Kooperatife ait biçerdöverin ortaklara ve ortak olmayanlara kullandırılması durumunda vergi uygulamaları hk.

Kooperatife ait biçerdöverin ortaklara ve ortak

olmayanlara kullandırılması durumunda vergi

uygulamaları hk.

Kanun Numarası

5520

Kanun

KURUMLAR VERGİSİ KANUNU

Özelge No

17192610-125[KV-23-539]-79945

Özelge Tarihi

25.02.2026

T.C.

GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

Bursa Defterdarlığı

Gelir Kanunları Grup Müdürlüğü

Sayı :E-17192610-125[KV-23-539]-...

Kooperatife ait biçerdöverin ortaklara ve ortak olmayanlara Konu:

kullandırılması durumunda vergi uygulamaları.

İlgi:

25.02.2026

İlgide kayıtlı özelge talep formunda; kooperatifiniz tarafından ... tarihinde satın alınan

ve envanterinizde kayıtlı olan biçerdöverin üyeleriniz ile kooperatifinize üye

olmayanların tarımsal faaliyetlerinde kullanılması halinde, söz konusu faaliyetinizin

kurumlar vergisi ve katma değer vergisi yönünden değerlendirilmesi talep

edilmektedir.

KURUMLAR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (k)

bendinde; "Tüketim ve taşımacılık kooperatifleri hariç olmak üzere, ana

sözleşmelerinde sermaye üzerinden kazanç dağıtılmaması, yönetim kurulu başkan

ve üyelerine kazanç üzerinden pay verilmemesi, yedek akçelerin ortaklara

dağıtılmaması ve sadece ortaklarla iş görülmesine ilişkin hükümler bulunup, bu

hükümlere fiilen uyan kooperatifler ile bu kayıt ve şartlara ek olarak kuruluşundan

inşaatın bitim tarihine kadar yönetim ve denetim kurullarında, söz konusu inşaat

işlerini kısmen veya tamamen üstlenen gerçek kişilerle tüzel kişi temsilcilerine veya

Kanunun 13 üncü maddesine göre bunlarla ilişkili olduğu kabul edilen kişilere veya

yukarıda sayılanlarla işçi ve işveren ilişkisi içinde bulunanlara yer vermeyen ve yapı

ruhsatı ile arsa tapusu kooperatif tüzel kişiliği adına tescil edilmiş olan yapı

kooperatifleri. (Kooperatiflerin ortakları dışındaki kişilerle yaptıkları işlemler ile

kooperatif ana sözleşmesinde yer almayan konularda ortakları ile yaptıkları işlemler

"ortak dışı" işlemlerdir. Kooperatiflerin faaliyetin icrasına tahsis ettikleri ve ekonomik

ömrünü tamamlamış olan demirbaş, makine, teçhizat, taşıt ve benzeri amortismana

tabi iktisadi kıymetleri elden çıkarmaları ile yapı kooperatiflerinin kendilerine ait

arsalarını kat karşılığı vererek her bir hisse için bir işyeri veya konut elde etmeleri

ortak dışı işlem sayılmaz. Kooperatiflerin ortak dışı işlemleri nedeniyle kooperatif

tüzel kişiliğine bağlı ayrı bir iktisadi işletme oluşmuş kabul edilir. Kooperatiflerin,

iktisadi işletmelerinden ve tam mükellefiyete tabi başka bir kurumun sermayesine

katılımlarından kazanç elde etmelerinin ve bu kazançların daha sonra ortaklara

dağıtılmasının muafiyete etkisi yoktur. Ortak dışı işlemlerden elde edilen kazançların

vergilendirilmesine ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenir.)" hükmü yer

almaktadır.

1 seri no.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinin "4.13. Kooperatifler" başlıklı bölümünün

"4.13.1. Muafiyet şartları" başlıklı alt bölümünde;

"Kooperatiflerin kurumlar vergisi muafiyetinden yararlanabilmeleri için ana

sözleşmelerinde;

- Sermaye üzerinden kazanç dağıtılmamasına,

Yönetim kurulu başkan ve üyelerine kazanç üzerinden pay verilmemesine,

- Yedek akçelerinin ortaklara dağıtılmamasına,

- Sadece ortaklarla iş görülmesine

dair hükümlerin bulunması ve bu kayıt ve şartlara da fiilen uyulması gerekmektedir.

Bu şartlara ana sözleşmelerinde yer vermeyen ya da yer vermekle beraber bu

şartlara fiiliyatta uymayan kooperatifler, muafiyet hükümlerinden

yararlanamayacaktır."

açıklamalarına yer verilmiştir.

