İpotek Tesis Harcı Hk

İpotek Tesis Harcı

Kanun Numarası

492

Kanun

HARÇLAR KANUNU

Özelge No

32139548-140.04.01-62999

Özelge Tarihi

31.12.2025

T.C.

GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

Çorum Defterdarlığı

Gelir Yönetimi ve Denetim Müdürlüğü

Sayı:E-32139548-140.04.01-6299931.12.2025

Konu: İpotek Tesis Harcı

llgide kayıtlı özelge talep formunuz ve eklerinin incelenmesinden, ... ait ... ilçesi, ...

mahallesi, ... ada, ... parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde adı geçen Kooperatifin üst

birliği olan ... Kooperatifleri Birliği lehine ipotek tesis edilmesi işleminin 1163 sayılı

Kooperatifler Kanununun 93 üncü maddesi kapsamında tapu harcı ve damga

vergisinden istisna olup olmadığı hususunda görüş talep edildiği anlaşılmıştır.

Damga Vergisi Yönünden:

488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, bu Kanuna ekli (1) sayılı

tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu; 3 üncü maddesinde, damga

vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenler olduğu; 9 uncu maddesinde, bu

Kanuna ekli (2) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisinden müstesna olduğu;

Kanuna ekli (2) sayılı tablonun "V-Kurumlarla ilgili kağıtlar" başlıklı bölümünün 15 inci

fıkrasında, tarım satış kooperatifleri ve birlikleri, sulama kooperatifleri ile tarım kredi

kooperatiflerinin her türlü muamelelerinde düzenlenen ve damga vergisi bunlar

tarafından ödenmesi gereken kağıtların damga vergisinden istisna olduğu

hükümleri yer almaktadır.

Öte yandan, 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 93 üncü maddesinin 1 inci

fıkrasında, "Kooperatifler, kooperatif birlikleri, kooperatif merkez birlikleri ve Türkiye

Milli Kooperatifler Birliği;

a) Birbirlerinden ve ortaklarından aldıkları faiz ve komisyonlar ile ortaklarına kefalet

etmeleri dolayısıyla bunlardan aldıkları paralar, Banka ve Sigorta Muameleleri

Vergisinden,

b) Her nevi defterlerin ve ana sözleşmelerin tasdiki ve açılış tasdiklerinde

sayfalarının mühürlenmesi her nevi harçtan ve damga vergisinden,

c) Kiraya verilmediği veya irat getirmeyen bir cihete tahsis edilmediği müddetçe

sahip oldukları gayrimenkul mallar üzerinden alınacak her türlü vergilerden,

d) Ortakların temlik edecekleri gayrimenkuller her türlü vergi ve harcından,

muaftır.

e) 13 üncü madde gereğince verilecek bildiri Damga Vergisine, diğer harç ve

resimlere tabi değildir." hükmü yer almaktadır.

Aynı maddenin 4 üncü fıkrasında ise "Kooperatifler, kooperatif birlikleri ve

arkez birlikleri fad عتt kle lirde

bu maddenin 1 nolu fıkrasının (b) bendi ile 2 nolu fıkrasından gayri fıkralarında yazılı

muaflıklardan istifade edemezler." hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, 1163 sayılı Kanuna tabi kooperatiflere bu

Kanunda tanınan muafiyet, defter ve ana sözleşmeleri ile açılış tasdikleri ile

ortaklıktan ayrılma bildirimine; 488 sayılı Damga Vergisi Kanununda yer alan hüküm

ise sadece tarım satış kooperatifleri ve birlikleri, sulama kooperatifleri ile tarım kredi

kooperatiflerinin muafiyetine ilişkin bulunmakta olup, taraf olduğu sözleşmeler

bakımından pancar ekicileri kooperatiflerine tanınan herhangi bir damga vergisi

muafiyet ya da istisna hükmü bulunmamaktadır.

Harçlar Kanunu Yönünden:

492 sayılı Harçlar Kanununun 57 nci maddesinde, tapu ve kadastro işlemlerinden bu

Kanuna bağlı (4) sayılı tarifede yazılı olanların tapu ve kadastro harçlarına tabi

olduğu; 58 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, ipotek tesisinde ipoteği

tesis edenlerin harç ödemesi gerektiği; Kanuna bağlı (4) sayılı tarifenin "I-Tapu

işlemleri" başlıklı bölümünün 7 nci maddesinin (a) fıkrasında, ipotekle sağlanan borç

miktarı üzerinden nispi harç alınacağı hükme bağlanmıştır.

Aynı Kanunun "Harçtan müstesna tutulan işlemler" başlıklı 59 uncu maddesinde,

kooperatiflerin harçtan muaf olduğuna dair herhangi bir hüküm bulunmayıр,

Kanunun 123 üncü maddesinin birinci fıkrasında, özel kanunlarla harçtan muaf

tutulan kişilerle, istisna edilen işlemlerden harç alınmayacağı hüküm altına

alınmıştır.

Bu itibarla, gerek 492 sayılı Kanunda gerekse 1163 sayılı Kanunda kooperatiflere ait

taşınmazlar üzerine ipotek tesis edilmesine ilişkin tapuda yapılacak işlemler için

kooperatiflerden harç alınmayacağına dair bir hüküm bulunmamaktadır.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

İmza

(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak

verilmiştir.

(**) inceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış

bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.

(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde,

bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası

kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.