Maliyet bedelinin nasıl tespit edileceği.

T.C.

 GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

 ANTALYA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI

 MÜKELLEF HİZMETLERİ GELİR GRUP MÜDÜRLÜĞÜ

 Sayı :49327596-KVK.ÖZ.2011.11.-198 06/08/2013

 Konu :Maliyet bedelinin nasıl tespit edileceği.

            İlgide kayıtlı özelge talep formu ve eklerinin incelenmesinden; ... Vergi Dairesi Müdürlüğünün ... vergi kimlik

 numarasında kayıtlı mükellef olduğunuz 19.. tarihinde ... Kooperati nin unvan değişikliğine uğrayarak ... ismini aldığı ve

 üzerindeki gayrimenkulleri unvan değişikliğinden dolayı kooperati nize bedelsiz olarak devrettiği, devir sonucu

 kooperati nize ait olup tapu senedinde satış bedeli bulunmayan gayrimenkullerinizin 20.. ve 20.. takvim yıllarında satışı

 sırasında satış karına esas alınacak maliyet bedelinin nasıl tespit edileceği konusunda özelge talep ettiğiniz anlaşılmıştır.

            213 sayılı Vergi Usul Kanununun 258 inci maddesinde, değerlemenin vergi matrahlarının hesaplanmasıyla ilgili

 iktisadi kıymetlerin takdir ve tespiti olduğu hükmü yer almakta olup, müteakip 269 uncu maddesinde de iktisadi

 işletmelere dahil bilumum gayrimenkullerin maliyet bedeli ile değerleneceği belirtilmiştir.

            Mezkur Kanunun 267 nci maddesinde, emsal bedelinin, gerçek bedeli olmayan veya bilinmeyen veyahut doğru

 olarak tespit edilemeyen bir malın, değerleme gününde satılması halinde emsaline nazaran haiz olacağı değer olduğu;

 emsal bedelinin sıra ile, ortalama yat, maliyet bedeli, takdir esaslarına göre tayin olunacağı, takdir esasında diğer

 esaslara göre belli edilemeyen emsal bedellerinin ilgililerin müracaatı üzerine takdir komisyonunca takdir yolu ile belli

 edileceği, takdirlerin, maliyet bedeli ve piyasa kıymetleri araştırılmak ve kullanılmış eşya için ayrıca yıpranma dereceleri

 nazara alınmak suretiyle yapılacağı, takdir edilen bedellere mükelle erin vergi mahkemesinde dava açma hakkının

 mahfuz olduğu, ancak, dava açılmasının verginin tahakkuk ve tahsilini durdurmayacağı hüküm altına alınmıştır.

            Aynı Kanunun 30.12.2003 tarih ve 25332 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5024 sayılı Kanunla değişik mükerrer

 298 inci maddesinin (A) fıkrasında en asyon düzeltmesine ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.

            Söz konusu Kanuna eklenen geçici 25 inci maddede ise, mükelle erin 31.12.2003 tarihli bilançolarını bu madde

 hükmüne göre, anılan maddede hüküm bulunmayan hallerde Vergi Usul Kanununun 5024 sayılı Kanunla değişik

 mükerrer 298 inci maddesinde yer alan hükümlere göre düzeltecekleri hükme bağlanmıştır. Aynı geçici maddenin (j)

 bendinde, 2004 yılı hesap döneminden itibaren ilk defa bilanço esasına geçen mükelle erin bu maddede yer alan

 esaslara göre düzeltme yapacakları hüküm altına alınmıştır. Anılan hükmün kapsamına en asyon düzeltmesi yapılan

 dönemlerde kazançlarını bilanço esasına göre tespit etmesine rağmen gelir veya kurumlar vergisinden muaf olmaları

 nedeniyle düzeltme yapmayan mükelle er de girmektedir.

