Ölen Kişiye Ait Gayrimenkul Satışlarından Dolayı Mükellefiyet hk.
Özelge: Ölen Kişiye Ait Gayrimenkul Satışlarından Dolayı
Mükellefiyet hk.
Sayı:
84974990-130[1-2012/102]-443
Tarih:
22/04/2014
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
(Mükellef Hizmetleri KDV ve Diğer Vergiler Grup Müdürlüğü)
Sayı : 84974990-130[1-2012/102]-443 22/04/2014
Konu : Ölen Kişiye Ait Gayrimenkul Satışlarından Dolayı
Mükellefiyet
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, 04.09.2011 tarihinde vefat eden eşiniz tarafından
2010-2011 yılları içinde gayrimenkul alım satımına konu edilen gayrimenkullerin bir kısmının
annesi ve babasından miras yoluyla eşinize intikal ettiği belirtilerek, eşinize miras yoluyla intikal
eden ve ölüm tarihinden önce satılan gayrimenkullerin satışından elde edilen kazançların gelir ve
katma değer vergisine tabi olup olmadığı hususlarında Başkanlığımız görüşü talep edilmiştir.
A) Gelir Vergisi Yönünden Değerlendirme:
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 37 nci maddesinde, her türlü ticari ve sınai faaliyetten
doğan kazançların ticari kazanç olduğu, aynı maddenin ikinci fıkrasının 4 üncü bendinde de
gayrimenkullerin alım, satım ve inşa işleriyle devamlı olarak uğraşanların bu işlerinden elde ettiği
kazançların da ticari kazanç sayılacağı hüküm altına alınmıştır.
Ticari faaliyet emek ve sermaye organizasyonuna dayanmakta olup, kazanç sağlama niyet ve
kastının bulunup bulunmaması böyle bir organizasyon tarafından icra edilen faaliyetin ticari faaliyet
olma niteliğine etki etmemektedir. Ancak, bir faaliyetin ticari faaliyet sayılabilmesi için kazanç
sağlama niyet ve kastı gerekmemekle birlikte, faaliyeti icra eden organizasyonun bütün unsurlarıyla
birlikte değerlendirildiğinde kazanç sağlama potansiyeline sahip olması, şahsi ihtiyaç kapsam ve
sınırlarını aşması gerekmektedir.
Gayrimenkul alım satımı ticari bir organizasyon içinde yapıldığında alım satımın ticari
faaliyetin bir unsuru sayılması, ancak ticari organizasyonun şekli ve maddi unsurları ile açıkça belli
olmadığı hallerde ise faaliyetin devamlılık kasıt ve niyeti ile yapıldığını belirleyen objektif ölçü
olarak, muamelede çokluk olup olmadığına bakılması gerekmektedir.
Devamlılık unsuru, bir hesap dönemi içinde aynı veya ayrı faaliyet alanlarında ticari mahiyet
arz eden işlemlerin birden fazla yapılmasını ifade etmektedir. Aynı hesap döneminde tek işlem
nedeniyle ticari faaliyetin devamlılık unsurunun oluştuğunu kabul etmek mümkün olmamakla
birlikte, faaliyetin organizasyon gerektirmesi veya amacının ticari olması durumunda devamlılık
unsurunun varlığı kabul edilir.
Ticari organizasyon, sermaye tahsisi, işyeri açılması, personel istihdamı, ticaret siciline
kaydolmak gibi unsur ve şartlardan tümü veya bir kısmı yerine getirilmek suretiyle belirli şekilde
kurulmuş olacaktır. Bu takdirde bu organizasyon içinde bir takvim yılında veya iki veya üç yılda tek
bir işlem yapılmış olsa dahi, ticari faaliyetin varlığı kabul edilecektir.
Diğer taraftan, aynı Kanununun "Değer Artışı Kazançları" başlıklı mükerrer 80 inci
maddesinde; Aşağıda yazılı mal ve hakların elden çıkarılmasından doğan kazançlar değer artışı
kazançlarıdır.
...
