İhraç edilen tahvillerin yenilenmesi sırasında teminat olmak üzere ipotek tesis edilmesi işleminden ne şekilde damga vergisi ve harç aranılacağı hk.
İhraç edilen tahvillerin yenilenmesi sırasında teminat olmak
üzere ipotek tesis edilmesi işleminden ne şekilde damga
vergisi ve harç aranılacağı hk.
Sayı:
90792880-140.04.01[2016/754]-84169
Tarih:
17/03/2017
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
(Mükellef Hizmetleri KDV ve Diğer Vergiler Grup Müdürlüğü)
Sayı : 90792880-140.04.01[2016/754]-84169 17.03.2017
Konu : İhraç edilen tahvillerin yenilenmesi
sırasında teminat olmak üzere
ipotek tesis edilmesi işleminde
damga vergisi ve harç.
İlgide kayıtlı özelge talep formunuz ve eklerinin incelenmesinden, firmanız tarafından yurt
dışında … ABD Doları nominal bedelli ve 5 yıl vadeli tahvil ihraç edildiği, Lüksemburg Borsası'nda
işlem gören ve vadesi .../.../2015 tarihinde dolan söz konusu tahvillerin vadesinin uzatılması
konusunda tahvil sahiplerinden oluşan komite ile mutabakata varıldığı ve ilgili tahvillere teminat
olmak üzere ipotek tesis edileceği, söz konusu ipotek tesis işleminin, firmanız ile tahvil sahiplerini
temsilen … … Limited unvanlı şirket arasında yapılacağı, … … Limited Şti.'nin mukim bulunduğu
İngiltere mevzuatı gereğince tacir vasfını taşıdığı ve İngiltere ve Galler Şirketler siciline … sicil
numarası ile kayıtlı olduğu belirtilerek, 6728 sayılı Yatırım Ortamının İyileştirilmesi Amacıyla Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 38 inci maddesi ile 492 sayılı Harçlar Kanununa
bağlı (4) sayılı Tarifenin "I-Tapu İşlemleri" başlıklı bölümünün (7) numaralı fıkrasına eklenen hüküm
uyarınca, söz konusu ipotek tesis işleminde hesaplanacak harcın %50 oranında uygulanıp
uygulanmayacağı hususunda Başkanlığımızdan görüş talep edildiği anlaşılmıştır.
492 sayılı Harçlar Kanununun 57 nci maddesinde, "Tapu ve kadastro işlemlerinden bu kanuna
bağlı (4) sayılı tarifede yazılı olanları, tapu ve kadastro harçlarına tabidir." denilmiş, 58 inci
maddesinin (b) fıkrasında da, ipotek tesisinde ipoteği tesis edenlerin harcın mükellefi olacağı
hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanuna bağlı (4) sayılı tarifenin "I-Tapu İşlemleri" başlıklı bölümünün 7 numaralı fıkrası
gereğince ipotek tesisinde (2016 yılı için);
a) İpotekle sağlanan borç miktarı üzerinden (Binde 4,55),
b) İpoteğe dahil gayrimenkullerden birisinin çıkarılarak başkasının ithalinde veya teminat
ilavesinde borç miktarı üzerinden (Binde 4,55),
c) Mevcut ipotek derecelerinin sonradan istenilen değişikliklerinde borç miktarı üzerinden
(Binde 2,27)
oranında tapu harcı alınmaktadır. 6728 sayılı Kanunun 38 inci maddesi ile söz konusu fıkraya
"(Tacirler arası ipotek tesis işlemlerinde bu fıkraya göre hesaplanan harçlar yüzde elli oranında
uygulanır.)" hükmü eklenmiş olup, konu ile ilgili gerekli açıklamalara 04/10/2016 tarihli ve 29847
sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 77 Seri No.lu Harçlar Kanunu Tebliğinde yer verilmiştir.
Buna göre, tacirlerin kendi aralarında yaptıkları ipotek tesis işlemlerinde tapu harcı % 50
oranında uygulanacaktır. Bu indirimin uygulanabilmesi için, tapuda işlem esnasında tarafların tacir
olduğunun ticaret sicil kaydı ile, ipotek tesisinin ticari bir işlemden kaynaklandığının da fatura,
sözleşme, irsaliye, senet ve benzeri belgelerle tevsiki gerekmektedir.
