Resmi daire ile şirket arasında kantin ve restoran yerlerinin kiralanmasına ilişkin olarak düzenlenen sözleşmede kira bedelinin ödenmesi sırasında tev

Özelge: Resmi daire ile şirket arasında kantin ve restoran
yerlerinin kiralanmasına ilişkin olarak düzenlenen
sözleşmede kira bedelinin ödenmesi sırasında tevkifat
yapılıp yapılmayacağı ile sözleşmeye ait damga vergisinin
beyanı için damga vergisi beyann
Sayı: 
B.07.1.GİB.4.06.17.02-DMG-1266-930
Tarih: 
26/10/2011
 
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
(Mükellef Hizmetleri KDV ve Diğer Vergiler Grup Müdürlüğü)
 
 
 
Sayı   :B.07.1.GİB.4.06.17.02-DMG-1266-930                                                             
26/10/2011
Konu : Resmi daire ile şirket arasında kantin ve restoran yerlerinin
            kiralanmasına ilişkin olarak düzenlenen sözleşmede  kira bedelinin
           ödenmesi sırasında tevkifat yapılıp yapılmayacağı ile sözleşmeye ait
           damga vergisinin beyanı için damga vergisi beyannamesi verilip verilmeyeceği hk.
 
 
 
    ...
 
İlgi :   ... tarihli dilekçeniz.
 
