Kooperatife ait gayrimenkulün satışının kurumlar vergisi muafiyeti açısından değerlendirilmesi hk.

Özelge: Kooperatife ait gayrimenkulün satışının kurumlar
vergisi muafiyeti açısından değerlendirilmesi hk.
Sayı: 
B.07.1.GİB.4.06.16.01-2010-KVK-4-14-578
Tarih: 
16/09/2010
 
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü
 
   
Sayı : B.07.1.GİB.4.06.16.01-2010-KVK-4-14-578 16/09/2010
Konu : Kooperatife ait gayrimenkulün satışının kurumlar vergisi  
muafiyeti açısından değerlendirilmesi
 
 
 
İlgide kayıtlı dilekçenizde; üst birliğe üyeliği bulunmayan kooperatifinize ait bir adet gayrimenkulü
3.kişiye  kooperatifinize  üye  olarak  alınması  karşılığında  satmış  olduğunuz  belirtilerek
kooperatifinizin Kurumlar Vergisine tabi olup olmayacağının bildirilmesi istenilmektedir.
03.06.1949 tarihli ve 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu ile ek ve değişiklikleri 01.01.2006
tarihinden geçerli olmak üzere 21.06.2006 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmış olup, 5520
sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu ise 21.06.2006 tarih ve 26205 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak
yürürlüğe girmiştir.
 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun Geçici 1'inci maddesinin 10'uncu fıkrasında bu Kanunun
yürürlüğünden önceki dönemler itibariyle 5422 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam
olunacağı hüküm altına alındığından, 01.01.2006 tarihinden önceki dönemler için 5422 sayılı
Kurumlar Vergisi Kanunu hükümleri uygulanacaktır.
5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 7/16'ncı maddesinde, esas mukavelelerinde sermaye
üzerinden kazanç dağıtılmaması, idare meclisi başkan ve üyelerine kazanç üzerinden hisse
verilmemesi, ihtiyat akçelerinin ortaklara dağıtılmaması ve münhasıran ortaklar ile iş görülmesine
dair hükümler bulunması şartı ile kooperatiflerin (Esas mukavelelerinde yukarıdaki şartlar mevcut
olmakla beraber fiilen bu kayıt ve şartlara uymayan kooperatifler ile faaliyete geçen üst kuruluşlara
girmeyen kooperatifler muafiyetten faydalanamaz) kurumlar vergisinden muaf olduğu hükmüne yer
verilmiştir.
Buna göre adı geçen kooperatife ait 27.03.1990 tarihli intibak anasözleşmesinin incelenmesi
neticesinde yukarıda belirtilen muafiyet şartlarının 70'inci maddede yazılı olduğu anlaşılmakla
birlikte; 31.12.2005 tarihine kadar herhangi bir üst birliğe üyeliğinizin bulunmaması nedeniyle,
kooperatifinizin  kuruluşunun  tescil  edildiği  tarihten  31.12.2005  tarihine  kadar
(zamanaşımı süreleri de dikkate alınarak) kurumlar vergisinden dolayı mükellefiyetinin
tesis edilmesi gerekmektedir.
Diğer taraftan, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun ‘Muafiyetler" başlıklı 4'üncü maddesinin
birinci fıkrasının (k) bendinde; Tüketim ve taşımacılık kooperatifleri hariç olmak üzere, ana
sözleşmelerinde sermaye üzerinden kazanç dağıtılmaması, yönetim kurulu başkan ve üyelerine
kazanç üzerinden pay verilmemesi, yedek akçelerin ortaklara dağıtılmaması ve sadece ortaklarla iş
görülmesine (Yapı kooperatiflerinin kendilerine ait arsalarını kat karşılığı vererek her bir hisse için
bir iş yeri veya konut elde etmeleri ortak dışı işlem sayılmaz.) ilişkin hükümler bulunup, bu
hükümlere fiilen uyan kooperatifler ile bu kayıt ve şartlara ek olarak kuruluşundan inşaatın bitimtarihine kadar yönetim ve denetim kurullarında, söz konusu inşaat işlerini kısmen veya tamamen
üstlenen gerçek kişilerle tüzel kişi temsilcilerine veya Kanunun 13'üncü maddesine göre bunlarla
ilişkili olduğu kabul edilen kişilere veya yukarıda sayılanlarla işçi ve işveren ilişkisi içinde
bulunanlara yer vermeyen ve yapı ruhsatı ile arsa tapusu kooperatif tüzel kişiliği adına tescil
