Kooperatifin teslim ve hizmetlerinin Kurumlar Vergisi ve KDV açısından durumu hk.

Özelge: Kooperatifin teslim ve hizmetlerinin Kurumlar
Vergisi ve KDV açısından durumu hk.
Sayı: 
B.07.1.GİB.4.20.15.01-40-MUK-2010-184-452
Tarih: 
24/07/2012
 
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
DENİZLİ VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
MÜKELLEF HİZMETLERİ GRUP MÜDÜRLÜĞÜ
 
   
Sayı : B.07.1.GİB.4.20.15.01-40-MUK-2010-184-452 24/07/2012
Konu : Kurumlar vergisi ve kdv  
 
            İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, Kooperatifinizin üyelerine yönelik bazı teslim ve
hizmetlerin Kurumlar Vergisi ile Katma Değer Vergisi  Kanunları karşısındaki durumu ile
düzenlenecek belgeler konusundaki Başkanlığımız görüşünün bildirilmesi istenilmektedir.        
             KURUMLAR VERGİSİ YÖNÜNDEN :
            5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 2 inci maddesinin ikinci fıkrasında kooperatifler
kurumlar vergisi mükellefleri arasında sayılmış, 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde
ise, tüketim ve taşımacılık kooperatifleri hariç olmak üzere, ana sözleşmelerinde sermaye üzerinden
kazanç dağıtılmaması, yönetim kurulu  başkan ve üyelerine kazanç üzerinden pay verilmemesi,
yedek akçelerin ortaklara dağıtılmaması ve sadece ortaklarla iş görülmesine ilişkin hükümler
bulunup, bu hükümlere fiilen uyan kooperatiflerin kurumlar vergisinden muaf olduğu hükme
bağlanmıştır.
            Bu hükümlere göre, kooperatifler yukarıda belirtilen şartların tamamını taşımaları halinde
kurumlar vergisinden muaf olacaklardır. Öte yandan, tarımsal kalkınma kooperatiflerinde esas
amaç, ortaklarca üretilen ürünlerin kooperatif tarafından en elverişli koşullarda pazarlanarak, elde
edilen kazancın ortaklara kooperatifte yaptıkları işlem oranında risturn olarak dağıtılmasıdır.
            1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinin "4.13. Kooperatifler" başlıklı bölümünde,
muafiyet şartları detaylı olarak açıklanmış, takip eden bölümlerde ise ortak dışı işlemler kooperatif
türlerine göre ayrıntılı olarak örneklendirilmiş; "4.13.1.4. Sadece ortaklarla iş görülmesi" başlıklı
bölümünde de, "Kooperatifler ortaklarının belirli ekonomik çıkarlarının ve özellikle meslek ve
geçimlerine ait ihtiyaçlarının sağlanıp korunmasını amaçladıkları için faaliyetin normal olarak
sadece ortaklarla sınırlı olması gerekmektedir. Bu nedenle, bir kooperatifin kurumlar vergisi
muafiyetinden yararlanabilmesi için ana sözleşmesinde sadece ortaklarla iş görülmesine ilişkin
hüküm bulunması ve fiilen de bu hükme uyulması gerekmektedir. Ortak dışı işlemler, sadece ortak
olmayanlarla yapılan işlemleri değil, ortaklarla kooperatif ana sözleşmesinde yer almayan
konularda yapılan işlemleri de kapsamaktadır." açıklamasına yer verilmiştir.
            Kooperatifçe yapılan bir işlemin ortak içi işlem olarak dikkate alınabilmesi için  işlem,
faaliyet amacına, diğer bir ifadeyle, kooperatifin ana sözleşmesinde belirtilen uğraşı konusuna dahil
olmalıdır ve faaliyet amacına dahil olan işin münhasıran kooperatif ortağıyla yapılması
gerekmektedir.
            Ayrıca anılan Tebliğin, "4.13.1.4.1. Üretim kooperatiflerinde ortak dışı işlemler" başlıklı alt
bölümünde, üretim kooperatiflerinin, ortaklarından aldığı ürünleri, niteliğinde herhangi bir
değişiklik yapmadan üçüncü kişilere satmalarının ortak dışı işlem sayılmadığı, ortaklardan alınan
ürünlerin bir takım işlemlerden geçirildikten sonra niteliği değiştirilmiş olarak üçüncü kişileresatılmasının ise ortak dışı işlem sayılacağı açıklamalarına yer verilmiştir.
