Kooperatifler Tarafından Hasat Edilmemiş Silajlık Mısırın Tesliminde KDV Uygulanıp Uygulanmayacağı İle Kurumlar Vergisinden Muaf Olup Olmadığı Hakkında
Kooperatifler Tarafından Hasat Edilmemiş Silajlık Mısırın
Tesliminde KDV Uygulanıp Uygulanmayacağı İle
Kurumlar Vergisinden Muaf Olup Olmadığı Hakkında
Kanun Numarası
3065
Kanun
KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU
Özelge No
E-45404237-130[25-301]-132231
Özelge Tarihi
02.04.2026
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
Bursa Defterdarlığı
Gelir Kanunları Grup Müdürlüğü
Sayı :E-45404237-130[25-301]-132231
Kooperatifler Tarafından Hasat Edilmemiş Silajlık Mısırın
Konu: Tesliminde KDV Uygulanıp Uygulanmayacağı İle Kurumlar
Vergisinden Muaf Olup Olmadığı Hakkında
02.04.2026
a) 15.08.2025 tarih ve 688098 sayılı Özelge Talep Formu.
İlgi: b) 22.08.2025 tarih ve 708770 sayılı Özelge Talep Formu.
İlgide kayıtlı özelge talep formlarınızda; Kooperatifinizin, ortaklarından hasat
edilmemiş silajlık mısır satın alarak hasat edilmesi karşı tarafa ait olmak üzere
anlaşmalı çiftliklere satışını yaptığı belirtilerek söz konusu satış işleminin kurumlar
vergisinden muaf olup olmadığı ve katma değer vergisi (KDV) uygulanıp
uygulanmayacağı hususunda görüş talep edilmektedir.
I-KURUMLAR VERGİSİ YÖNÜNDEN
Bilindiği üzere, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 2 nci maddesinin ikinci
fıkrasında kooperatifler kurumlar vergisi mükellefleri arasında sayılmış, Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde ise tüketim ve taşımacılık
kooperatifleri hariç olmak üzere, ana sözleşmelerinde sermaye üzerinden kazanç
dağıtılmaması, yönetim kurulu başkan ve üyelerine kazanç üzerinden pay
verilmemesi, yedek akçelerin ortaklara dağıtılmaması ve sadece ortaklarla iş
görülmesine ilişkin hükümler bulunup, bu hükümlere fiilen uyan kooperatiflerin
kurumlar vergisinden muaf olduğu (Kooperatiflerin ortakları dışındaki kişilerle
yaptıkları işlemler ile kooperatif ana sözleşmesinde yer almayan konularda ortakları
ile yaptıkları işlemler "ortak dışı" işlemlerdir. Kooperatiflerin faaliyetin icrasına tahsis
ettikleri ve ekonomik ömrünü tamamlamış olan demirbaş, makine, teçhizat, taşıt ve
benzeri amortismana tabi iktisadi kıymetleri elden çıkarmaları ile yapı
kooperatiflerinin kendilerine ait arsalarını kat karşılığı vererek her bir hisse için bir
işyeri veya konut elde etmeleri ortak dışı işlem sayılmaz. Kooperatiflerin ortak dışı
işlemleri nedeniyle kooperatif tüzel kişiliğine bağlı ayrı bir iktisadi işletme oluşmuş
kabul edilir. Kooperatiflerin, iktisadi işletmelerinden ve tam mükellefiyete tabi başka
bir kurumun sermayesine katılımlarından kazanç elde etmelerinin ve bu kazançların
daha sonra ortaklara dağıtılmasının muafiyete etkisi yoktur. Ortak dışı işlemlerden
elde edilen kazançların vergilendirilmesine ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca
belirlenir.) hükümlerine yer verilmiştir.
I Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinin "4.13.Kooperatifler" başlıklı bölümünde
muafiyet şartları detaylı olarak açıklanmış, takip eden bölümlerde ise ortak dışı
işlemler kooperatif türlerine göre ayrıntılı olarak örneklendirilmiş olup aynı Tebliğin
"4.13.1.4.Sadece ortaklarla iş görülmesi" başlıklı bölümünde de;
"Kooperatifler ortaklarının belirli ekonomik çıkarlarının ve özellikle meslek ve
geçimlerine ait ihtiyaçlarının sağlanıp korunmasını amaçladıkları için faaliyetin
normal olarak sadece ortaklarla sınırlı olması gerekmektedir. Bu nedenle, bir
kooperatifin kurumlar vergisi muafiyetinden yararlanabilmesi için ana
sözleşmesinde sadece ortaklarla iş görülmesine ilişkin hüküm bulunması ve fiilen de
bu hükme uyulması gerekmektedir.
Ortak dışı işlemler, sadece ortak olmayanlarla yapılan işlemleri değil, ortaklarla
kooperatif ana sözleşmesinde yer almayan konularda yapılan işlemleri de
kapsamaktadır."
"4.13.1.4.1. Üretim kooperatiflerinde ortak dışı işlemler" başlıklı bölümünde;
"Üretim kooperatiflerinin, ortaklarından aldığı ürünleri, niteliğinde herhangi bir
değişiklik yapmadan üçüncü kişilere satmaları ortak dışı işlem sayılmamaktadır.