Diğer taraftan, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun;
1 inci maddesinde, "(1) Türk Ticaret Kanunu, 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî
Kanununun ayrılmaz bir parçasıdır. Bu Kanundaki hükümlerle, bir ticari işletmeyi ilgilendiren işlemve fiillere ilişkin diğer kanunlarda yazılı özel hükümler, ticari hükümlerdir. (2) Mahkeme, hakkında
ticari bir hüküm bulunmayan ticari işlerde, ticari örf ve âdete, bu da yoksa genel hükümlere göre
karar verir." hükmü,
2 nci maddesinde, "(1) Kanunda aksine bir hüküm yoksa, ticari örf ve âdet olarak kabul
edildiği belirlenmedikçe, teamül, mahkemenin yargısına esas olamaz. Ancak, irade açıklamalarının
yorumunda teamüller de dikkate alınır. (2) Bir bölgeye veya bir ticaret dalına özgü ticari örf ve
âdetler genel olanlara üstün tutulur. İlgililer aynı bölgede değillerse, kanunda veya sözleşmede aksi
öngörülmedikçe, ifa yerindeki ticari örf ve âdet uygulanır. (3) Ticari örf ve âdet, tacir sıfatını haiz
bulunmayanlar hakkında ancak onlar tarafından bilindiği veya bilinmesi gerektiği takdirde
uygulanır." hükmü,
3 üncü maddesinde, "(1) Bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren
bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir." hükmü düzenlenmiştir.
Anılan Kanunun Birinci Kitap Birinci Kısmı "Tacir" başlığı altında düzenlenmiş olup, 11 ve
devamı maddelerinde düzenlemeler yapılmıştır. 6102 sayılı Kanunun 11 inci maddesinin birinci
fıkrasında "Ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef
tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir." şeklinde tanımlanmıştır.
Aynı Kanunun 12 nci maddesinde ise tacirin tanımı yapılmış ve "(1) Bir ticari işletmeyi, kısmen de
olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir. (2) Bir ticari işletmeyi kurup açtığını, sirküler, gazete,
radyo, televizyon ve diğer ilan araçlarıyla halka bildirmiş veya işletmesini ticaret siciline tescil
ettirerek durumu ilan etmiş olan kimse, fiilen işletmeye başlamamış olsa bile tacir sayılır. (3) Bir
ticari işletme açmış gibi, ister kendi adına, ister adi bir şirket veya her ne suretle olursa olsun
hukuken var sayılmayan diğer bir şirket adına ortak sıfatıyla işlemlerde bulunan kimse, iyi niyetli
üçüncü kişilere karşı tacir gibi sorumlu olur." hükmü yer almaktadır.
Ayrıca 6102 sayılı Kanunun 16 ncı maddesine göre, ticari şirketler her hal ve takdirde tacir
sayılmakta olup, Türk Ticaret Kanununa göre tacirler, Türk Ticaret Kanununa göre kurulan
şirketler ile Türk Ticaret Kanununa tabi işletme sahipleridir.
Bu çerçevede, İngiltere ve Galler Şirketler siciline kayıtlı olan ve İngiltere mevzuatına göre
tacir vasfını taşıdığı anlaşılan … … Limited Şirketi Türk Ticaret siciline kayıtlı olmadığı için, Türk
Ticaret Kanunu hükümlerine tabii değildir. Ancak Türk Ticaret Kanunun 3 ncü maddesine göre bir
ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerden sayıldığından, taraflardan birinin
Türk tacir diğerinin yabancı bir tacir olması, ticari işin yapılmasına ve geçerliliğine engel teşkil
etmeyecektir.
Bu itibarla, ipotek tesisi işleminin sebebini oluşturan tahvil yenileme işleminin taraflarından
biri olan şirketinizin Türk Ticaret Siciline kayıtlı tacir olduğu ve tahvillerin yenilenmesi işlemine
teminat olmak üzere yapılacak ipotek tesisi işleminin de şirketinizin ticari bir işleminden
kaynaklandığı hususları dikkate alındığında, İngiltere mevzuatı gereğince tacir vasfını taşıdığı
anlaşılan … … Limited unvanlı şirket ile yapılacak tahvillerin yenilenmesi işlemine teminat olmak
üzere yapılacak söz konusu ipotek tesisi işleminde, 492 sayılı Kanuna bağlı (4) sayılı tarifenin "I-
Tapu İşlemleri" başlıklı bölümünün 7 numaralı fıkrasında yapılan düzenleme kapsamında tapu
harcının, tarafların tacir olduğu ve ipotek tesisinin ticari bir işlemden kaynaklandığı hususlarının
tapuda işlem esnasında gerekli belgelerle tevsiki halinde, %50 oranında uygulanması
gerekmektedir.
Diğer taraftan, 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun konusunu kağıtlar oluşturduğundan,
damga vergisi yönünden somut olaya ilişkin belge örneklerinin gönderilmesi halinde görüş
verilmesi mümkün bulunmaktadır.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge
geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla
vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi
hesaplanmayacaktır.