İlgide kayıtlı özelge talep formu ve eklerinin incelenmesinden, kantin ve restoran işletmeciliği
faaliyetinde bulunan şirketiniz ile ... Üniversitesi (...) arasında kantin ve restoran yerlerinin
kiralanmasına ilişkin olarak sözleşme düzenlendiği belirtilerek, kira bedelinin ödenmesi sırasında
tevkifat yapılıp yapılmayacağı ile sözleşmeye ait damga vergisinin beyanı için damga vergisi
beyannamesi verilip verilmeyeceği hususlarında görüş talep edildiği anlaşılmaktadır.A- KURUMLAR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 1 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, iktisadi
kamu kuruluşları vergi mükellefiyeti kapsamına alınmış olup aynı Kanunun 2 nci maddesinin
üçüncü fıkrasında da Devlete, il özel idarelerine, belediyelere, diğer kamu idarelerine ve
kuruluşlarına ait veya bağlı olup faaliyetleri devamlı bulunan ve birinci ve ikinci fıkralar dışında
kalan ticari, sınai ve zirai işletmelerin iktisadi kamu kuruluşu olduğu; aynı maddenin altıncı
fıkrasında ise iktisadi kamu kuruluşları ile dernek veya vakıflara ait iktisadi işletmelerin kazanç
amacı gütmemeleri, faaliyetlerinin kanunla verilmiş görevler arasında bulunması, tüzel kişiliklerinin
olmaması, bağımsız muhasebelerinin ve kendilerine ayrılmış sermayelerinin veya iş yerlerinin
bulunmamasının mükellefiyetlerini etkilemeyeceği, mal veya hizmet bedelinin sadece maliyeti
karşılayacak kadar olması, kar edilmemesi veya karın kuruluş amaçlarına tahsis edilmesinin
bunların iktisadi niteliğini değiştirmeyeceği hükme bağlanmıştır.
Anılan Kanununun uygulanmasına ilişkin açıklamalar içeren 1 seri no.lu Kurumlar Vergisi Genel
Tebliğinin (2.3.1.) bölümünde iktisadi kamu kuruluşlarının ticari, sınai veya zirai bir işletme
oluşturup oluşturmadığı hususunda, Tebliğin (2.4.) bölümünde yapılan açıklamaların dikkate
alınması gerektiği belirtilmiştir.
Söz konusu Tebliğin (2.4.) bölümünde de iktisadi işletmenin belirlenmesinde işletmelerin belirgin
özelliklerinin bağlılık, devamlılık ve faaliyetin ticari, sınai veya zirai bir mahiyet arz etmesi olduğu;
diğer bir anlatımla iktisadi işletmenin unsurlarının ticari faaliyetin de temel özelliklerinden olan, bir
organizasyona bağlı olarak piyasa ekonomisi içerisinde bedel karşılığı mal alım-satımı, imalatı ya da
hizmet ifaları gibi faaliyetler olduğu; Kanunun bu gibi halleri tek tek saymak yerine, dernek veya
vakıf tarafından piyasa ekonomisi içerisinde icra edilen tüm iktisadi faaliyetleri kapsamına aldığı,
satılan mal veya hizmete ait bedelin sadece maliyeti karşılayacak kadar olmasının, kar
edilmemesinin, karın kuruluş amaçlarına tahsis edilmesinin bunların iktisadi işletme olma vasfını
değiştirmeyeceği açıklanmıştır. Ayrıca kazanç sağlama amacı olmasa dahi işletmenin konusunun ve
faaliyetinin, her türlü mal ve hizmet satışı ya da bunlara benzer şekillerde olması ve devamlı surette
yapılması durumlarında da dernek veya vakıflara ait iktisadi işletme oluştuğu kabul edilecektir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında, kamu idare ve
müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler,
vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek
gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço
veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçilerin maddede bentler halinde sayılan
ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak
sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaları gerektiği hükme bağlanmış olup aynı
fıkranın (5/a) bendinde ise 70 inci maddede yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılan
ödemelerden tevkifat yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Kiralama işlemlerinde iktisadi işletme oluşup oluşmadığı hususu, kuru mülkiyet kiralaması ile
iktisadi  işletme  mahiyetinde  bulunan  bir  gayrimenkulün  kiralanması  halinde  ayrı  ayrı
değerlendirmeye tabi tutulmaktadır.
Kuru mülkiyet kiralaması şeklinde gerçekleştirilen kiralamalar ticari amaçla gerçekleştirilmediği
veya devamlı surette belirli bir hacim ve ehemmiyette olmadığı müddetçe bu kiralama işlemi
nedeniyle oluşacak bir iktisadi işletmeden söz etmek mümkün bulunmamaktadır. Ancak, iktisadi bir
faaliyetin icrasına tahsis edilen ve işletilmeye hazır hale getirilen gayrimenkuller üzerinde sahip
olunan işletme hakkının kiralanması, ticari nitelikte bir kiralama olduğundan, bu tür kiralamalarda
iktisadi işletmenin oluştuğu kabul edilecektir.
1 seri no.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinin "Diğer kurumlar vergisi mükelleflerine ait
taşınmazların kiralanması karşılığında yapılan kira ödemeleri" başlıklı (15.3.2.3.) bölümünde
"Kurumlar Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde sayılan kurumlar vergisi mükelleflerine
(kooperatifler hariç) ait taşınmazların kiralanması karşılığında bunlara yapılan kira ödemelerinden
vergi kesintisi yapılmayacaktır. Bu kurumların elde ettikleri kira gelirleri ilgili hesap dönemine aitkurumlar vergisi beyannamesi ile beyan edilecektir. Dernek veya vakıflara ait taşınmazların bir
