Libya Merkez Bankasının Türkeye'de yerleşik banka aracılığıyla yaptığı gelir doğurucu işlemlerin Geçici 67. madde kapsamında vergilendirilmesi hk.

Libya Merkez Bankasının Türkeye'de yerleşik banka
aracılığıyla yaptığı gelir doğurucu işlemlerin Geçici 67.
madde kapsamında vergilendirilmesi hk.
Sayı: 
38418978-120[Geç67-16/3]-63662
Tarih: 
28/02/2017
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
(Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
Sayı : 38418978-120[Geç67-16/3]-63662                                                                   28.02.2017
Konu :  Libya Merkez Bankasının Türkeye'de  yerleşik banka aracılığıyla yaptığı gelir doğurucu
işlemlerin Geçici 67.madde kapsamında vergilendirilmesi hk.
İlgide kayıtlı özelge talep formu ve eki 10/10/2016 tarihli dilekçede, para piyasaları ve bankalar
arası piyasalarda Türkiye'de yerleşik bankalar ile yabancı bankalar arasında gelir doğurucu işlemler
gerçekleştirildiği belirtilerek, bu kapsamda Türkiye'de temsilciliği ya da şube/ajansı bulunmayan
Libya Merkez Bankasının, Bankanız nezdinde gerçekleştirdiği ve/veya gerçekleştireceği bankalar
arası mevduat, TP ve YP repo, Devlet İç Borçlanma Senedi/Eurobond alım-satımı ile anapara ve
kupon itfaları, döviz alım-satım ve depo işlemlerinden kaynaklanacak gelirlerinin Gelir Vergisi
Kanununun geçici 67 nci maddesi kapsamında vergiden muaf olup olmadığı hususunda
Başkanlığımız görüşü sorulmaktadır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin birinci fıkrasında, sahibinin ticari, zirai veya
mesleki faaliyeti dışında nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden müteşekkil sermaye
dolayısıyla elde ettiği kar payı, faiz, kira veya benzeri iratların menkul sermaye iradı olduğu hükme
bağlanmış; aynı maddenin,
-  (7) numaralı bendinde mevduat faizleri,
-   (12) numaralı bendinde faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kar payları ile kar ve zarar ortaklığı
belgesi karşılığında ödenen kar payları ve özel finans kurumlarınca kar ve zarara katılma hesabı
karşılığında ödenen kar payları,
-   (14) numaralı bendinde ise menkul kıymetlerin geri alım veya satım taahhüdü ile iktisap veya
elden çıkarılması karşılığında sağlanan menfaatler
menkul sermaye iratları arasında sayılmıştır.
Öte yandan, anılan Kanunun geçici 67 nci maddesinin (1) numaralı fıkrasında;
"Bankalar ve aracı kurumlar takvim yılının üçer aylık dönemleri itibarıyla;
a) Alım satımına aracılık ettikleri menkul kıymetler ile diğer sermaye piyasası araçlarının alış ve
satış bedelleri arasındaki fark,
b)   Alımına aracılık ettikleri menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası araçlarının itfası halindealış bedeli ile itfa bedeli arasındaki fark,
c)    Menkul kıymetlerin veya diğer sermaye piyasası araçlarının tahsiline aracılık ettikleri dönemsel
getirileri (herhangi bir menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracına bağlı olmayan),
d)  Aracılık ettikleri menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası araçlarının ödünç işlemlerinden
sağlanan gelirler,
Üzerinden % 15 oranında vergi tevkifatı yaparlar. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 2 nci
maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki mükellefler ile münhasıran menkul kıymet ve diğer
sermaye piyasası aracı getirileri ile değer artışı kazançları elde etmek ve bunlara bağlı hakları
kullanmak amacıyla faaliyette bulunan mükelleflerden 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre
kurulan yatırım fonları ve yatırım ortaklıklarıyla benzer nitelikte olduğu Maliye Bakanlığınca
belirlenenler için bu oran % 0 olarak uygulanır." hükümleri yer almaktadır.
Anılan maddenin (4) numaralı fıkrasında da, bankalar arası mevduat ile aracı kurumların borsa para
piyasasında değerlendirdikleri kendilerine ait paralarına yürütülen faizler hariç olmak üzere, 75
inci maddenin ikinci fıkrasının (7), (12) ve (14) numaralı bentlerinde yazılı menkul sermaye
iratlarından ödemeyi yapanlarca % 15 oranında vergi tevkifatı yapılacağı hüküm altına alınmış olup,
(5) numaralı fıkrasında ise "Gelir sahibinin gerçek veya tüzel kişi ya da dar veya tam mükellef
olması, vergi mükellefiyeti bulunup bulunmaması, vergiden muaf olup olmaması ve elde edilen
kazancın vergiden istisna olup olmaması (1), (2), (3) ve (4) numaralı fıkra hükümleri uyarınca
yapılacak tevkifatı etkilemez. Şu kadar ki, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (l) bendi kapsamına giren kurumlar ile Sermaye Piyasası Kanununa
göre kurulan borsa yatırım fonları ve emeklilik yatırım fonlarının elde ettikleri kazançlar üzerinden
(1) ve (4) numaralı fıkralar uyarınca tevkifat yapılmaz." hükmüne yer verilmiştir.