            Buna göre, Kooperatifinizin 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (k) bendinde belirtilen şartlar ile konuya ilişkin açıklamaların yer aldığı 1 Seri
No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinde belirtilen şartları taşıması halinde kurumlar vergisi
muafiyet hükmünden yararlandırılması mümkün bulunmaktadır.   
            Ancak, Kooperatifinizce PTT acenteliği yapılması, sahip olunan gayrimenkullerin
kiralanması vb. şekilde ortak dışı işlemlerin gerçekleştirilmesi halinde kurumlar vergisi
mükellefiyetinizin tesis edilmesi, bu faaliyetlerden elde edilen gelirler de dahil olmak üzere tüm
kazanç ve iratlarınızın kurum kazancı olarak beyan edilerek mükellefiyetle ilgili diğer ödevlerin de
yerine getirilmesi gerektiği tabiidir.
            KATMA DEĞER VERGİSİ YÖNÜNDEN :
            KDV Kanununun;
             - 1/1 maddesinde, Türkiye'de ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti
çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin KDV ye tabi olduğu, 
             - 17/1-a maddesinde, genel ve katma bütçeli daireler, il özel idareleri, belediyeler, köyler,
bunların teşkil ettikleri birlikler, üniversiteler, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan kamu
kurum ve kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, siyasi partiler ve sendikalar,
kanunla kurulan veya tüzel kişiliği haiz emekli ve yardım sandıkları, kamu menfaatine yararlı
dernekler, tarımsal amaçlı kooperatifler ve Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıfların;
ilim, fen ve güzel sanatları, tarımı yaymak, ıslah ve teşvik etmek amacıyla yaptıkları teslim ve
hizmetlerin katma değer vergisinden müstesna olduğu,
            - 17/2-b maddesinde, tarımsal amaçlı kooperatiflere bedelsiz olarak yapılan her türlü mal
teslimi ve hizmet ifalarının katma değer vergisinden istisna tutulacağı,
            - 17/4-b maddesinde, Gelir Vergisi Kanununa göre  gerçek usulde vergiye tabi olmayan
çiftçiler ile aynı Kanunun 66 ıncı maddesine göre vergiden muaf olan serbest meslek erbabı
tarafından yapılan teslim ve hizmetlerin katma değer vergisinden müstesna olacağı,
            - 17/4-d maddesinde, iktisadi işletmelere dahil olmayan gayrimenkullerin kiralanması
işlemlerinin KDV den istisna tutulacağı,
             - 17/4-h maddesinde,  zirai amaçlı su teslimleri ve tarımsal  kooperatifler ve çiftçi
birliklerince yapılan arazi ıslahına ait hizmetlerin katma değer vergisinden istisna olduğu,
             - 20 inci maddesinde, teslim ve hizmet işlemlerinde matrahın bu işlemlerin karşılığını
oluşturan bedel olduğu ve bedel deyiminin, malı teslim alan veya kendisine hizmet yapılan veyahut
bunlar adına hareket edenlerden bu işlemler karşılığında her ne suretle olursa olsun  alınan veya
bunlarca borçlanılan para, mal ve diğer suretlerde sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaat,
hizmet ve değerler toplamını ifade ettiği,
             - 24/b maddesinde ambalaj giderleri, sigorta, komisyon ve benzeri gider karşılıklarının
katma değer vergisi matrahına dahil edileceği,
             hüküm altına alınmıştır.
             Diğer taraftan, KDV oranları, aynı Kanunun 28 inci maddesinin Bakanlar Kuruluna verdiği
yetkiye dayanılarak yayımlanan 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararnamesine ekli I sayılı
listede yer alan teslim ve hizmetler için % 1, II sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için % 8,
bu listelerde yer almayan vergiye tabi işlemler için % 18 olarak tespit edilmiştir. 
