Kooperatifin Emlak Vergisi ile Belediye Gelirleri ve Harçlar Kanununa göre alınan harçlardan muaf olup olmadığı hk.

Özelge: Kooperatifin Emlak Vergisi ile Belediye Gelirleri ve
Harçlar Kanununa göre alınan harçlardan muaf olup
olmadığı hk.
Sayı: 
B.07.1.GİB.4.34.18.01-006.01-1786
Tarih: 
11/10/2011
 
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
Mükellef Hizmetleri Diğer Vergiler Grup Müdürlüğü
 
   
Sayı : B.07.1.GİB.4.34.18.01-006.01-1786 11/10/2011
Konu : Kooperatifin Emlak Vergisi ile Belediye Gelirleri ve  
Harçlar Kanununa göre alınan harçlardan muaf olup
olmadığı hk.
 
            İlgide kayıtlı özelge talep formunda, kooperatifinizin emlak vergisi, 2464 sayılı Belediye
Gelirleri Kanunu uyarınca alınan parselasyon harcı, ifraz ve tevhit harcı, plan ve proje tasdik harcı,
zemin açma izni ve toprak hafriyatı harcı ve yapı kullanma izni harcı ile bu Kanun uyarınca alınacak
diğer vergi ve harçlar ile 492 sayılı Harçlar Kanununa göre alınan satış harcı, cins değişikliği harcı,
ifraz ve tevhid harcı ve diğer tapu ve kadastro harçlarından muaf olup olmadığı hususlarında
Başkanlığımız görüşü sorulmaktadır.
            1- EMLAK VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN
            1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, Türkiye sınırları içinde bulunan
binaların bu Kanun hükümlerine göre bina vergisine tabi olduğu; 4 üncü maddesinin (p) fıkrasında
da; tarım kredi, tarım satış kooperatifleri, 1163 sayılı Kanuna uygun olarak teşekkül eden
kooperatifler ve bu kooperatiflerin kuracağı kooperatif birlikleri, kooperatif merkez birlikleri ve
Türkiye Milli Kooperatifler Birliğinin ve Türk Kooperatifçilik Kurumunun sahip oldukları kendi
hizmet binalarının kiraya verilmemek şartıyla bina vergisinden daimi olarak muaf olacakları hükme
bağlanmıştır.
            Aynı Kanunun 12 nci maddesinde Türkiye sınırları içinde bulunan arazi ve arsaların bu
Kanun hükümlerine göre arazi vergisine tabi olduğu belirtilmiş olup kooperatiflerin arazi
vergisinden muaf tutulacağına dair bu Kanunda herhangi bir hükme yer verilmemiştir.
             Bu itibarla, 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa göre kurulan Kooperatifinizin sahip olduğu
hizmet binalarının kiraya verilmemek şartıyla bina vergisinden muaf tutulması, hizmet binaları
dışındaki binaları ile arazilere ait emlak vergisinin ise ödenmesi gerekmektedir.
            2- BELEDİYE GELİRLERİ KANUNU YÖNÜNDEN
            2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Ek 2 nci maddesinin (e) fıkrasında,  kooperatifler
eliyle, ana sözleşmelerine uygun olarak yapılan sanayi ve küçük sanat siteleri ile esnaf çarşılarına
ait inşaatlar bina inşaat harcından, 80 inci maddesinin son fıkrası ile de organize sanayi bölgeleri
ile sanayi ve küçük sanat sitelerinde yapılan yapı ve tesisler bina inşaat harcı ve yapı kullanma izni
harcından müstesna tutulmuştur.
            Bu itibarla, Kooperatifiniz eliyle, ana sözleşmenize uygun olarak yapılan sanayi ve küçük
sanat siteleri ile esnaf çarşılarına ait bina inşaatlarının 2464 sayılı Kanunun Ek 2 nci maddesinin (e)
fıkrası uyarınca bina inşaat harcından müstesna tutulması, söz konusu bina inşaatının organizesanayi bölgesi ile sanayi ve küçük sanat sitelerinde bulunmuş olması halinde aynı Kanunun 80 inci
maddesinin son fıkrası hükmü uyarınca yapı kullanma izni harcından da müstesna tutulması
gerekmektedir.