       Buna göre, kooperati nizin kurumlar vergisi mükellef olması halinde; mükelle yetin tesis edildiği tarih itibariyle

 düzenlenen bilançonun anılan Kanunun geçici 25 inci maddesine göre, şartların oluşması halinde de mükerrer 298 inci

 maddesine göre düzeltilmesi gerekmektedir.

       Aynı geçici maddenin (l) bendinde, bu madde uyarınca düzeltilen kalemlerin elden çıkarılması halinde, bunlara ilişkin

 en asyon düzeltme farklarının maliyet bedeli addolunacağı, şu kadar ki, amortismana tâbi olmayan kıymetlerin

 düzeltilmiş değerinin altında bir bedelle satılması halinde, düzeltilmiş değerle düzeltme öncesi değer arasındaki farka

 isabet eden zararın gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde dikkate alınmayacağı hükme bağlanmıştır.

Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin A fıkrasının 5 inci bendinde de, en asyon düzeltmesine tâbi tutulan

 değerlerin elden çıkarılması halinde, bunlara ilişkin en asyon düzeltme farklarının maliyet addolunacağı hükmü yer

 almaktadır.

 Bu durumda, en asyon düzeltmesinin yapıldığı 2003 ve 2004 yıllarında gayrimenkullerin kooperati nizin akti nde

 yer alması koşuluyla, geçici 25 inci maddeye göre işlem yapmanız gerektiğinden, satılacak gayrimenkuller için en asyon

 düzeltmesi yapılması ve gayrimenkulleri elden çıkarmanız durumunda buna ilişkin en asyon düzeltme farkını

 gayrimenkullerin maliyetine eklemeniz mümkün bulunmaktadır. Söz konusu gayrimenkuller arasında arsa bulunması

 halinde, arsalar amortismana tabi iktisadi kıymet olmadığından, geçici 25 inci madde kapsamında düzeltilen arsa

 bedelinin düzeltilmiş değerinin altında elden çıkarılması halinde düzeltilmiş değerle düzeltme öncesi değer arasındaki

 farka isabet eden zararın gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde dikkate alınmayacağı tabiidir.

 Anılan Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin A fıkrasının 3/b bendinde, ilk madde ve malzeme, ticari mallar, yarı

 mamul ve mamul stokların maliyetine dahil edilen unsurlar, yıllara sarî inşaat ve onarım işlerinde maliyeti oluşturan

 unsurlar, gelecek aylara ve yıllara ait giderler, maddî duran varlıklar ve bu varlıkları oluşturan unsurlar, maddî olmayan

 duran varlıklar ve bu varlıkları oluşturan unsurlar, özel tükenmeye tâbi varlıklar ve bu varlıkları oluşturan unsurlar, yıllara

 sarî inşaat ve onarım hakedişleri, haklar ve şere yeler için; düzeltme esas alınacak tarihin defterlere kayıt tarihi (Bunlara

 mahsuben verilen veya alınan parasal olmayan avanslar, ödeme veya tahsil tarihinden mahsup tarihine kadar düzeltilir.)

 olduğu hükmü yer almaktadır.

 Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalara göre, ... Kooperati nin unvan değişikliğine uğrayarak ... Kooperati ismini

 aldığı ve üzerindeki gayrimenkulleri unvan değişikliğinden dolayı kooperati nize bedelsiz olarak devrettiği hususları göz

 önüne alındığında, kooperati nize bedelsiz olarak devredilen gayrimenkullerin düzeltmeye esas tarihinin unvan

 değişikliğine uğrayarak ortadan kalkan kooperati n defterlere kayıt tarihinin esas alınması gerekmektedir. Ayrıca, söz

 konusu gayrimenkullerin maliyet bedelinin belli olmaması halinde düzeltmeye esas olacak bu bedelin tespiti hususunda

 takdir komisyonuna başvurmanız gerekmektedir.

 Bilgi edinilmesini rica ederim.

 (*)    

Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.

 (**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.

 (***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu illeriniz dolayısıyla vergi tarh

 edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.