Islahatçı hakkı (Royalty) bedeli hk.

Özelge: Islahatçı hakkı (Royalty) bedeli hk.
Sayı: 
B.07.01.GİB.0.07.31/3185-175/064344
Tarih: 
19/07/2007
 
T.C.
MALİYE BAKANLIĞI
Gelir İdaresi Başkanlığı
 
Sayı    : B.07.01.GİB.0.07.31/3185-175/064344               19.07.2007                            
Konu  :
 
 
..........................................................
 
İlgi   :   15/02/2007 tarih ve B.12.2.TİG.0.74.01-840-85/1023 sayılı yazınız.
İlgide kayıtlı yazınız ve eklerinin incelenmesinden;
- Genel Müdürlüğünüz tarafından, tohumluk ıslahı yapan Tarımsal Araştırma Enstitüsü Döner
Sermaye İşletmelerinden ve özel tohumculuk firmalarından, patentleri bunlara ait olan tohumluk
satın alındığı, bu tohumlukların Genel Müdürlüğünüz tarafından ekilip çoğaltılarak çiftçilere
satıldığı ve yapılan sözleşme gereği tohumlukların  patent sahiplerine, satılan tohumluklar için
düzenlenen faturadaki tutarın belli bir oranı esas alınarak hesaplanan ve bir nevi patent hakkı olan
royalty (ıslahçı hakkı) bedeli ödendiği,
-  Uygulama bu şekilde sürdürülürken, Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu tarafından, satışlarda
ıslahçı hakkının tohumluk bedeline dolayısıyla satış hasılatına dahil edilmeden, alıcılardan ayrıca
kesilerek "Diğer Borçlar" hesabında takip edilmesinin uygun olacağı şeklinde öneride bulunulduğu
belirtilerek konu hakkında Başkanlığımız görüşünün istenildiği anlaşılmaktadır.
Bilindiği üzere, Vergi Usul Kanununun 229. maddesinde; "Fatura, satılan emtia veya yapılan iş
karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar
tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır." hükmü bulunmaktadır.
Diğer taraftan, anılan Kanunun 232. maddesinde ise; "Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit
usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçiler:
1. Birinci ve ikinci sınıf tüccarlara;
2. Serbest meslek erbabına;
3. Kazançları basit usulde tespit olunan tüccarlara;
4. Defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilere;5. Vergiden muaf esnafa.
Sattıkları emtia veya yaptıkları işler için fatura vermek ve bunlar da fatura istemek ve almak
mecburiyetindedirler...." hükmüne yer verilmiştir.
Bu hükümlerin incelenmesinden de anlaşılacağı üzere, Tarımsal Araştırma Enstitüsü Döner
Sermaye İşletmeleri ve özel tohumculuk firmalarınca, Genel Müdürlüğünüze satılan tohumluklar
dolayısıyla ödenen ıslahçı bedelleri için, söz konusu işletme ve firmalarca Genel Müdürlüğünüz
adına fatura düzenlenmesi gerekmektedir. Ayrıca, Genel Müdürlüğünüz tarafından çoğaltılarak
çiftçilere sattığı tohumluklar için ise fatura düzenleyeceği tabiidir. 
Öte yandan, tekdüzen muhasebe sisteminin uygulanmasına ilişkin açıklamalar, 26/12/1992 tarih ve
21447 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel
Tebliği ve daha sonra bu konuda yayımlanan diğer tebliğlerde yapılmıştır.
Bu açıklamalara göre, "600- Yurtiçi Satışlar" hesabının niteliği; "Yurt içindeki gerçek ve tüzel
kişilere satılan mal ve hizmetler karşılığında alınan ya da tahakkuk ettirilen toplam değerlerin
izlendiği hesaptır." şeklindedir.
Buna göre, Genel Müdürlüğünüzce yapılan tohumluk satışları kapsamında alınan değerler hasılat
kavramı içerisinde yer aldığından ıslahçı hakkı bedellerinin hasılattan ayrılmayarak "600- Yurtiçi
Satışlar" hesabında izlenmesi ve tohumu geliştiren firmalar ile yapılan sözleşme gereğince bu
firmalara ödenen ıslahçı hakkı bedelleri de "770 Genel Yönetim Giderleri" hesabında izlenmesi
gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini ve gereğini rica ederim.
 
                                                                                                                            Başkan a.