edilmiş olan yapı kooperatiflerinin kurumlar vergisinden muaf olduğu hüküm altına alınmıştır.
Bu hükümler gereğince, yapı kooperatiflerinin muafiyetten yararlanabilmeleri için;
-Sermaye üzerinden kazanç dağıtılmaması,
-Yönetim kurulu başkan ve üyelerine kazanç üzerinden hisse verilmemesi,
-Yedek akçelerin ortaklara dağıtılmaması,
-Sadece ortaklarla iş görülmesi,
hükümlerinin anasözleşmelerinde yer alması ve fiilen bu kayıt ve şartlara uyması, 
-Kuruluşlarından inşaatın bittiği tarihe kadar yönetim ve denetim kurullarında,  söz konusu inşaat
işini üstlenen gerçek kişilerle tüzel kişi temsilcilerine veya Kanunun 13'üncü maddesine göre
bunlarla ilişkili olduğu kabul edilen kişilere veya yukarıda sayılanlarla işçi işveren ilişkisi bulunan
kişilere yer vermemesi,
-Yapı ruhsatı ile arsa tapusunun kooperatif tüzel kişiliği adına olması,
gerekmektedir.
Diğer taraftan, kooperatiflerin muafiyet şartlarına ilişkin açıklamaların yer aldığı 1 Seri No'lu
Kurumlar Vergisi Genel Tebliği'nin "Sadece ortaklarla iş görülmesi" başlıklı 4.13.1.4. bölümünde;
"Kooperatifler  ortaklarının  belirli  ekonomik  çıkarlarının  ve  özellikle  meslek  ve
geçimlerine ait ihtiyaçlarının sağlanıp korunmasını amaçladıkları için faaliyetin normal
olarak sadece ortaklarla sınırlı olması gerekmektedir. Bu nedenle, bir kooperatifin
kurumlar vergisi muafiyetinden yararlanabilmesi için ana sözleşmesinde sadece ortaklarla
iş görülmesine ilişkin hüküm bulunması ve fiilen de bu hükme uyulması gerekmektedir.
Ortak dışı işlemler, sadece ortak olmayanlarla yapılan işlemleri  değil,  ortaklarla
kooperatif ana sözleşmesinde yer almayan konularda yapılan işlemleri de kapsamaktadır."
şeklinde açıklama yapılmıştır.
Buna göre, kooperatiflerin kuruluş amaçları arasında yer alan faaliyetlerini ortaklarıyla yapması ve
Kurumlar Vergisi Kanununun 4/k maddesinde belirtilen diğer şartlara da fiilen uyması halinde
kurumlar vergisinden muaf tutulması gerekmektedir.
Bu çerçevede, kooperatifinize ait 1 adet gayrimenkulün 3. bir şahsa satışının yapılması dolayısıyla
(söz konusu şahıs kooperatife üye olarak kaydedilse bile) 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun
4/k maddesinin muafiyet şartlarından "Sadece ortaklarla iş görülmesi" şartı ihlal edileceğinden,
söz konusu satışın yapıldığı tarihten itibaren  kurumlar vergisi mükellefiyetinin tesisi
gerekecektir.
Öte yandan 1 Seri No'lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği'nin "4.17 Şarta Bağlı Muafiyetlerin
Kaybedilmesi ve Kazanılması" bölümünde ise; muafiyet şartlarını taşıyan bir kooperatifin muafiyet
şartlarını ihlal etmesi durumunda muafiyet şartlarının ihlal edildiği tarihten itibaren kurumlar
vergisine tabi tutulması, muafiyet şartlarının tekrar kazanılması durumunda ise izleyen hesap
dönemi başından itibaren muafiyetten yararlanılması gerektiği açıklanmıştır.
Bu itibarla, kooperatifiniz Kurumlar Vergisi Kanununun 4/k maddesinde belirtilen şartları taşıması
kaydıyla 01.01.2006 tarihinden gayrimenkul satışının yapıldığı 27.10.2009 tarihine kadar kurumlar
vergisinden muaf tutulacak olup, söz konusu gayrimenkul satışı nedeniyle ise 27.10.2009 tarihindenitibaren kooperatifinizin kurumlar vergisi mükellefiyetinin tesis edilmesi gerekecektir. Muafiyet
şartlarının tekrar kazanılması durumunda ise izleyen yıldan itibaren kurumlar vergisi muafiyetinden
tekrar yararlanacağınız tabiidir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
 
  Vergi Dairesi Başkanı a.
Grup Müdürü V.
 
(*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise
bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz
dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi
için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.