İcra Edilebilirlik Şerhi Alınan Arabuluculuk Anlaşmasına Göre Tapuda Yapılacak Devir İşleminde Uygulanacak Tapu Harcı
İcra Edilebilirlik Şerhi Alınan Arabuluculuk Anlaşmasına
Göre Tapuda Yapılacak Devir İşleminde Uygulanacak
Tapu Harcı
Kanun Numarası
492
Kanun
HARÇLAR KANUNU
Özelge No
28521120-140.04.01-23065
Özelge Tarihi
25.08.2025
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
Kırıkkale Defterdarlığı
Gelir Yönetimi ve Denetim Müdürlüğü
Sayı : E-28521120-140.04.01-23065
İcra Edilebilirlik Şerhi Alınan Arabuluculuk Anlaşmasına Göre Konu: Tapuda Yapılacak Devir İşleminde Uygulanacak Tapu Harcı
25.08.2025
İlgide kayıtlı özelge talep formu ve eklerinin incelenmesinden,
... ... .... ..., .... .... ve ....in muhtelif taşınmazlar üzerindeki ortaklığın giderilmesi
taleplerine ilişkin olarak .....tarihinde .... Arabuluculuk Bürosunda "Taşınır ve
Taşınmazların Paylaştırılmasına ve Ortaklığın Giderilmesine İlişkin Uyuşmazlıklarda
Dava Şartı Arabuluculuk Anlaşma Belgesi" imzalayarak anlaşmaya vardıkları,
-..... Sulh Hukuk Mahkemesinin .... tarih ve.....Esas,....Karar sayılı kararıyla söz konusu
anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi verildiği,
- Bu hükmün....tarihinde kesinleşmesinden sonra .... tarafından Müdürlüğünüze
yapılan başvuru ile arabuluculuk anlaşması kapsamındaki .... ili, . ilçesi, .... köyü, ....
mevkii, .... ada .. parsel; .....köyü, ..... mevkii, ... ada ..., parselde kayıtlı
taşınmazlarda diğer hissedarlara ait hisselerin toplamda...TL bedel karşılığında
kendisine devri konusunda talepte bulunulduğu,
- Söz konusu talebe istinaden tapuda yapılacak işlemde 492 Sayılı Harçlar Kanunu
çerçevesinde ne oranda harç tahsil edileceği hususunda görüş talep edildiği
anlaşılmıştır.
Bilindiği üzere, 492 sayılı Harçlar Kanununun 57 nci maddesinde, tapu ve kadastro
işlemlerinden bu kanuna bağlı (4) sayılı tarifede yazılı olanların, tapu ve kadastro
harçlarına tabi olduğu; Kanuna bağlı (4) sayılı tarifenin I/20-a bendinde,
gayrimenkullerin ivaz karşılığında veya ölünceye kadar bakma akdine dayanarak
yahut trampa hükümlerine göre devir ve iktisabında gayrimenkulün beyan edilen
devir ve iktisap bedelinden az olmamak üzere emlak vergisi değeri üzerinden (Cebri
icra ve şüyuun izalesi hallerinde satış bedeli, istimlaklerde takdir edilen bedel
üzerinden) devir eden ve devir alan için ayrı ayrı nispi harç aranılacağı hüküm altına
alınmıştır.
Öte yandan, 12/3/2023 tarih ve 32130 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7440 sayılı
Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına
Dair Kanunun 14 üncü maddesi ile 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (4) sayılı
tarifenin mülga son fıkrasından önceki "Tapu ve kadastro işlemlerinde de nispî
harçların en az miktarı 101,20 liradır." (2025 yılı yılı için 346,10 TL) şeklindeki fıkrasına
"Şu kadar ki, I/20-a fıkrası kapsamında şüyuun izalesi yoluyla satışa konu edilen her
birt liskin devir ve iktisap ereken
maktu harç miktarı, devir ve iktisap sayısı ile ilişkilendirilmeksizin, devir eden ve devir
alanın her birinden bir kez alınır." cümlesi eklenmiş olup, söz konusu hüküm
12/3/2023 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir.
