları maliyet addolunur.",

- Geçici 33 üncü maddesinde, "...

31/12/2023 tarihli mali tablolar, enflasyon düzeltmesi şartlarının oluşup oluşmadığına

bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulur. Yapılan enflasyon

düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkı geçmiş yıllar kâr/zararı hesabında

gösterilir. Bu şekilde tespit edilen geçmiş yıl kârı vergiye tabi tutulmaz, geçmiş yıl

zarar dlaTUK Kabul ealiUeZ

hükümleri yer almaktadır.

Ayrıca, 2023 hesap dönemi sonuna ve düzeltme şartlarının

gerçekleşmesine/varlığına bağlı olarak (geçici vergi dönemleri dâhil) izleyen hesap

dönemlerine ilişkin olarak enflasyon düzeltmesine tabi tutulacak mali tablolar ile

yapılacak düzeltme işlemlerinin usul ve esasları 555, 560, 563 ve 582 Sıra No.lu Vergi

Usul Kanunu Genel Tebliğleri ile belirlenmiş olmasının yanı sıra, 165, 170, 175, 176, 181 ve

187 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Sirkülerinde de konu ile ilgili ilave açıklamalar

yapılmış olup, 555 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin;

- "Birikmiş amortismanların düzeltilmesi" başlıklı 19 uncu maddesinde, "(1)

Amortismana tabi iktisadi kıymetler için ayrılmış olan birikmiş amortismanlar,

parasal olmayan kıymet mahiyetindedir ve enflasyon düzeltmesine tabi tutulur.

Ancak 213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasının (7) numaralı

bendinde enflasyon düzeltmesi uygulanmayan bir hesap döneminden sonra

enflasyon düzeltme şartlarının yeniden oluşması halinde yapılacak enflasyon

düzeltmesinde, birikmiş amortismanların, ait oldukları kıymetin bilanço tarihindeki

değerinde düzeltme sonrasında ortaya çıkan artış oranı dikkate alınarak

düzeltileceği hükme bağlanmıştır.

Dolayısıyla, 2023 hesap dönemi sonuna ait bilançonun düzeltilmesinde, birikmiş

amortismanlar, ait oldukları kıymetin bilanço tarihindeki değerinde düzeltme

sonrasında ortaya çıkan artış oranı dikkate alınarak düzeltilir.

Örneğin; düzeltmeye esas değeri 1.000.000 TL ve birikmiş amortismanı 600.000 TL

olan bir iktisadi kıymetin 2,45 düzeltme katsayısı ile düzeltilmesi sonucu değeri

(1.000.000x2,45=) 2.450.000 TL, bu durumda iktisadi kıymetin değerinde ortaya çıkan

artış oranı da, (2.450.000-1.000.000)/1.000.000=) %145 olacaktır. Amortisman tutarı

bu oran dikkate alınarak düzeltilecek ve düzeltilmiş tutar (600.000+600.000x%145=)

1.470.000 TL olarak hesaplanacaktır.

213 sayılı Kanunun 320 nci maddesi gereği amortismana tabi iktisadi kıymetlerin

üzerinden, daha önceki yıllarda ayrılmamış amortisman tutarları ayrılmış gibi kabul

edilmeyecek ve enflasyon düzeltmesinde dikkate alınmayacaktır. Bu tutarların

enflasyon düzeltmesi sonrasında da gider olarak dikkate alınamayacağı tabiidir.

(2) Amortismana tabi olup faydalı ömür süresini tamamlayan ve amortisman

yoluyia degemtamamen yok eaiiş iktisaa

บนลงล อมเอเร็) admayak

bedeliyle takip edilmeye devam edilen amortismana tabi iktisadi kıymetler dahil) ve

birikmiş amortismanlarının enflasyon düzeltmesine tabi tutulması ihtiyaridir.",

- "Enflasyon düzeltilmesine tabi tutulmuş bilançoda yer alan parasal olmayan

kalemlerin daha sonra elden çıkarılması" başlıklı 53 üncü maddesinde, "(1) 213 sayılı

Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasının (1) numaralı bendi hükmü

uyarınca, enflasyon düzeltmesine tâbi tutulan parasal olmayan kıymetlerin elden

çıkarılması halinde, bunlara ilişkin enflasyon düzeltme farkları maliyet olarak dikkate

alınacaktır.

Ancak, düzeltme işlemine tabi tutulmuş olan 2023 hesap dönemi sonuna ait

bilançoda yer alan parasal olmayan kıymetlerden amortismana tabi olmayan

kıymetlerin, düzeltilmiş değerlerinin altında bir bedelle satılması halinde, düzeltme

sonrası değerle, düzeltme öncesi değer arasındaki farka isabet eden zarar, gelir

veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde dikkate alınmayacaktır."

açıklamalarına yer verilmiştir.

Buna göre, amortismana tabi iktisadi kıymetlerden; faydalı ömür süresini

tamamlayan ve amortisman yoluyla değeri tamamen yok edilmiş olanların (işletme

kayıtlarında iz bedeliyle takip edilmeye devam edilenler dahil) ve bunların birikmiş

amortismanlarının enflasyon düzeltmesine tabi tutulması ihtiyari olmakla birlikte,

faydalı ömür süresini tamamlayan ancak kanuni süresinde ayrılması gereken

tutardan daha düşük veya eksik amortisman ayrılması nedeniyle amortisman

yoluyla değeri tamamen yok edilmemiş olanların ve bunların birikmiş

amortismanlarının enflasyon düzeltmesine tabi tutulması zorunludur. Bu durumda,

kanunen ayrılması gerekenden daha düşük veya eksik amortisman ayrılması

nedeniyle kanuni süresinde ayrılmayan amortisman tutarlarının ayrılmış gibi kabul

edilerek enflasyon düzeltmesine ilişkin hesaplamaların yapılması mümkün

bulunmamaktadır. Ayrıca, söz konusu durumda kanuni süresinde ayrılmayan

amortisman tutarlarının izleyen dönemlerde ayrılmasının veya amortisman

süresinin uzatılmasının söz konusu olamayacağı tabiidir.

Öte yandan, enflasyon düzeltmesine tâbi tutulan parasal olmayan kıymetlerin elden

çıkarılması halinde, bunlara ilişkin enflasyon düzeltme farklarının maliyet olarak

dikkate alınması, bu kapsamdaki iktisadi kıymetlere ait birikmiş amortismanın da

düzeltilmiş tutarları ile dikkate alınması gerekmektedir.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak

verilmiştir.

(**) inceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış

bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.

(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde,

bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası

kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.