Ortaklardan alınan ürünlerin bir takım işlemlerden geçirildikten sonra niteliği
değiştirilmiş olarak üçüncü kişilere satılması ise ortak dışı işlem sayılmaktadır.
"4.13.3. Kurumlar vergisinden muaf olan kooperatiflerde ortak dışı işlemlerin
vergilendirilmesi" başlıklı bölümünde ise;
"7061 sayılı Kanunla 5520 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (k)
bendine eklenen parantez içi hükümle 1/1/2018 tarihinden itibaren geçerli olmak
üzere, kurumlar vergisinden muaf kooperatiflerin ortak dışı işlemleri nedeniyle
kooperatif tüzel kişiliğine bağlı ayrı bir iktisadi işletme oluşmuş kabul edileceği,
kooperatiflerin bu iktisadi işletmelerinden ve tam mükellefiyete tabi başka bir
kurumun sermayesine katılımlarından kazanç elde etmelerinin ve bu kazançların
daha sonra ortaklara dağıtılmasının da muafiyete etkisinin olmayacağı ve ortak dışı
işlemlerden elde edilen kazancın vergilendirilmesine ilişkin usul ve esasların Maliye
Bakanlığınca belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
Bu suretle kooperatiflerin, 1/1/2018 tarihinden itibaren gerçekleştirecekleri ortak dışı
işlemler nedeniyle muafiyetleri etkilenmeyecek; ancak bu işlemlerden elde edilen
kazançlar kooperatif tüzel kişiliğine bağlı ayrı bir iktisadi işletme nezdinde kurumlar
vergisine tabi tutulacaktır. Dolayısıyla, muafiyete ilişkin diğer şartları taşıyan
kooperatiflerin ortak dışı işlemlerinden elde edilen kazançları kooperatif tüzel
kişiliğine bağlı ayrı bir iktisadi işletme nezdinde kurumlar vergisine tabi tutulacak,
ortak içi işlemlerinden elde edilen kazançlarının kurumlar vergisine tabi tutulması
söz konusu olmayacaktır.
Ortak dışı işlemlerle ilgili olarak kooperatif tüzel kişiliğine bağlı oluştuğu kabul edilen
ikticad ktir
Öte yandan, ortak dışı işlemlerde bulunmaları nedeniyle 1/1/2018 tarihinden önce
kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis edilmiş olan kooperatiflerin, muafiyete ilişkin
diğer şartları da taşıyor olmaları kaydıyla, 1/1/2018 tarihi itibarıyla kurumlar vergisi
mükellefiyet kayıtları sonlandırılacaktır. Bu kooperatiflerin 1/1/2018 tarihinden itibaren
gerçekleştirdikleri ortak dışı işlemlerine ilişkin olarak kooperatif tüzel kişiliğine bağlı
ayrı bir iktisadi işletme nezdinde kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis ettirilmek
suretiyle bu işlemlerden elde ettikleri kazançları vergilendirilecektir.
Kurumlar vergisinden muaf olan kooperatiflerce, ortak dışı işlemlerden doğan
kazancın ve kurumlar vergisi matrahinın tespiti açısından ortak dışı işlem
kapsamında bulunan ve bulunmayan hasılat, maliyet ve gider unsurlarının ayrı ayrı
izlenmesi, ortak dışı işlemlere ait hasılat, maliyet ve gider unsurlarının diğer
işlemlerle ilişkilendirilmemesi ve kooperatif tarafından tutulan defterlere, bu ayrımı
sağlayacak şekilde kaydedilmesi gerekmektedir.
açıklamaları yer almaktadır.
Buna göre, ortak dışı işlemleri sebebiyle 1/1/2018 tarihinden önce kurumlar vergisi
mükellefiyeti tesis edilmiş olan kooperatiflerin bu mükellefiyetleri anılan tarih
itibarıyla kapatılacak ve bu tarih itibarıyla kooperatife bağlı oluştuğu kabul edilen
iktisadi işletme adına ayrı bir kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis edilecektir.
Diğer taraftan, kooperatif tarafından gerçekleştirilen bir işlemin ortak içi işlem olarak
dikkate alınabilmesi için; işlemin faaliyet amacına, diğer bir ifadeyle, kooperatif ana
sözleşmesinde belirtilen uğraşı konusuna dahil olması ve faaliyet amacına dahil
olan işin münhasıran kooperatif ortağıyla yapılması gerekmektedir.
Özelge talep formunun ekinde yer alan "Ana Sözleşme"nin "Amaç" başlıklı 6 ncı
maddesinde, kooperatifin amacının ortakların her türlü bitkisel, hayvancılık,
ormancılık konularındaki istihsalini geliştirmek ve ihtiyaçları ile temin, tedarik,
işletme, pazarlama, değerlendirme faaliyetlerinde bulunmak olduğu belirtilmiştir.
