İMKB nezdinde gerçekleşen işlemler nedeniyle merkezce tahsil edilen kurtaj bedeli matrahı hakkında.

Özelge: İMKB nezdinde gerçekleşen işlemler nedeniyle
merkezce tahsil edilen kurtaj bedeli matrahı hakkında.
Sayı: 
B.07.0.GEL.0.56/5601-1032/17296
Tarih: 
03/05/1999
T.C.
MALİYE BAKANLIĞI
Gelirler Genel Müdürlüğü
TARİH : 03.05.1999
SAYI : B.07.0.GEL.0.56/5601-1032/17296
KONU : İMKB nezdinde gerçekleşen işlemler
nedeniyle merkezce tahsil edilen kurtaj bedeli matrahı hk.
İSTANBUL VALİLİĞİNE
(Defterdarlık : Katma Değer Vergisi Gelir Müdürlüğü)
İLGİ : 22.01.1999 tarih ve 341 sayılı yazınız.
Yazınız eki ........A.Ş.ne ait 15.1.1998 tarih ve 083 sayılı dilekçede, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde açmış
oldukları Şubelerinin müşterilerine ait menkul kıymet alım satım emirlerinin Merkez kanalıyla İMKB
nezdinde gerçekleştirildiği ve gerçekleşen işlemlerin kurtaj komisyonlarının tamamının Merkez tarafından
tahsil edildiği ancak, Merkez-Şube anlaşması çerçevesinde kurtaj komisyonlarının yaklaşık % 50'sinin Kıbrıs
Şubesine faturası karşılığında transfer edildiği belirtilmektedir. Bu durumda, İMKB nezdinde gerçekleşen
işlemler nedeniyle merkezce tahsil edilen kurtaj bedelinin tamamının mı, yoksa şubeye fatura karşılığı
devredilen tutar düştükten sonra kalan net kurtaj bedelinin mi banka ve sigorta muameleleri vergisi
matrahını oluşturacağı konusunda tereddüte düşüldüğü bildirilerek, yapılacak işlemin bildirilmesi
istenilmektedir.
6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu'nun 28. maddesinin ikinci fıkrasının parantez içi hükmünde, bankerlerin
menkul kıymet alım satımına tavassut etmek karşılığı komisyon, ücret, hizmet karşılığı gibi adlarla aldıkları
paraların banka ve sigorta muameleleri vergisine tabi tutulacağı, aynı Kanunu 31. maddesinde ise, banka ve
sigorta muameleleri vergisinin matrahının, 28. maddede yazılı paraların tutarı olacağı belirtilmiştir.
Bu hükme göre, 1.3.1995 tarih ve 22217 sayılı Resmi Gazete'de Yayımlanan Sermaye Piyasası Kurulu'nun
V-19 Seri Nolu Aracılık Faaliyetleri ve Aracı Kuruluşlara İlişkin Esaslar Tebliği esasları çerçevesinde adı
geçen aracı kurumun yapmış olduğu faaliyetler, banka ve sigorta muameleleri vergisinin kapsamına
girmektedir.
Bu nedenle, banker konumunda olan şirketlerin yapmış olduğu banka muamele ve hizmetleri dolayısıyla
kendi lehine aldığı paralar banka ve sigorta muameleri vergisine tabidir.
Diğer taraftan, banka ve sigorta muameleleri vergisinde vergiyi doğuran olayın meydana gelebilmesi için, bir
muamele yapılması ve bu muamele sonucu nakden veya hesaben lehe bir para kalması gerekmektedir.
Söz konusu olayda, adı geçen kurum tarafından K.K.T.C'de bulunan şubeleri müşterilerine ait menkul
kıymetlerin alım satımına aracılık işi yapılmış ve bu işlemden dolayı da lehlere para alınmıştır.
Yukarıda da açıklandığı gibi banka ve sigorta muameleleri vergisi bir işlem vergisi olup mükellefi de işlemi
yapmak suretiyle lehine para kalan kişilerdir. İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında menkul kıymet alım ve
satımına tavassut edilmesi işleminde vergiyi doğuran olay, Türkiye'de ve bir aracı kurum tarafından
gerçekleştirilmiştir. Buna göre, verginin muhatabının adı geçen kurum olması gerekir. Diğer taraftan,
menkul kıymet veya paranın sahiplerine lehe kalan paradan verilen paylar bir kazanç paylaşımı olup, banka
ve sigorta muameleleri vergisinin doğmasına neden olan işlemlerden değildir.
Bu durumda, ..... A.Ş.nin yaptığı muamele sonucu kurtaj ücreti olarak lehe alınan bu paranın tamamı
üzerinden % 5 oranında banka ve sigorta muameleleri vergisinin ödenmesi gerekir. Zira, yapılan sözleşme
gereği lehe alınan kurtaj ücretinden bir kısmı daha sonra yurt dışında bulunan şubeye gönderildiğinden, yurt
dışına gönderilen tutar üzerinden banka ve sigorta muameleleri vergisinin ödenmesi söz konusu
olmamaktadır.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
Bakan a.
Genel Müdür Yardımcısı