            Öte yandan, Kooperatifinizin bina inşaat harcı ve yapı kullanma izin harcı dışında 2464 sayılı
Kanunda belirtilen vergi ve harçlardan istisna tutulması mümkün bulunmamaktadır.
              3- HARÇLAR KANUNU YÖNÜNDEN
            492 sayılı Harçlar Kanununun 57 nci maddesinde "Tapu ve kadastro işlemlerinden bu
kanuna bağlı (4) sayılı tarifede yazılı olanları, tapu ve kadastro harçlarına tabidir." hükmü yer
almaktadır.
             Aynı Kanuna bağlı (4) sayılı tarifenin I/6-a fıkrasında ifraz veya taksim veya birleştirme
işlemlerinde kayıtlı değerler üzerinden nisbi; aynı tarifenin I/13-a fıkrasında, arsa ve arazi üzerine
inşa olunacak bina ve sair tesislerin tescilinde (Her bir bağımsız bölüm ve sair tesis için) maktu;
I/20-a fıkrasında da, gayrimenkullerin ivaz karşılığında veya ölünceye kadar bakma akdine
dayanarak yahut trampa hükümlerine göre devir ve iktisabında gayrimenkulün beyan edilen devir
ve iktisap bedelinden az olmamak üzere emlak vergisi değeri üzerinden (Cebri icra veya şuyuun
izalesi hallerinde satış bedeli, istimlâklerde takdir edilen bedel üzerinden) devir eden ve devir alan
için ayrı ayrı nisbi harç alınacağı hükmü yer almaktadır.
             Diğer taraftan, 492 sayılı Harçlar Kanununun harçtan müstesna tutulan işlemler başlığı
altındaki 59 uncu maddesinde, kooperatiflerin harçtan muaf olduğuna dair herhangi bir hüküm
bulunmamaktadır. 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 93 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında
"Kooperatifler, kooperatif birlikleri, kooperatif merkez birlikleri ve Türkiye Milli Kooperatifler
Birliği,
             a)- Birbirlerinden ve ortaklarından aldıkları faiz ve komisyonlar ile ortaklarına kefalet
etmeleri dolayısıyla bunlardan aldıkları paralar, Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisinden,
             b)-Her nevi defterlerin ve ana sözleşmelerin tasdiki ve açılış tasdiklerinde sayfalarının
mühürlenmesi her nevi harçtan ve damga vergisinden,
             c)-Kiraya verilmediği veya irat getirmeyen bir cihete tahsis edilmediği müddetçe sahip
oldukları gayrimenkul mallar üzerinden alınacak her türlü vergilerden,
             d)-Ortakların temlik edecekleri gayrimenkuller her türlü vergi ve harcından, muaftır.
             e)- 13 üncü madde gereğince verilecek bildiri Damga Vergisine, diğer harç ve resimlere
tabi değildir."  hükmü ile aynı maddenin 4 üncü fıkrasında da "Kooperatifler, kooperatif birlikleri ve
kooperatifler merkez birlikleri faaliyete geçen üst kuruluşlara girmedikleri takdirde, bu maddenin 1
no.lu fıkrasının (b) bendi ile 2 no.lu fıkrasından gayri fıkralarında yazılı muaflıklardan istifade
edemezler."  hükmü yer almaktadır.
            Bu hükümlere göre, ... Kooperatifleri Birliği'ne üye olan kooperatifinizin 1163 sayılı
Kooperatifler Kanununun 93 üncü maddesinin (d) bendi kapsamında yapacağı işlemden dolayı tapu
harcından muaf tutulması gerekir. Bununla beraber, kooperatifiniz tarafından tapuda yapılacak
ifraz, tevhit, cins değişikliği ve satış işlemleri nedeniyle 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (4) sayılı
tarifede yer alan hükümlere göre tapu harcı aranılması gerekmektedir.
            Bilgi edinilmesini rica ederim.
 
 
 (*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise
bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz
dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi
için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.