Öz Sermaye Kalemlerine Ait Enflasyon Farklarının Dönem Zararına Mahsup Edilmesi, Geçmiş Yıllar Karları Hesabına Alınması ve Kar Dağıtımına Konu Edilmesi Halinde Vergilendirme hk.
Öz Sermaye Kalemlerine Ait Enflasyon Farklarının Dönem
Zararına Mahsup Edilmesi, Geçmiş Yıllar Karları
Hesabına Alınması ve Kar Dağıtımına Konu Edilmesi
Halinde Vergilendirme hk.
Kanun Numarası
213
Kanun
VERGİ USUL KANUNU
Özelge No
E-27575268-105[Mük.298-2025-449]-308257
Özelge Tarihi
02.06.2025
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
Ankara Defterdarlığı
Gelir Kanunları Usul Grup Müdürlüğü
Sayı :E-27575268-105[Mük.298-2025-449]-308257
Öz Sermaye Kalemlerine Ait Enflasyon Farklarının Dönem Zararına
Konu: Mahsup Edilmesi, Geçmiş Yıllar Karları Hesabına Alınması ve Kar
Dağıtımına Konu Edilmesi Halinde Vergilendirme
02.06.2025
İlqide kayıtlı özelqe talep formunuzda; şirketinizin ... yatırımcı sıfatı ile istirak edilmesi
faaliyeti ile iştigal ettiği, 31/12/2023 tarihli bilançonuzun enflasyon düzeltmesine tabi
tutulmasından kaynaklı geçmiş yıl karının "570. Geçmiş Yıllar Karları" alt hesabında
takip edildiği, 2024 hesap döneminde enflasyon düzeltmesinden kaynaklananlar da
dahil olmak üzere elde edilen ... TL karın "590. Dönem Net Karı" hesabında izlendiği
belirtilerek, söz konusu ... TL tutarın kar dağıtımına tabi tutulması halinde herhangi bir
kurumlar vergisi doğup doğmayacağı hususunda Defterdarlığımız görüşünün talep
edildiği anlaşılmıştır.
213 sayılı Vergi Usul Kanununun;
- Mükerrer 298 inci maddesinde, "A) Malî tablolarda yer alan parasal olmayan
kıymetler aşağıdaki hükümlere göre enflasyon düzeltmesine tâbi tutulur.
1.Kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri
fiyat endeksindeki artışın, içinde bulunulan dönem dahil son üç hesap döneminde
%100'den ve içinde bulunulan hesap döneminde % 10'dan fazla olması halinde malî
tablolarını enflasyon düzeltmesine tâbi tutarlar. Enflasyon düzeltmesi uygulaması,
her iki şartın birlikte gerçekleşmemesi halinde sona erer.
Kapsama giren mükellefler, geçici vergi dönemlerinin sonu itibarıyla malî tabloları
düzenlemek ve enflasyon düzeltmesi yapmak zorundadırlar. Geçici vergi
dönemlerinde yukarıda belirtilen oranların tespitinde, son üç hesap dönemi yerine
üçer aylık dönemlerin son ayı dahil önceki otuzaltı ay ve içinde bulunulan hesap
dönemi yerine son oniki ay dikkate alınır. Bir hesap dönemi içindeki geçici vergi
dönemlerinin herhangi birinde düzeltme yapılması halinde takip eden geçici vergi
dönemlerinde ve içinde bulunulan hesap dönemi sonunda da düzeltme yapılır.
5...
Pasif kalemlere ait enflasyon fark hesapları, herhangi bir suretle başka bir hesaba
nakledildiği veya işletmeden çekildiği takdirde, bu işlemlerin yapıldığı dönemlerin
kazancı ile ilişkilendirilmeksizin, bu dönemde vergiye tâbi tutulur. Ancak öz sermaye
kalemlerine ait enflasyon farkları düzeltme sonucu oluşan geçmiş yıl zararlarına
mahsup edilebilir veya kurumlar vergisi mükelleflerince sermayeye ilave edilebilir;
bu işlemler kâr dağıtımı sayılmaz.
7.ENMAsyon auzeitmesi uygulanmayan bir hesup doneninden sonrd ennasyon
düzeltme şartlarının yeniden oluşması halinde; enflasyon düzeltmesi yapılan en son
dönemden başlamak üzere enflasyon düzeltmesi yapılır. Bu şekilde belirlenen
geçmiş yıl kârı vergiye tâbi tutulmaz, geçmiş yıl zararı zarar olarak kabul edilmez.
Ancak, matrahın tespitinde geçmiş yıl malî zararları mukayyet değerleri ile dikkate
alınır. Birikmiş amortismanlar, ait oldukları kıymetin bilanço tarihindeki değerinde
düzeltme sonrasında ortaya çıkan artış oranı dikkate alınarak düzeltilir.
Bu işlemlerden doğan pasif kalemlere ait fark hesapları için (5) numaralı bendin
beşinci paragraf hükmü uygulanır.
- Geçici 33 üncü maddesinde, "...
