Hak ediş ödemelerinde damga vergisi hk.
Hak ediş ödemelerinde damga vergisi hk.
Sayı:
90792880-155.01.05.01[4781]-371171
Tarih:
19/09/2018
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
(Mükellef Hizmetleri KDV ve Diğer Vergiler Grup Müdürlüğü)
Sayı : 90792880-155.01.05.01[4781]-371171
19.09.2018
Konu : Hakediş ödemelerinde damga vergisi
İlgide kayıtlı özelge talep formunun incelenmesinden, sandığınız tarafından yapılan mal ve hizmet
alımlarına ilişkin yapılan ödemeler nedeniyle düzenlenen kağıtlar için damga vergisi kesintisi
uygulanıp uygulanmayacağı hususunda görüş istenildiği anlaşılmaktadır.
488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı
kağıtların damga vergisine tabi olduğu; 3 üncü maddesinde damga vergisinin mükellefinin kağıtları
imza edenler olduğu, resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların damga vergisini
kişilerin ödeyeceği; 8 inci maddesinde, bu kanunda yazılı resmi daireden maksadın, genel ve özel
bütçeli idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köyler olduğu, bu dairelere bağlı olup ayrı tüzel
kişiliği bulunan iktisadi işletmelerin resmi daire sayılmayacağı; 19 uncu maddesinde, genel ve özel
bütçeli dairelerle il özel idareleri ve belediyeler, bankalar, iktisadi kamu teşekkülleri ile bunların
iştirakleri ve müesseseleri ve benzeri teşekkül, iştirak ve müesseselerin ödemelerinde kullanılan ve
nispi vergiye tabi bulunan makbuzlarla bu mahiyetteki kağıtlara ait vergilerin, bu ödemelerin
yapılması, avans suretiyle ödemelerde avansın itası sırasında ilgili daire ve müesseseler tarafından
istihkaklardan kesinti yapılması şekliyle tahsil edileceği; 22 nci maddesinin (a) bendinde, Maliye
Bakanlığınca belirlenen mükellefler, kurum ve kuruluşlar tarafından bir ay içinde düzenlenen
kağıtların vergisinin, ertesi ayın yirminci (371 Sıra No.'lu VUK Tebliği uyarınca yirmiüçüncü) günü
akşamına kadar vergi dairesine bir beyanname ile bildirileceği ve yirmialtıncı günü akşamına kadar
ödeneceği; 23 üncü maddesinde, genel bütçeli daireler dışında kalan ve istihkaktan kesinti yapmak
durumunda bulunan daire ve müesseseler tarafından bir ay içinde kesilen damga vergisinin, ertesi
ayın yirminci (371 sıra no.lu VUK Tebliği uyarınca yirmiüçüncü) günü akşamına kadar ödemenin
yapıldığı yer vergi dairesine bir beyanname ile bildirileceği ve 26 ncı günü akşamına kadar
yatırılacağı hükümlerine yer verilmiştir.
Mezkur Kanuna ekli (1) sayılı tablonun "IV-Makbuzlar ve Diğer Kağıtlar" başlıklı bölümünün 1/a
fıkrasında, "Resmi daireler tarafından yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemeler (avans
olarak yapılanlar dahil) nedeniyle kişiler tarafından resmi dairelere verilen ve belli bir parayı ihtiva
eden makbuz ve ibra senetleri ile bu ödemelerin resmi daireler nam ve hesabına, kişiler adına
açılmış ve açılacak hesaplara nakledilmesini veya emir ve havalelerine tediyesini temin eden
kağıtlar"ın nispi damga vergisine tabi tutulacağı; Kanuna ekli (2) sayılı tablonun "I-Resmi işlerleilgili kağıtlar" başlıklı bölümünün A-1 fıkrasında ise, resmi daireler arasındaki işlemleri kapsayan
her türlü kağıtlarla bu dairelerin soruları üzerine kişiler tarafından yazılan cevaplar ve ekleri
damga vergisinden istisna edileceği hüküm altına alınmıştır.
Diğer taraftan, 4357 sayılı Hususi İdarelerden Maaş Alan İlkokul Öğretmenlerinin Kadrolarına,
Terfi, Taltif ve Cezalandırılmalarına ve Bu Öğretmenler İçin Teşkil Edilecek Sağlık ve İçtimai
Yardım Sandığı ile Yapı Sandığına ve Öğretmenlerin Alacaklarına Dair Kanunun 11 inci
maddesinde, hükmi şahsiyeti haiz ve Maarif Vekaletine bağlı olmak üzere (İlkokul Öğretmenleri
Sağlık ve İçtimai Yardım Sandığı) adı ile bir sandık kurulacağı; 14 üncü maddesinde, sandığın
gelirlerinin bilumum vergi, resim ve harçlara tabi olmadığı gibi haciz ve temlik dahi edilemeyeceği,
Sağlık ve İçtimai Yardım Sandığının tediyelerinin Divanı Muhasebat vizesine tabi olmadığı, sandığın
idaresi, işleyiş tarzı ve esaslarının Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca hazırlanan bir
"anastatü" ile tespit olunacağı hükümlerine yer verilmiştir.
