Kooperatif ortaklarından tekne bağlama ücreti olarak tahsil edilen bedel üzerinden elde edilen karın ortaklara dağıtılmasının risturn istisnası kapsam
Özelge: Kooperatif ortaklarından tekne bağlama ücreti
olarak tahsil edilen bedel üzerinden elde edilen karın
ortaklara dağıtılmasının risturn istisnası kapsamında olup
olmadığı hk.
Sayı:
B.07.1.GİB.4.34.16.01-KVK 5-1354
Tarih:
19/08/2011
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
(Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
Sayı : B.07.1.GİB.4.34.16.01-KVK 5-1354 19/08/2011
Konu : Kooperatif ortaklarından tekne bağlama ücreti olarak
tahsil edilen bedel üzerinden elde edilen karın ortaklara
dağıtılmasının risturn istisnası kapsamında olup olmadığı
İlgide kayıtlı özelge talep formunda, ... Vergi Dairesi Müdürlüğünün ... vergi kimlik numaralı
mükellefi olduğunuz, kooperatif ortaklarının teknelerini bağlamak amacıyla Milli Emlak
Müdürlüğünden Kadıköy Kurbağalı Dereyi kiraladığınız, tekne bağlama bedeli olarak hem
kooperatif ortaklarından hem de ortak dışı şahıslardan gelir elde ettiğiniz belirtilerek, kooperatif
ortaklarından tahsil edilen bu bedel üzerinden elde edilen karın, yaptıkları işlemlere göre ortaklara
dağıtılmasının risturn istisnası kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği hususunda
Başkanlığımız görüşü sorulmaktadır.
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 1 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi hükmüyle
kooperatifler kurumlar vergisi mükellefleri arasında sayılmış olmakla beraber aynı kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde, tüketim ve taşımacılık kooperatifleri hariç olmak üzere,
ana sözleşmelerinde sermaye üzerinden kazanç dağıtılmaması, yönetim kurulu başkan ve üyelerine
kazanç üzerinden pay verilmemesi, yedek akçelerin ortaklara dağıtılmaması ve sadece ortaklarla iş
görülmesine ilişkin hükümler bulunup, bu hükümlere fiilen uyan kooperatiflerin kurumlar
vergisinden muaf olduğu hüküm altına alınmıştır.
1 seri no.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinin "4.13.1.4. Sadece Ortaklarla İş Görülmesi" başlıklı
bölümünde, "Kooperatifler ortaklarının belirli ekonomik çıkarlarının ve özellikle meslek ve
geçimlerine ait ihtiyaçlarının sağlanıp korunmasını amaçladıkları için faaliyetin normal olarak
sadece ortaklarla sınırlı olması gerekmektedir. Bu nedenle, bir kooperatifin kurumlar vergisi
muafiyetinden yararlanabilmesi için ana sözleşmesinde sadece ortaklarla iş görülmesine ilişkin
hüküm bulunması ve fiilen de bu hükme uyulması gerekmektedir. Ortak dışı işlemler, sadece ortak
olmayanlarla yapılan işlemleri değil, ortaklarla kooperatif ana sözleşmesinde yer almayan
konularda yapılan işlemleri de kapsamaktadır." açıklamalarına yer verilmiştir.
Öte yandan, anılan Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde, kooperatiflerde
risturn istisnası düzenlenmiş olup tüketim, üretim ve kredi kooperatiflerinin ortakları için
hesapladıkları risturnlar (ilgili alt bentlerde belirtilen bazı koşullar altında) kurumlar vergisinden
istisna edilmiş olup (2) numaralı alt bendinde de üretim kooperatiflerinde, ortakların üreterek
kooperatife sattıkları veya kooperatiften üretim faaliyetinde kullanmak üzere satın aldıkları
malların değerine göre hesaplanan risturnlar kurumlar vergisinden istisna edilmiştir.
Anılan Tebliğin "5.11." bölümünde, risturn istisnasının uygulanmasına ilişkin ayrıntılı açıklamalar
yapılmıştır.Özelge talep formunun ekindeki Kooperatif Ana Sözleşmesinin 6 ncı maddesinde, kooperatifin
amacının, her türlü su ürünlerinin istihsal, işleme, depolama ve pazarlama konularında ortaklarına
hizmet vermek olarak belirlenmiş olduğu dikkate alındığında söz konusu kooperatifin üretim
kooperatifi olduğu anlaşılmaktadır. Ortaklara verilen tekne bağlama hizmeti, üretim faaliyetinde
kullanmak üzere satın alınan bir mal olarak değerlendirilemeyecek olup, söz konusu hizmetin
ortakların kooperatiften satın aldıkları bir hizmet olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.
Yukarıdaki hüküm ve açıklamalara göre, ortağınız olmayan kişilere tekne bağlama hizmeti verilmesi
halinde, muafiyet şartlarından olan "sadece ortaklarla iş görülmesi" şartı ihlal edilmiş olacaktır.
Ayrıca, gerek ortaklarınıza gerekse ortak dışı kişilere verdiğiniz tekne bağlama hizmeti, ortakların
üreterek kooperatife sattıkları veya kooperatiften üretim faaliyetinde kullanmak üzere satın
aldıkları mallar kapsamında olmadığından, tekne bağlama hizmetinden kaynaklanan kazancınızın
ortaklara dağıtılması durumunda dağıtılan tutarların risturn olarak kurumlar vergisinden istisna
edilmesi mümkün değildir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise
bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz
dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi
için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.