iktisadi işletme oluşturacak şekilde kiralanması halinde, oluşacak iktisadi işletme kurumlar vergisi
mükellefi olduğundan elde edilen kira gelirleri üzerinden vergi kesintisi yapılmayacaktır."
açıklamasına yer verilmiştir.
Buna göre, mülkiyeti ... Üniversitesine ait kantin ve restoran yerlerinin kiralama işlemi, söz konusu
kantin ve restoran yerlerinin işletme hakkının devrini de içerdiğinden bu kiralama faaliyeti
nedeniyle bir iktisadi işletme oluşacaktır. Dolayısıyla, Şirketinizce fatura karşılığı yapılacak kira
ödemeleri bu iktisadi işletme tarafından kurumlar vergisi beyannamesi ile beyan edileceğinden
tevkifat yapılmasına gerek bulunmamaktadır.
B-DAMGA VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME
488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı
kâğıtların damga vergisine tabi olduğu; 3 üncü maddesinde, damga vergisi mükellefinin kâğıtları
imza edenler olduğu ve resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kâğıtların damga vergisinin
kişiler tarafından ödeneceği; 8 inci maddesinde, bu Kanunda yazılı resmi daireden maksadın, genel
ve özel bütçeli idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köyler olduğu, bu dairelere bağlı olup ayrı
tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmeler resmi daire sayılmayacağı; "Makbuz karşılığı ödemelerde
ödemenin zamanı" başlıklı "22 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, Maliye Bakanlığınca
belirlenen mükellefler, kurum ve kuruluşlar tarafından bir ay içinde düzenlenen kağıtların
vergisinin, ertesi ayın yirminci (371 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği uyarınca
yirmiüçüncü) günü akşamına kadar vergi dairesine bir beyanname ile bildirilip yirmialtıncı günü
akşamına kadar ödeneceği, (a) bendi dışındaki hallerde, kağıdın düzenlendiği tarihi izleyen onbeş
gün içinde vergi dairesine bir beyanname ile bildirilip ve aynı süre içinde ödeneceği, 24 üncü
maddesinin üçüncü fıkrasında, 22 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
bulunanların, taraf oldukları işlemlere ilişkin kâğıtlara ait verginin beyan ve ödenmesinden sorumlu
oldukları, verginin ödenmemesi veya noksan ödenmesi durumunda vergi, ceza ve ferilerinin, vergi
için diğer işlem taraflarına rücu hakkı olmak üzere, bu fıkrada belirtilen kişilerden alınacağı hüküm
altına alınmıştır.
Mezkur Kanuna ekli (1) sayılı tablonun "I.Akitlerle ilgili kağıtlar" başlıklı bölümünün A/2 fıkrasında,
kira mukavelenamelerinin mukavele süresine göre kira bedeli üzerinden binde 1,5 nispetinde
damga vergisine tabi olduğu hükme bağlanmıştır. 2009/15725 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile
01/01/2010 tarihinden geçerli olmak üzere Kanuna ekli (1) sayılı tablonun I/A-2 fıkrasındaki
kağıtlara ilişkin damga vergisi oranı binde 1,65 olarak belirlenmiştir.
43 Seri No.lu Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin (3.1) maddesinde, Damga Vergisi Kanununun
22 nci maddesinin son fıkrasının verdiği yetkiye istinaden Bakanlığımızca daha önce yayımlanan 16
Seri No'lu Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde sayılan kurum ve kuruluşların sürekli damga
vergisi mükellefiyetinin devam etmesinin uygun görüldüğü açıklaması yapılmış olup, bu kurum ve
kuruluşlar arasında katma bütçeli idarelerde yer almaktadır.
24.12.2005 tarih ve 26033 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5436 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve
Kontrol Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması
Hakkında Kanunun Geçici 3 üncü maddesinin son fıkrasında, "İlgili mevzuatında gerekli düzenleme
yapılıncaya kadar, mevzuatta katma bütçeli idarelere yapılan atıflar, katma bütçeli idare iken 5018
sayılı Kanunla özel bütçeli idareler kapsamına alınan kamu idareleri bakımından, ilgisine göre bu
idarelere yapılmış sayılır. Bu fıkranın uygulanmasında ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye ve
gerektiğinde düzenleme yapmaya Maliye Bakanı yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (II) sayılı cetvelde sayılan
Özel Bütçeli İdareler arasında yer alan ... Üniversitesi, 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 8 inci
maddesi çerçevesinde resmi daire olup damga vergisi uygulaması bakımından sürekli damga vergisi
mükellefidir.
Buna göre, özel bütçeli kuruluşlar arasında yer alan ve 488 sayılı Kanunun 8 inci madde hükmünegöre resmi daire statüsünde bulunan ... Üniversitesi ile sürekli damga vergisi mükellefiyeti
bulunmadığı tespit edilen şirketiniz arasında kantin ve restoran yerlerinin kiralanmasına ilişkin
olarak düzenlenen kira sözleşmelerine ait damga vergisinin şirketiniz tarafından ödenmesi
gerekmektedir. Ancak söz konusu verginin damga vergisi beyannamesi ile beyan ve ödenmesi
sorumluluğu, Damga vergisi Kanununun 22 nci maddesinin (a) bendi ve 24 üncü maddesi hükümleri
uyarınca sürekli damga vergisi mükellefiyeti bulunan ... Üniversitesi'ne aittir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
 
 
 
Vergi Dairesi Başkanı a.  
Grup Müdürü V.