Diğer taraftan, anılan maddenin (12) numaralı fıkrasında geçici 67 nci maddede geçen "banka"
kavramının Bankacılık Kanunu kapsamında Türkiye'de faaliyette bulunan bankalar ile Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankasını ifade ettiği belirtilmiştir.
Konuya ilişkin ayrıntılı açıklamalara 257, 258, 263, 269 ve 277 seri no.lu Gelir Vergisi Genel
Tebliğlerinde yer verilmiş olup, 277 seri numaralı Gelir Vergisi Genel Tebliğinin "2.1. Geçici 67 nci
maddenin (1) numaralı fıkrasında yapılan değişiklik" başlıklı bölümünde,
"193 sayılı Kanunun geçici 67 nci maddesinin (1) numaralı fıkrası kapsamında, banka ve aracı
kurumların menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçlarından elde edilen gelirler üzerinden
yapmakla yükümlü oldukları tevkifat, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 2 nci maddesinin
birinci fıkrası kapsamındaki mükellefler ile münhasıran menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası
aracı getirileri ile değer artışı kazançları elde etmek ve bunlara bağlı hakları kullanmak amacıyla
faaliyette bulunan mükelleflerden 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan yatırım
fonları ve yatırım ortaklıklarıyla benzer nitelikte olduğu Maliye Bakanlığınca belirlenenler için
1/10/2010 tarihinden itibaren % 0 oranında uygulanacaktır.
Bu durumda söz konusu yasal düzenleme çerçevesinde;
-   Sermaye şirketlerinin (Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş olan anonim, limited ve
sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler ile benzer nitelikteki yabancı kurumlar),
-    Sermaye Piyasası Kurulunun düzenleme ve denetimine tabi fonlar ile bu fonlara benzer yabancı
fonların,
-   Münhasıran menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası aracı getirileri ile değer artışı kazançları
elde etmek ve bunlara bağlı hakları kullanmak amacıyla faaliyette bulunan mükelleflerden 2499
sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan yatırım fonları ve yatırım ortaklıklarıyla benzer
nitelikte olduğu Maliye Bakanlığınca belirlenenlerin
geçici 67 nci maddenin (1) numaralı fıkrası kapsamında elde ettikleri gelirleri üzerinden % 0oranında tevkifat yapılacaktır.
Bu Tebliğ uygulamasında, Türkiye'de münhasıran menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası aracı
getirileri ile değer artışı kazançları elde etmek ve bunlara bağlı hakları kullanmak amacıyla
faaliyette bulunan sınırlı sorumlu ortaklıklar, ülke fonları, kurum ve kuruluş fonları ve yatırım
kuruluşları gibi yabancı kurumsal yatırımcıların tümü 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre
kurulan yatırım fonları ve yatırım ortaklıklarıyla benzer nitelikteki mükellefler olarak
addedilecektir.
Dolayısıyla, yukarıda belirlenenler dışında kalanların geçici 67 nci maddenin (1) numaralı fıkrası
kapsamında 1/10/2010 tarihinden itibaren elde ettikleri gelirler, 27/9/2010 tarihli ve 2010/926 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca % 10 oranında tevkifata tabi tutulacaktır." açıklamalarına yer
verilmiştir.
Bu hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamında Türkiye'de
faaliyette bulunan bir banka statüsünde bulunmayan Libya Merkez Bankasının, Bankanız nezdinde
bulunan mevduat hesapları bankalar arası mevduat kapsamında değerlendirilmeyeceğinden bu
hesaplara yürütülen faizlerden ve söz konusu Bankanın Gelir Vergisi Kanununun geçici 67 nci
maddesinin (4) numaralı fıkrası kapsamında elde ettiği diğer gelirler üzerinden tevkifat yapılması
gerekmektedir.
Öte yandan, Libya Merkez Bankasının Türkiye'de münhasıran menkul kıymet ve diğer sermaye
piyasası aracı getirileri ile değer artışı kazançları elde etmek ve bunlara bağlı hakları kullanmak
amacıyla faaliyette bulunan sınırlı sorumlu ortaklık, ülke fonu, kurum ve kuruluş fonu ve yatırım
kuruluşu gibi bir yabancı kurumsal yatırımcı statüsünde olması dolayısıyla söz konusu Bankanın
Gelir Vergisi Kanununun geçici 67 nci maddesinin (1) numaralı fıkrası kapsamında elde ettiği
gelirler üzerinden % 0 oranında tevkifat yapılması mümkün bulunmaktadır.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
 
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise
bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz
dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi
için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.