            Buna göre;            1- Kooperatifinizin tarımı yaymak, ıslah ve teşvik etmek amacıyla yapacağı ve yukarıda
belirtilen teslim ve hizmetler KDV Kanununun 17/1-a maddesi, zirai amaçlı su teslimleri ile arazi
ıslahına ait yapacağınız hizmetler ise aynı Kanunun 17/4-h maddesi uyarınca KDV'den istisna
olacaktır.
            2- "Kırsal Alanda Sosyal Riski Azaltma Projesi" kapsamında tarımsal amaçlı Kooperatifinizce
üyelerinize yapılacak damızlık inek, koyun, keçi teslimi, KDV Kanununun 17/1-a maddesi hükmü
uyarınca KDV den müstesna olup, bu kapsamda değerlendirilmesi mümkün olmayan her türlü yem
ve veterinerlik ilaçlarının teslimi, traktör ile slaj, paket, çift ve ekim hizmetleri ise KDV Kanununun
1/1 inci maddesi hükmü uyarınca KDV ye tabi tutulacaktır.
          Ayrıca, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılan veteriner ispençiyari
ve tıbbi müstahzarlar (veteriner kozmetikleri hariç), bu ürünlerin terkibinde bulunan etkin
maddelerin teslimi 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki II sayılı listenin 20,  her türlü fenni
karma yem teslimleri de aynı listenin 23 üncü sırası uyarınca % 8 oranında; traktör ile slaj, paket,
çift ve ekim hizmetler ise genel ( % 18 ) oranda katma değer vergisine tabi olacaktır.         
             3-  Kooperatifinize bedelsiz olarak yapılan her türlü teslim ve hizmetler KDV Kanununun
17/2-b maddesi; Kooperatifinizin gerçek usulde gelir vergisine tabi olmayan çiftçilerden yapmış
olduğu mal ve hizmet alımları KDV Kanununun 17/4-b maddesi hükmü uyarınca KDV den müstesna
olup, bunun dışında her türlü mal ve hizmet alımlarınızın genel esaslara göre KDV ne tabi tutulması
gerekmektedir.
             4- PTT acenta işleticisi olarak yapılan banka, sosyal sigortalar primi, elektrik tüketim
bedeli  telefon vb. tahsilatlara aracılık edilmesi hizmeti 1/1 inci maddesi uyarınca KDV ye tabi
bulunmakta olup, bu hizmetlerinizin karşılığını teşkil eden komisyon tutarları üzerinden genel
oranda (%18) katma değer vergisi hesaplanması gerekmektedir.
            5- Kooperatifinize ait binanın bir bölümünün kiraya verilmesi de KDV ye tabidir.
           VERGİ USUL YÖNÜNDEN :
            213 sayılı Vergi Usul Kanununun 229 ve müteakip maddelerinde fatura ve fatura yerine
geçen vesikalar ile bunları kullanmak mecburiyetinde olanlar sayılmıştır.
            Aynı Kanunun 232 nci maddesinde birinci ve ikinci sınıf tüccarların, kazancı basit usulde
tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilerin sattıkları emtia veya yaptıkları işler
için fatura vermek mecburiyetinde oldukları belirtilmiştir.
            Yine aynı Kanunun 234 üncü maddesinde, birinci ve ikinci sınıf tüccarların, kazancı basit
usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan serbest meslek erbabının ve çiftçilerin
vergiden muaf esnafa yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldıkları emtia için tanzim edip işi
yapana veya emtiayı satana imza ettirecekleri gider pusulasının vergiden muaf esnaf tarafından
verilmiş fatura hükmünde olduğu hüküm altına alınmıştır.
             Buna göre, Kooperatifinizin kurumlar vergisi ve katma değer vergisi mükellefiyetinin
tesisini gerektiren işlemler nedeniyle  fatura düzenlemesi gerekmektedir. 
            Bilgi edinilmesini rica ederim. 
 
   
 
(*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş isebu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz
dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi
için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.