Bu hüküm ve açıklamalara göre, Kooperatifinizin ortaklarından almış olduğu ürünleri
(hasat edilmemiş silajlık mısırı) niteliğini değiştirmeksizin ortak dışındaki anlaşmalı
çiftliklere satması ortak dışı işlem sayılmayacağından, Kurumlar Vergisi Kanununun
4/1-k maddesinde muafiyet için öngörülen diğer şartları da topluca taşıması
kaydıyla kurumlar vergisi muafiyetinden yararlanması mümkün bulunmaktadı.
Ancak, ortaklardan alınan ürünlerin niteliğinin değiştirilerek (hasat edilmemiş silajlık
mısırı) üçüncü kişilere satılması halinde, kooperatifiniz tüzel kişiliğine bağlı oluştuğu
kabul edilen ayrı bir iktisadi işletme nezdinde kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis
edileceği tabiidir.
3065 sayılı KDV Kanununun;
- 1/1 inci maddesinde, Türkiye'de ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti
çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin KDV'ye tabi olduğu,
- 13/ı maddesinde, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından tescil edilen
gübreler ve gübre üreticilerine bu ürünlerin içeriğinde bulunan hammaddelerin
teslimi ile küspe (Türk Gümrük Tarife Cetvelinin 2303.10 tarife pozisyon numarasında
sınıflandırılan nişastacılık artıkları ve benzeri artıklar ile 2303.30.00.00.00 gümrük
tarife istatistik pozisyon numarasında sınıflandırılan biracılık ve damıtık içki
sanayinin posa ve artıkları hariç), tam yağlı soya (fullfat), kepek, razmol, balık unu, et
unu, kemik unu, kan unu, tapyoka (manyok), sorgum ve her türlü fenni karma yemler
(kedi-köpek mamaları hariç), saman, yem şalgamı, hayvan pancarı, kök yemler,
kuru ot, yonca, fiğ, korunga, hasıl ve silajlık mısır, üçgül, yemlik lahana, yem bezelyesi
ve benzeri hayvan yemleri (yeşil ve kuru kaba yemler ve bunların pellet şeklinde
veya mevsimsel ihtiyaçlara göre bir bağlayıcı kullanılarak veya kullanılmadan işlem
görmüş olanları dahil) tesliminin KDV'den istisna olduğu,
- 17/1-a maddesinde, genel ve katma bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler,
köyler, bunların teşkil ettikleri birlikler, üniversiteler, döner sermayeli kuruluşlar,
kanunla ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle kurulan kamu kurum ve kuruluşları,
kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, siyasi partiler ve sendikalar, kanunla
kurulan veya tüzel kişiliği haiz emekli ve yardım sandıkları, kamu menfaatine yararlı
dernekler, tarımsal amaçlı kooperatifler ve Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti
tanınan vakıfların; ilim, fen ve güzel sanatları, tarımı yaymak, ıslah ve teşvik etmek
amacıyla yaptıkları teslim ve hizmetlerinin KDV'den istisna olduğu
hüküm altına alınmıştır.
60 Seri No.lu KDV Sirkülerinin "3.6.3. Tarımsal Amaçlı Kooperatiflerde KDV Uygulaması"
başlıklı bölümünde; "3.6.3.2. 4631 sayılı Hayvan Islahı Kanununun 4 üncü maddesi
kapsamında hayvan ıslahı, yetiştirme ve pazarlama amacı ile tüzel kişiliğe sahip
özel hukuk hükümlerine tabi kooperatif nitelikli olarak kurulan birlikler Kurumlar
Vergisi Kanunu ve KDV Kanununun 17/1-a ve 17/4-h maddeleri hükümlerinin
uygulaması bakımından kooperatif olarak değerlendirilmektedir.
KDV Kanununun 17/1-a maddesinde ifade edilen tarımı yaymak, ıslah ve teşvik
amacı, toprak analizleri; tarla denemeleri; zirai araştırmaların yapılması; hububat
sebze ve meyve üzerine yapılan araştırma, inceleme ve ıslah çalışması; zirai
mahsullerin muayene edilmesi, fumigasyona tabi tutulması; damızlık tohum ve
hayvan yetiştirilmesi; orman yollarının yapılması; damızlık hayvan, damızlık fide,
fidan, bağ çubuğu, tohum ve faydalı böcekler gibi teslim ve hizmetleri
kapsamaktadır."
açıklaması yer almaktadır.
Buna göre, Kooperatifiniz ortaklarından hasat edilmemiş silajlık mısırın satın alınarak
hasat edilmesi karşı tarafa ait olmak üzere anlaşmalı çiftliklere satılması işleminin
3065 sayılı KDV Kanununun 17/1-a maddesindeki istisna kapsamında
değerlendirilmesi mümkün olmadığından söz konusu işlem KDV'ye tabidir.
Diğer taraftan, Kooperatifiniz ortaklarından hasat edilmemiş silajlık mısırın satın
alınarak hasat edilmesi karşı tarafa ait olmak üzere, anlaşmalı çiftliklere satılması
işleminin 3065 sayılı KDV Kanunun 13/ı maddesi kapsamında değerlendirilmesi
mümkün değildir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak
verilmiştir.
(**) inceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış
bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde,
bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası
kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.