31/12/2023 tarihli mali tablolar, enflasyon düzeltmesi şartlarının oluşup oluşmadığına
bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulur. Yapılan enflasyon
düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkı geçmiş yıllar kâr/zararı hesabında
gösterilir. Bu şekilde tespit edilen geçmiş yıl kârı vergiye tabi tutulmaz, geçmiş yıl
zararı zarar olarak kabul edilmez.
hükümleri yer almaktadır.
Ayrıca, söz konusu dönemlerde enflasyon düzeltmesine tabi tutulacak mali tablolar
ve yapılacak düzeltme işlemlerinin usul ve esasları 555, 560, 563 ve 582 Sıra No.lu
Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile belirlenmiş olmasının yanı sıra, 165, 170, 175, 176,
181 ve 187 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Sirkülerinde de konu ile ilgili ilave açıklamalar
yapılmıştır.
Bu kapsamda, 555 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin;
- "Geçmiş yıl kârları ve zararları" başlıklı 30 uncu maddesinde "(1) 2023 hesap
dönemi sonuna ait bilançoya ilişkin yapılan enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan
kâr/zarar "Geçmiş Yıllar Kârları/Zararları" hesaplarında gösterilecektir. Kayıtlarda yer
alan eski dönemlerden gelen kâr veya zararlar da mukayyet değerleri üzerinden
enflasyon düzeltme hesabına kaydedilmek suretiyle bu hesaba aktarılacaktır. Bu
şekilde tespit edilen geçmiş yıl kârı vergiye tabi tutulmayacak, geçmiş yıl zararı ise
zarar olarak kabul edilmeyecektir.
"Cari dönem kârı/zararı" başlıklı 38 inci maddesinde "(1) 2024 hesap dönemine ait
vergi matrahı, düzeltilmiş bilançoya göre tespit edilecektir.
(2) Geçici vergi dönemleri ve hesap dönemi sonu itibarıyla oluşan kâr ya da zarar,
"Enflasyon Düzeltme Hesabı"nın bakiyesine göre bulunacaktır.
"Enflasyon Düzeltme Hesabı"nın bakiyesi, "Enflasyon Düzeltmesi Kârları/Zararları"
hesapları aracılığıyla "Dönem Kârı veya Zararı Hesabı"na devredilerek kapatılacak ve
verilen bakiye türüne göre işletmenin dönem kâr ya da zararı görülmüş olacaktır.
- "Geçmiş yıl kârlarında vergilendirme" başlıklı 55 inci maddesinde, "(1) Tebliğin
üçüncü bölümüne göre 2023 yılı hesap dönemine ait bilançonun düzeltilmesi
sonucu oluşan geçmiş yıllar kârları hesabında takip edilen; 2023 yılı enflasyon
düzeltmesinden kaynaklanan geçmiş yıl kârının herhangi bir suretle başka bir
hesaba nakledilmesi veya işletmeden çekilmesi durumunda, nakledilen veya çekilen
tutar bu işlemlerin yapıldığı dönemlerin kazancı ile ilişkilendirilmeksizin bu dönemde
gelir veya kurumlar vergisine tabi tutulacaktır. Ayrıca işletmeden çekilen değerler,
elde edenlerin hukuki statüsüne göre kâr payı stopajina tabi tutulacak ve kâr
paylarının vergilendirilmesine ilişkin hükümler doğrultusunda vergilendirilecektir.
(2) Bu Tebliğin üçüncü bölümü kapsamında 2023 yılı hesap dönemine ait
bilançonun düzeltilmesi sonucu oluşan geçmiş yıl kârının kurumlar vergisi
mükelleflerince sermayeye ilave edilmesi mümkün olup, bu işlem kâr dağıtımı
sayılmayacaktır.
(3) Tebliğin üçüncü bölümüne göre 2023 yılı hesap dönemine ait bilançonun
düzeltilmesi sonucu oluşan 2023 yılı geçmiş yıllar kârları hesabında takip edilen;
düzeltme öncesi geçmiş yıl ve/veya carî dönem ticari kârının, 1/1/2024 tarihinden
sonra kâr dağıtımına konu edilmesi durumunda, dağıtılan tutar gelir ve kurumlar
vergisine tabi tutulmayacak, elde edenlerin hukuki statüsüne göre kâr payı stopajına
tabi tutulacak ve kar paylarının vergilendirilmesine ilişkin hükümler doğrultusunda
vergilendirilecektir."
düzenlemeleri/açıklamaları yer almaktadır.
Buna göre, 31/12/2024 tarihli bilançonun enflasyon düzeltmesine tabi tutulması
ια εικαn και veya
matrahının hesaplanmasına esas teşkil etmesi gerektiğinden, 2024 hesap
dönemine ait olan karın, 2025 ve daha sonraki dönemlerde kar dağıtımına konu
edilmesi halinde ayrıca kurumlar vergisine tabi tutulmaması, ancak işletmeden
çekilen değerlerin, elde edenlerin hukuki statüsüne göre kâr payı stopajına tabi
tutulması ve kâr paylarının vergilendirilmesine ilişkin hükümler doğrultusunda
vergilendirilmesi gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak
verilmiştir.
(**) inceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış
bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde,
bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası
kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.