Yapılan düzenleme çerçevesinde, şüyuun izalesi yoluyla yapılan taşınmaz
satışlarında, her bir devir ve iktisap işlemi için 492 sayılı Kanuna bağlı (4) sayılı
tarifenin I/20-a bendine göre hesaplanan nispi harcın asgari maktu harçtan düşük
olması nedeniyle asgari maktu harç alınması gereken durumlarda, devir ve iktisaр
sayısına bakılmaksızın her bir taşınmazda devir eden ve devir alanlardan birer adet
asgari maktu harç alınması yönünde işlem yapılması gerekmekte olup, her bir devir
ve iktisap işlemi için hesaplanan nispi harcın asgari maktu tutardan yüksek olması
durumunda ise hesaplanan nispi harcın tahsil edilmesi suretiyle işlem yapılması
yönündeki mevcut uygulamaya devam edilecektir.
Diğer taraftan, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun "Amaç
ve Kapsam" başlıklı 1 inci maddesinde,
"(1) Bu Kanunun amacı, hukuk uyuşmazlıklarının arabuluculuk yoluyla
çözümlenmesinde uygulanacak usul ve esasları düzenlemektir.
(2) Bu Kanun, yabancılık unsuru taşıyanlar da dâhil olmak üzere, ancak tarafların
üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri iş veya işlemlerden doğan özel hukuk
uyuşmazlıklarının çözümlenmesinde uygulanır. Şu kadar ki, aile içi şiddet iddiasını
içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir."
hükümlerine, "Tarafların Anlaşması" başlıklı 18 inci maddesinde,
"(1) Arabuluculuk faaliyeti sonunda varılan anlaşmanın kapsamı taraflarca
belirlenir; anlaşma belgesi düzenlenmesi hâlinde bu belge taraflar ve arabulucи
tarafından imzalanır.
(2) Taraflar arabuluculuk faaliyeti sonunda bir anlaşmaya varırlarsa, bu anlaşma
belgesinin icra edilebilirliğine ilişkin şerh verilmesini talep edebilirler. Dava
açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmuşsa, anlaşmanın icra edilebilirliğine
ilişkin şerh verilmesi, arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesinden
talep edilebilir. Davanın görülmesi sırasında arabuluculuğa başvurulması
durumunda ise anlaşmanın icra edilebilirliğine ilişkin şerh verilmesi, davanın
görüldüğü mahkemeden talep edilebilir. Bu şerhi içeren anlaşma, ilam niteliğinde
belge sayılır.
(3)icr irlik se verilmed mesiz varau isidir ye bi liskin inceld
dosya üzerinden yapılır. Ancak arabuluculuğa elverişli olan aile hukukuna ilişkin
uyuşmazlıklarda inceleme duruşmalı olarak yapılır. Bu incelemenin kapsamı
anlaşmanın içeriğinin arabuluculuğa ve cebri icraya elverişli olup olmadığı
hususlarıyla sınırlıdır. Anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi verilmesi için
mahkemeye yapılacak olan başvuru ile bunun üzerine verilecek kararlara karşı ilgili
tarafından istinaf yoluna gidilmesi hâlinde, maktu harç alınır. Taraflar anlaşma
belgesini icra edilebilirlik şerhi verdirmeden başka bir resmî işlemde kullanmak
isterlerse, damga vergisi de maktu olarak alınır.
(4) Kanunlarda icra edilebilirlik şerhi alınmasının zorunlu kılındığı haller hariç,
taraflar ve avukatları ile arabulucunun, ticari uyuşmazlıklar bakımından ise
avukatlar ile arabulucunun birlikte imzaladıkları anlaşma belgesi, icra edilebilirlik
şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır.
(5) Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde, üzerinde anlaşılan
hususlar hakkında taraflarca dava açılamaz."
hükümlerine, "Bazı uyuşmazlıklarda dava şartı olarak arabuluculuk" başlıklı 18/B
maddesinde ise
"(1) Aşağıdaki uyuşmazlıklarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş
olması dava şartıdır:
a) Kiralanan taşınmazların 2004 sayılı Kanuna göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine
ilişkin hükümler hariç olmak üzere, kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar.
b) Taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin
uyuşmazlıklar.
c) 23/6/1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunundan kaynaklanan
uyuşmazlıklar.