Aynı Tebliğin "4.13.1.4. Sadece ortaklarla iş görülmesi" başlıklı bölümünde de;

"Kooperatifler ortaklarının belirli ekonomik çıkarlarının ve özellikle meslek ve

geçimlerine ait ihtiyaçlarının sağlanıp korunmasını amaçladıkları için faaliyetin

normal olarak sadece ortaklarla sınırlı olması gerekmektedir. Bu nedenle, bir

kooperatifin kurumlar vergisi muafiyetinden yararlanabilmesi için ana

sözleşmesinde sadece ortaklarla iş görülmesine ilişkin hüküm bulunması ve fiilen de

bu hükme uyulması gerekmektedir.

Ortak dışı işlemler, sadece ortak olmayanlarla yapılan işlemleri değil, ortaklarla

kooperatif ana sözleşmesinde yer almayan konularda yapılan işlemleri de

kapsamaktadır."

açıklamalarına yer verilmiştir.

Yine aynı Tebliğin "4.13.3. Kurumlar vergisinden muaf olan kooperatiflerde ortak dışı

işlemlerin vergilendirilmesi" başlıklı alt bölümünde ise;

"7061 sayılı Kanunla 5520 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (k)

bendine eklenen parantez içi hükümle 1/1/2018 tarihinden itibaren geçerli olmak

üzere, kurumlar vergisinden muaf kooperatiflerin ortak dışı işlemleri nedeniyle

kooperatif tüzel kişiliğine bağlı ayrı bir iktisadi işletme oluşmuş kabul edileceği,

kooperatiflerin bu iktisadi işletmelerinden ve tam mükellefiyete tabi başka bir

kurumun sermayesine katılımlarından kazanç elde etmelerinin ve bu kazançların

daha sonra ortaklara dağıtılmasının da muafiyete etkisinin olmayacağı ve ortak dışı

işlemlerden elde edilen kazancın vergilendirilmesine ilişkin usul ve esasların Maliye

Bakanlığınca belirleneceği hüküm altına alınmıştır.

Bu suretle kooperatiflerin, 1/1/2018 tarihinden itibaren gerçekleştirecekleri ortak dışı

işlemler nedeniyle muafiyetleri etkilenmeyecek; ancak bu işlemlerden elde edilen

kazançlar kooperatif tüzel kişiliğine bağlı ayrı bir iktisadi işletme nezdinde kurumlar

vergisine tabi tutulacaktır. Dolayısıyla, muafiyete ilişkin diğer şartları taşıyan

kooperatiflerin ortak dışı işlemlerinden elde edilen kazançları kooperatif tüzel

kişiliğine bağlı ayrı bir iktisadi işletme nezdinde kurumlar vergisine tabi tutulacak,

ortak içi işlemlerinden elde edilen kazançlarının kurumlar vergisine tabi tutulması

Ortak dışı işlemlerle ilgili olarak kooperatif tüzel kişiliğine bağlı oluştuğu kabul edilen

iktisadi işletme adına gerekli kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis edilecektir.

Öte yandan, ortak dışı işlemlerde bulunmaları nedeniyle 1/1/2018 tarihinden önce

kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis edilmiş olan kooperatiflerin, muafiyete ilişkin

diğer şartları da taşıyor olmaları kaydıyla, 1/1/2018 tarihi itibarıyla kurumlar vergisi

mükellefiyet kayıtları sonlandırılacaktır. Bu kooperatiflerin 1/1/2018 tarihinden itibaren

gerçekleştirdikleri ortak dışı işlemlerine ilişkin olarak kooperatif tüzel kişiliğine bağlı

ayrı bir iktisadi işletme nezdinde kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis ettirilmek

suretiyle bu işlemlerden elde ettikleri kazançları vergilendirilecektir.

Kurumlar vergisinden muaf olan kooperatiflerce, ortak dışı işlemlerden doğan

kazancın ve kurumlar vergisi matrahının tespiti açısından ortak dışı işlem

kapsamında bulunan ve bulunmayan hasılat, maliyet ve gider unsurlarının ayrı ayrı

izlenmesi, ortak dışı işlemlere ait hasılat, maliyet ve gider unsurlarının diğer

işlemlerle ilişkilendirilmemesi ve kooperatif tarafından tutulan defterlere, bu ayrımı

sağlayacak şekilde kaydedilmesi gerekmektedir.

açıklamalarına yer verilmiştir.

Özelge talep formunuz ekinde yer alan "Kooperatif Ana Sözleşmesi"nin "Amaç"

başlıklı bölümünün 6 ncı maddesinde, kooperatif amacı ortakların her türlü bitkisel,

hayvancılık, ormancılık konularındaki istihsalini geliştirmek ve ihtiyaçları ile ilgili

temin, tedarik, işletme, pazarlama, değerlendirme faaliyetlerinde bulunmak olarak

belirlenmiştir.

