Mülkiyeti eşe ait gayrimenkulün hem ikametgâh hem de iş yeri olarak kullanılması durumunda emsal kira bedeli üzerinden tevkifat yapılıp yapılamayacağı

Özelge: Mülkiyeti eşe ait gayrimenkulün hem ikametgâh
hem de iş yeri olarak kullanılması durumunda emsal kira
bedeli üzerinden tevkifat yapılıp yapılamayacağı hk.
Sayı: 
B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 94-1377
Tarih: 
22/08/2011
 
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
(Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)
 
   
Sayı : B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 94-1377 22/08/2011
Konu : Mülkiyeti eşe ait gayrimenkulün hem ikametgâh hem de iş  
yeri olarak kullanılması durumunda emsal kira bedeli
üzerinden tevkifat yapılıp yapılamayacağı.
 
İlgide kayıtlı özelge talep formunun incelenmesinden; komisyon karşılığı bir firmanın ürünlerini
pazarlama işini yapmak üzere 01/04/2011 tarihinde ... Vergi Dairesi Müdürlüğünde ... vergi kimlik
numarası ile ... olarak mükellefiyet kaydınızın açıldığı, yapacağınız işin tamamıyla ürün pazarlaması
yapmak ve firma adına bağlantı kurmaktan ibaret olduğu, elinizde mal stokunun olmayacağı,
malların tesliminin ise adına çalıştığınız firma tarafından gerçekleştirileceği, seyyar olarak
yapacağınız iş için iş yeri kiralamayıp kayıtlarda irtibat adresi olarak ikametgâh adresinizi
gösterdiğiniz belirtilerek, mülkiyeti eşinize ait olan konutun hem iş yeri hem de ikametgâh olarak
kullanılması durumunda emsal kira bedeli üzerinden tevkifat yapılıp yapılamayacağı hususunda
bilgi talep edildiği anlaşılmaktadır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun "Vergi Tevkifatı" başlıklı 94'üncü maddesinin birinci fıkrasında,
kamu idare ve müesseseleri, iktisadî kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş
ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadî işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu
yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai
kazançlarını bilanço veya ziraî işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçilerin bu fıkranın
bentlerinde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dâhil) nakden veya hesaben yaptıkları
sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecbur oldukları hükme
bağlanmış olup anılan fıkranın 5/(a) bendinde, 70'inci maddede yazılı mal ve hakların kiralanması
karşılığı yapılan ödemelerden (2009/14592 sayılı BKK ile) % 20 oranında gelir vergisi tevkifatı
yapılacağı belirtilmiştir.
Aynı Kanun'un "Emsal Kira Bedeli Esası" başlıklı 73'üncü maddesinin birinci fıkrasında, kiraya
verilen mal ve hakların kira bedellerinin emsal kira bedelinden düşük olamayacağı, bedelsiz olarak
başkalarının intifaına bırakılan mal ve hakların emsal kira bedelinin, bu mal ve hakların kirası
sayılacağı, bina ve arazide emsal kira bedelinin, yetkili özel mercilerce veya mahkemelerce takdir
veya tespit edilmiş kirası, bu suretle takdir veya tespit edilmiş kira mevcut değilse Vergi Usul
Kanunu'na göre belirlenen vergi değerinin % 5'i olarak kabul edileceği hükme bağlanmıştır.
Yine aynı Kanun'un 86'ncı maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinin (d) alt bendinde ise
bir takvim yılı içinde elde edilen ve toplamı 600 milyon lirayı (278 seri no.lu Gelir Vergisi Genel
Tebliği ile 2011 yılı için 1.170 TL) aşmayan,  tevkifata ve istisna uygulamasına konu olmayan
menkul ve gayrimenkul sermaye iratları için yıllık beyanname verilmeyeceği, diğer gelirler için
beyanname verilesi halinde bu gelirlerin beyannameye dâhil edilmeyeceği belirtilmiştir.
Diğer taraftan, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "İşyeri" başlıklı 156'ncı maddesinde, "Ticari, sınai,
zirai ve mesleki faaliyette işyeri; mağaza, yazıhane, idarehane, muayenehane, imalathane, şube,depo, otel, kahvehane, eğlence ve spor yerleri, tarla, bağ, bahçe, çiftlik, hayvancılık tesisleri, dalyan
ve voli mahalleri, madenler, taş ocakları, inşaat şantiyeleri, vapur büfeleri gibi ticari, sınai zirai
veya mesleki faaliyetin icrasına tahsis edilen veya bu faaliyetlerde kullanılan yerdir." hükmüne yer
verilmiş olup burada sayılan yerlerle sınırlı olmayıp önemli olan ticari, sınai, zirai ve mesleki
faaliyetin yapılmasına veya yürütülmesine elverişli olan yerlerin de iş yeri olarak kabul edilmesi
gerekmektedir.
Öte yandan, 31/01/1981 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 128 seri no.lu Gelir Vergisi Kanunu
Genel Tebliği'nin X-a-4 numaralı bölümünde; aynı zamanda hem iş yeri hem ikametgâh olarak
kiralanan gayrimenkuller vergi mevzuatımız açısından iş yeri olarak kabul edildiğinden bu
gayrimenkuller için ödenecek kiraların tamamı üzerinden tevkifat yapılacağı belirtilmiştir.
Bu hüküm ve açıklamalara göre, mülkiyeti eşinize ait olan ve iş yeri olarak kullanılacak konut için
nakden veya hesaben (vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı
borçlu durumda gösteren her türlü kayıt ve işlemler, hesaplarda iş yeri kirası karşılığı olarak gider
gösterilmesi gibi) kira ödemesi söz konusu olduğu takdirde, ödenen kira bedeli üzerinden tevkifat
yapılarak vergi dairesine yatırılması gerekmekte olupeşiniz tarafından elde edilen gelirin Gelir
Vergisi Kanunu'nun 86'ncı maddesinin birinci bendinin (c)  alt bendi gereğince ilgili bulunduğu yıl
için belirlenen (2011 yılı için 23.000 TL) tutarı aşması halinde beyan edileceği, aşmaması halinde
ise beyan edilmeyeceği tabiidir.
Mülkiyeti eşinize ait olan ve iş yeri olarak kullanımınıza bırakılan konut için gayrimenkul sahibi
eşinize nakden veya hesaben bir kira ödemesinde bulunulmaması diğer bir ifadeyle iş yeri kirası
olarak hesaplarda gider gösterilmemesi durumunda ise tevkifat yapılmayacak olup bedelsiz olarak
kullanılan söz konusu gayrimenkul nedeni ile Gelir Vergisi Kanunu'nun 73'üncü maddesi hükmüne
göre emsal kira bedeli hesaplanması ve tevkifata ve istisnaya konu olmayan kira bedelinin yıllar
itibarıyla belirlenen  (2011 yılı için 1.170 TL) tutarı aşması halinde gayrimenkul sahibi eşiniz
tarafından yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi gerekmektedir
Ancak, mülkiyeti  eşinize ait olan gayrimenkulün seyyar olarak yapacağınız faaliyetlerin icrasına
tahsis edilmeksizin veya bu faaliyetlerde kullanılmaksızın sadece kayıtlarda iş yeri adresi olarak
gösterilmiş olması halinde, söz konusu gayrimenkul iş yeri olarak kabul edilmeyeceğinden tevkifat
yapılması ve emsal kira bedeli esası uygulanması  söz konusu olmayacaktır.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
 
   
 
(*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise
bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz
dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi
için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.