Öte yandan, 4357 sayılı Kanunla Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olarak kurulan sandığınızın idaresi,
işleyiş tarzı ve esaslarını tespit etmek amacıyla 22/3/1995 tarih ve 22235 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanarak yürürlüğe giren "İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Ana
Statüsü"nde, bu ana statünün tatbikinde 4357, 7117, 3179 sayılı Kanunlarla Türk Medeni
Kanununun ilgili hükümleri, Borçlar Kanunu, Türk Ticaret Kanunu, Türk Ceza Kanunu ve ilgili diğer
kanunların genel hükümlerinin dikkate alınacağına ilişkin düzenlemeler yer almıştır.
Damga vergisi uygulaması bakımından kanunda tanımı yapılan resmi dairelere bağlı olmakla
birlikte ayrı tüzel kişilik ve iktisadilik vasıflarından her ikisine birden haiz olan kuruluşlar resmi
daire olarak kabul edilmemekte, buna karşılık bu iki özellikten herhangi birisine sahip olmayan
kuruluşlar resmi daire olarak değerlendirilmektedir.
Diğer taraftan, 16 ve 43 Seri No.lu Damga Vergisi Genel Tebliğlerinde sürekli mükellefiyet tesis
ettirecek olan kurum ve kuruluşlar saymak suretiyle belirtilmiş, diğer kamu kurumlarının da sürekli
mükellefiyet tesis ettireceği hususu düzenlenmiştir. Ayrıca 43 Seri No.lu Damga Vergisi Kanunu
Genel Tebliğinin "4- Vergi ve cezada sorumluluk" başlıklı bölümünde; Damga Vergisi Kanununun 24
üncü maddesinin 3 üncü fıkrası çerçevesinde, zorunlu veya ihtiyari olarak sürekli damga vergisi
mükellefiyeti tesis ettirenler için taraf oldukları işlemlere ilişkin kâğıtlara ait verginin beyan ve
ödenmesi bakımından sorumluluk getirildiği, buna göre, zorunlu veya ihtiyari olarak sürekli damga
vergisi mükellefiyeti tesis ettiren mükellefler ile diğer kişiler arasında düzenlenen ve damga
vergisine tabi olan kâğıtlara ait verginin tamamının sürekli damga vergisi mükellefiyeti tesis ettiren
mükellefler tarafından Kanunun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirlenen süre
içinde beyan edilip ödeneceği, verginin zamanında beyan edilip ödenmemesi veya eksik ödenmesi
durumunda, vergi, ceza ve ferilerinin işleme taraf olan ve damga vergisini sürekli makbuz verilmesi
şekliyle ödemek zorunda olan mükelleflerden alınacağı, ancak, bu mükelleflerin vergi aslı için karşı
tarafa rücu hakkının saklı olduğu açıklanmıştır.
Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olup ayrı bir tüzel kişiliği
bulunduğu anlaşılan Sandığınızın, iktisadi işletme niteliğinin olmaması halinde, 488 sayılı Kanunun
8 inci maddesi hükmüne göre resmi daire olarak kabul edilmesi ve Sandığınız tarafından mal ve
hizmet alımlarına ilişkin olarak yapılacak hakediş ve avans ödemeleri nedeniyle düzenlenen
kağıtların, Damga Vergisi Kanununa ekli (1) sayılı tablonun IV/1-a fıkrası uyarınca damga vergisine
tabi tutulması ve söz konusu kağıtların damga vergisinin, ödemenin yapılması sırasında kesinti
suretiyle tahsil edilerek ertesi ayın yirmiüçüncü günü akşamına kadar mükellefiyetinizin bulunduğu
vergi dairesine muhtasar beyanname ile bildirilmesi ve yirmialtıncı günü akşamına kadar ödenmesi
gerekmektedir.
Diğer taraftan, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olup ayrı bir tüzel kişiliği bulunduğu anlaşılan
Sandığınızın, iktisadi işletme niteliğinin olması halinde ise. 488 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde
tanımlanan resmi daire kapsamına girmeyeceğinden, Sandığınızca mal ve hizmet alımlarına ilişkin
olarak yapılacak hakediş ve avans ödemeleri nedeniyle düzenlenen kağıtların, damga vergisine tabi
tutulmayacağı tabiidir.Bilgi edinilmesini rica ederim.