Kurumlar Vergisi Mükellefiyeti hk.
Kurumlar Vergisi Mükellefiyeti hk.
Sayı:
85550353-125[2014-1]-10
Tarih:
15/06/2015
T.C.
RİZE VALİLİĞİ
Defterdarlık Gelir Müdürlüğü
Sayı : 85550353-125[2014-1]-10 15/06/2015
Konu : Kurumlar Vergisi Mükellefiyeti
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, kooperatifinizin üst birlik üyesi olduğu, ortak dışı
satış yapmayıp kar dağıtmadığı belirtilerek, kurumlar ve damga vergisi yönünden mükellefiyet
durumunuz ile fatura basımı halinde ne yapılması gerektiği hususunda bilgi istenmektedir.
I- KURUMLAR VERGİSİ YÖNÜNDEN:
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında kooperatifler
kurumlar vergisi mükellefleri arasında sayılmış, 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde
ise, tüketim ve taşımacılık kooperatifleri hariç olmak üzere, ana sözleşmelerinde sermaye üzerinden
kazanç dağıtılmaması, yönetim kurulu başkan ve üyelerine kazanç üzerinden pay verilmemesi,
yedek akçelerin ortaklara dağıtılmaması ve sadece ortaklarla iş görülmesine ilişkin hükümler
bulunup, bu hükümlere fiilen uyan kooperatiflerin kurumlar vergisinden muaf olduğu hükme
bağlanmıştır.
1 seri no.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinin "4.13. Kooperatifler" başlıklı bölümünde
muafiyet şartları detaylı olarak açıklanmış, takip eden bölümlerde ise ortak dışı işlemler kooperatif
türlerine göre ayrıntılı olarak örneklendirilmiş olup "4.13.1.4. Sadece ortaklarla iş görülmesi"
başlıklı bölümünde de;
"Kooperatifler ortaklarının belirli ekonomik çıkarlarının ve özellikle meslek ve geçimlerine
ait ihtiyaçlarının sağlanıp korunmasını amaçladıkları için faaliyetin normal olarak sadece ortaklarla
sınırlı olması gerekmektedir. Bu nedenle, bir kooperatifin kurumlar vergisi muafiyetinden
yararlanabilmesi için ana sözleşmesinde sadece ortaklarla iş görülmesine ilişkin hüküm bulunması
ve fiilen de bu hükme uyulması gerekmektedir.
Ortak dışı işlemler, sadece ortak olmayanlarla yapılan işlemleri değil, ortaklarla kooperatif
ana sözleşmesinde yer almayan konularda yapılan işlemleri de kapsamaktadır."
açıklamasına yer verilmiştir.
Kooperatifçe yapılan bir işlemin ortak içi işlem olarak dikkate alınabilmesi için; işlem,
faaliyet amacına, diğer bir ifadeyle, kooperatifin ana sözleşmesinde belirtilen uğraşı konusuna dahil
olmalıdır ve faaliyet amacına dahil olan işin münhasıran kooperatif ortağıyla yapılması
gerekmektedir.
Ayrıca anılan Tebliğin, "4.13.1.4.1. Üretim kooperatiflerinde ortak dışı işlemler" başlıklı alt
bölümünde de, üretim kooperatiflerinin, ortaklarından aldığı ürünleri, niteliğinde herhangi bir
değişiklik yapmadan üçüncü kişilere satmalarının ortak dışı işlem sayılmadığı, ortaklardan alınan
ürünlerin bir takım işlemlerden geçirildikten sonra niteliği değiştirilmiş olarak üçüncü kişilere
satılmasının ise ortak dışı işlem sayılacağı açıklamalarına yer verilmiştir.
Bununla beraber, kooperatiflerin kurumlar vergisi muafiyetinden yararlanmaları hususunda
Kurumlar Vergisi Kanununda üst birliğe üye olma şartı bulunmamaktadır.
Buna göre, kooperatifinizin Kurumlar Vergisi Kanununun 4 üncü maddesinin birincifıkrasının (k) bendinde belirtilen şartlar ile konuya ilişkin açıklamaların yer aldığı 1 seri no.lu
Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinde belirtilen şartları taşıması halinde, üst birliğe üye olup
olmadığına bakılmaksızın kurumlar vergisi muafiyetinden yararlanmanız mümkün bulunmaktadır.