Aynı sözleşmenin "Çalışma konuları" başlıklı 7 nci maddesinde de, kooperatifin

amacını gerçekleştirebilmesi için yapacağı faaliyetler arasında, ortaklarının üretimle

ilgili araç, gereç ve diğer tarımsal girdi ihtiyaçlarını temin etmek, ayrıca, ortakların

tarımsal makine, alet ve ekipman ihtiyaçlarına yönelik makine parkını satın alma

veya kiralama suretiyle oluşturmak ile kooperatif mülkiyetinde veya ortakların

makinelerini ortaklara veya üçüncü kişilere kullandırmak olduğu sayılmıştır.

Buna göre, kooperatif ana sözleşmesinde belirtilen faaliyet konusuna dahil olan söZ

konusu işi, münhasıran kooperatif ortakları ile yapmanız ve Kurumlar Vergisi

Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde yer alan muafiyete

ilişkin diğer şartları da taşımanız halinde kooperatifinizin kurumlar vergisi

muafiyetinden yararlanması mümkün bulunmaktadır.

Diğer taraftan, envanterinize kayıtlı biçerdöver ile hububatları biçme hizmetinin

kooperatifinize üye olmayanlara yapılması "ortak dışı işlem" olarak

nitelendirileceğinden, ortak dışı işlemler nedeniyle kooperatif tüzel kişiliğinize bağlı

ayrı bir iktisadi işletme nezdinde kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis ettirilmesi

gerekeceği tabiidir.

KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN

3065 sayılı KDV Kanununun;

- 1/1 inci maddesinde, Türkiye'de ticarî, sınaî, ziraî faaliyet ve serbest meslek faaliyeti

çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin verginin konusunu teşkil ettiği,

- 17/1-a maddesinde ise genel ve katma bütçeli daireler, il özel idareleri, belediyeler,

köyler, bunların teşkil ettikleri birlikler, üniversiteler, döner sermayeli kuruluşlar,

kanunla ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle kurulan kamu kurum ve kuruluşları,

kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, siyasî partiler ve sendikalar, kanunla

kurulan veya tüzelkişiliği haiz emekli ve yardım sandıkları, kamu menfaatine yararlı

dernekler, tarımsal amaçlı kooperatifler ve Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti

tanınan vakıfların ilim, fen ve güzel sanatları, tarımı yaymak, ıslah ve teşvik etmek

amacıyla yaptıkları teslim ve hizmetlerinin KDV'den istisna olduğu

hüküm altına alınmıştır.

60 Seri No.lu KDV Sirkülerinin "3.6.3. Tarımsal Amaçlı Kooperatiflerde KDV Uygulaması"

başlıklı bölümünde; "3.6.3.2. 4631 sayılı Hayvan Islahı Kanununun 4 üncü maddesi

kapsamında hayvan ıslahı, yetiştirme ve pazarlama amacı ile tüzel kişiliğe sahip

özel hukuk hükümlerine tabi kooperatif nitelikli olarak kurulan birlikler Kurumlar

Vergisi Kanunu ve KDV Kanununun 17/1-a ve 17/4-h maddeleri hükümlerinin

uygulaması bakımından kooperatif olarak değerlendirilmektedir.

KDV Kanununun 17/1-a maddesinde ifade edilen tarımı yaymak, ıslah ve teşvik

amacı, toprak analizleri; tarla denemeleri; zirai araştırmaların yapılması; hububat

sebze ve meyve üzerine yapılan araştırma, inceleme ve ıslah çalışması; zirai

mahsullerin muayene edilmesi, fumigasyona tabi tutulması; damızlık tohum ve

hayvan yetiştirilmesi; orman yollarının yapılması; damızlık hayvan, damızlık fide,

fidan, bağ çubuğu, tohum ve faydalı böcekler gibi teslim ve hizmetleri

kapsamaktadır.

..." açıklaması yer almaktadır.

Buna göre, kooperatifiniz tüzel kişiliğine bağlı oluşan iktisadi işletme tarafından

üyelerine ve üye olmayanlara verilen biçerdöver ile hububatları biçme hizmeti, 3065

sayılı KDV Kanununun 1/1 inci maddesi gereği KDV'ye tabi olacaktır.

Öte yandan, kooperatif ile kooperatif tüzel kişiliğine bağlı iktisadi işletmenin iş ve

işlemlerine ilişkin KDV beyanlarının Kooperatife ilişkin mükellefiyet kaydı üzerinden

yapılması gerekmektedir.

Bilgi edinilmesini rica ederim.