ç) Komşu hakkından kaynaklanan uyuşmazlıklar.
(2) Arabuluculuk süreci sonunda tarafların anlaşması halinde anlaşma belgesi,
taşınmazla ilgili olarak kanunlarda yer alan sınırlamalar ile usul ve esaslar
gözetilmek suretiyle düzenlenir.
(3) Bu madde kapsamında düzenlenen anlaşma belgesinin icra edilebilirliğine ilişkin
şerhin alınması zorunlu olup bu şerh taşınmazla ilgili anlaşma belgeleri bakımından
taşınmazın bulunduğu yer, diğer anlaşma belgeleri bakımından ise arabulucunuu
görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesinden alınır. Mahkeme taşınmazla ilgili
anlaşma belgeleri bakımından yapacağı incelemede anlaşma içeriğini,
arabuluculuğa ve cebri icraya elverişli olup olmadığı ve taşınmazla ilgili olarak
kanunlarda yer alan sınırlamalar ile usul ve esaslara uyulup uyulmadığı yönünden
denetler; bu kapsamda kurum veya kuruluşlardan bilgi veya belge talep edebilir ve
gerektiğinde duruşma açabilir.
(4) Anlaşma belgesinin icra edilebilirliğine ilişkin şerhin verilmesiyle ilgili diğer
hususlar hakkında 18 inci madde hükmü uygulanır.
(5) Taşınmazın devrine veya taşınmaz üzerinde sınırlı ayni hak kurulmasına ilişkin
anlaşma belgesinin taraflarından biri, icra edilebilirlik şerhi verilmesinden sonra
tapu müdürlüğünden tescil talebinde bulunabilir. Tapu müdürlüğünce taşınmaza
ilişkin mevzuatta öngörülen gerekli inceleme ve değerlendirme yapıldıktan sonra
resmi senet düzenlenmeksizin tescil talebi yerine getirilir."
hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalara göre, taşınır ve taşınmazların
paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda dava açılmadan
önce arabulucuya başvurulmuş olmasının dava şartı olduğu, arabuluculuk faaliyeti
sonunda varılan anlaşmanın icra edilebilirliğine ilişkin ilgili mahkemece şerh
verilmesi durumunda bu şerhi içeren anlaşmanın ilam niteliğinde belge sayıldığı,
arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde üzerinde anlaşılan
hususlar hakkında taraflarca dava açılamayacağı hususları dikkate alındığında;
özelge talep formunuz ekinde yer alan ..... .... ....ve....muhtelif taşınmazlar
üzerindeki ortaklığın giderilmesi taleplerine ilişkin olarak ....tarihinde..... Arabuluculuk
Bürosunda imzalanan "Taşınır ve Taşınmazların Paylaştırılmasına ve Ortaklığın
Giderilmesine İlişkin Uyuşmazlıklarda Dava Şartı Arabuluculuk Anlaşma Belgesi"ne
istinaden..... ili, ..... .... ilçesi, ....köyü, ....mevkii,..... ada ... parsel; .... köyü,..... mevkii, .... ada
parselde kayıtlı taşınmazlarda diğer hissedarlara ait hisselerin toplamda
..... TL bedel karşılığında ....'.a devrine ilişkin işlemin şüyuun izalesi yoluyla yapılan
satış kapsamında değerlendirilmesi ve buna göre söz konusu taşınmaz satışlarında,
her bir devir ve iktisap işlemi için 492 sayılı Kanuna bağlı (4) sayılı tarifenin I/20-а
bendine göre hesaplanan nispi harcın asgari maktu harçtan düşük olması
nedeniyle asgari maktu harç alınması gereken durumlarda, devir ve iktisap sayısına
bakılmaksızın her bir taşınmazda devir eden ve devir alanlardan birer adet asgari
maktu harç alınması; her bir devir ve iktisap işlemi için hesaplanan nispi harcın
asgari tutardan yüksek olması durumunda da hesaplanan nispi harcın tahsil
edilmesi gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
İmza
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak
verilmiştir.
(**) inceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış
bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde,
bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası
kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.