II- VERGİ USUL KANUNU YÖNÜNDEN:
213 sayılı Vergi Usul Kanununun 227 nci maddesinin birinci fıkrasında; "Bu Kanunda aksine
hüküm olmadıkça bu Kanuna göre tutulan ve üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait
olan kayıtların tevsiki mecburidir.", 229 uncu maddesinde; "Fatura, satılan emtia veya yapılan iş
karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar
tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır." hükmüne yer verilmiştir.
206 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin (A) bölümünde ise;
- Fatura veya perakende satış fişi kullanan, kurumlar vergisinden muaf kurumların bu
belgeleri anlaşmalı matbaalarda bastırarak veya noterlere onaylatarak kullanacakları,
- Kurumlar vergisinden muaf kurumların belgelerini basacak matbaa işletmecilerinin, söz
konusu belgelerde vergi kimlik numarasının altına parantez içinde matbaa baskısı ile "Kurumlar
Vergisinden Muaftır." şerhini koyacakları, noterlere onaylattırılacak bu tür belgelere ise söz konusu
şerhin, noter onayından önce mükelleflerce kaşe ile basılacağı düzenlemesine yer verilmiştir.
Öte yandan, gelir, kurumlar veya katma değer vergisi yönünden mükellefiyeti bulunanların
Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre defter tutma ve belge düzenleme zorunluluğu bulunmaktadır.
Diğer taraftan, Başkanlığımız YBS kayıtlarının tetkikinden Kooperatifinizin katma değer
vergisi yönünden mükellefiyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.
Buna göre, kurumlar vergisinden muaf olan Kooperatifinizin katma değer vergisi
mükellefiyetinin bulunması nedeniyle Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belge düzenlemesi
zorunlu bulunduğundan "Kurumlar Vergisinden Muaftır." şerhi koymak suretiyle fatura bastırmanız
mümkün bulunmaktadır.
III- DAMGA VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN:
488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda
yazılı kâğıtların damga vergisine tabi olduğu; 3 üncü maddesinde, damga vergisinin mükellefinin
kağıtları imza edenler olduğu, 9 uncu maddesinde, bu Kanuna ekli (2) sayılı tabloda yazılı kağıtların
damga vergisinden müstesna olduğu hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanuna ekli (2) sayılı tablonun "V-Kurumlarla ilgili kağıtlar" başlıklı bölümünün 15 inci
fıkrasında, "Tarım Satış Kooperatifleri ve Birlikleri ve Tarım Kredi Kooperatiflerinin her türlü
muamelelerinde düzenlenen ve damga vergisi bunlar tarafından ödenmesi gereken kağıtlar"
hükmüne yer verilerek, söz konusu kağıtlar bakımından Tarım Satış Kooperatifleri ve Birlikleri ile
Tarım Kredi Kooperatiflerine damga vergisi muafiyeti sağlanmış, tarım kalkınma kooperatifleri için
muafiyet öngörülmemiştir.
Diğer taraftan, 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun "Muaflıklar" başlıklı 93 üncü
maddesinin 1 inci fıkrasının (b) bendinde de, kooperatifler, kooperatif birlikleri, kooperatif merkez
birlikleri ve Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin her nevi defterlerin ve ana sözleşmelerin tasdiki
ve açılış tasdiklerinde sayfalarının mühürlenmesinin her nevi harçtan ve damga vergisinden muaf
olacağı; aynı fıkranın (e) bendinde ise, 13 üncü madde gereğince verilecek bildirinin damga
vergisine, diğer harç ve resimlere tabi olmayacağı hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, 1163 sayılı Kanuna tabi tarımsal amaçlı
kooperatifler arasında yer alan tarımsal kalkınma kooperatiflerine bu Kanunda tanınan muafiyet,
defter ve ana sözleşmeleri ile açılış tasdikleri ile ortaklıktan ayrılma bildirimine; 488 sayılı Damga
Vergisi Kanununda yer alan hüküm ise sadece Tarım Satış Kooperatifleri ile Birlikleri ve TarımKredi Kooperatiflerinin muafiyetine ilişkin bulunmakta olup, tarımsal kalkınma kooperatiflerine
tanınan genel bir muafiyet ya da istisna hükmü bulunmamaktadır.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge
geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla
vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi
hesaplanmayacaktır.