6. İktisap şekli ne olursa olsun (ivazsız olarak iktisap edilenler hariç) 70'inci maddenin
birinci fıkrasının (1), (2), (4) ve (7) numaralı bentlerinde yazılı mal (gerçek usulde vergiye tâbi
çiftçilerin ziraî istihsalde kullandıkları gayrimenkuller dahil) ve hakların, iktisap tarihinden
başlayarak (5615 sayılı Kanun'un 5'inci maddesiyle değişen ibare)(01.01.2007 tarihinden geçerli
olmak üzere) beş yıl içinde elden çıkarılmasından doğan kazançlar (Kooperatiflerin ortaklarına bu
sıfatları dolayısıyla tahsis ettikleri gayrimenkulleri tahsis tarihinde ortak tarafından satın alınmış
sayılır.).
Bu maddede geçen "elden çıkarma" deyimi, yukarıda yazılı mal ve hakların satılması, bir
ivaz karşılığında devir ve temliki, trampa edilmesi, takası, kamulaştırılması, devletleştirilmesi,
ticaret şirketlerine sermaye olarak konulmasını ifade eder.
Bir takvim yılında elde edilen değer artışı kazancının, menkul kıymet ve diğer sermaye
piyasası araçlarının elden çıkarılmasından sağlananlar hariç,6000.-TL.(273 Seri No'lu Gelir Vergisi
Genel Tebliği ile 1.1.2010 tarihinden itibaren 7.700.-TL; 278 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği
ile 1.1.2011 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 8.000.-TL.) sı gelir vergisinden müstesnadır."
hükmü yer almaktadır.
Gayrimenkul ve benzeri kıymetlerin elden çıkarılmasından doğan kazancın değer artışı
kazancı olarak vergilendirilmesi için ilgili mal ve hakların arızi olarak iktisap ve elden çıkarılmaları
gerekmekte olup, iktisabın ivazsız olarak yapılması halinde değer artışı kazancından bahsetmek
mümkün olmayacaktır.
Öte yandan, miras yoluyla veya ivazlı olarak elde ettiği gayrimenkullerinin satışının ticari bir
organizasyon içerisinde yürütülmüş olması veya bu tür bir organizasyon içinde yürütülmemiş
olmakla beraber;
a) Aynı kişiye farklı tarihlerde,
b) Farklı kişi ve tüzel kişilere aynı tarihte,
c) Değişik kişi ve tüzel kişilere, değişik tarihlerde veya birbirini izleyen yıllarda,
d) Bir kısmının teslim alındığı takvim yılı içinde toplu olarak diğer kısmının ise takip eden
takvim yılı içinde satılması,
durumunda ise yapılan satışlar devamlı olarak gayrimenkul alım satım işiyle uğraşıldığına
karine teşkil edeceğinden, elde edilen kazancın Gelir Vergisi Kanununun 37 nci maddesi
çerçevesinde ticari kazanç olarak vergilendirilmesi gerekmektedir.
B) Katma Değer Vergisi Yönünden Değerlendirme:
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 1/1 maddesinde ticari, sınai, zırai faaliyet ve
serbest meslek faaliyeti çerçevesinde Türkiye'de yapılan teslim ve hizmetlerin Katma Değer
Vergisine tabi olduğu, aynı maddenin 2 nci fıkrasında ise bu faaliyetlerin kapsamı, niteliği ve
devamlılığının Gelir Vergisi Kanunu hükümlerine göre, Gelir Vergisi Kanununda açıklık bulunmadığı
hallerde Türk Ticaret Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine göre tayin ve tespit edileceği
hükme bağlanmıştır.
Buna göre, miras yoluyla ya da ivazlı olarak iktisap edilip edilmediğine bakılmaksızın; aynı
kişiye farklı tarihlerde, farklı kişi ve tüzel kişilere aynı tarihte, değişik kişi ve tüzel kişilere, değişik
tarihlerde veya birbirini izleyen yıllarda ya da bir kısmının teslim alındığı takvim yılı içinde toplu
olarak diğer kısmının ise takip eden takvim yılı içinde satılmasından doğan kazanç Gelir VergisiKanununa göre ticari kazanç olarak değerlendirildiğinden, eşiniz tarafından 2010-2011 yıllarında
yapılan gayrimenkul teslimlerinin genel hükümler çerçevesinde katma değer vergisine tabi
tutulması gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise
bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz
dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi
için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.