Satılan ürünlerin nihai tüketiciler tarafından iade edilmesi durumunda belge düzeni hk.
Özelge: Satılan ürünlerin nihai tüketiciler tarafından iade
edilmesi durumunda belge düzeni hk.
Sayı:
B.07.1.GİB.4.34.19.02-019.01-921
Tarih:
08/03/2012
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
Mükellef Hizmetleri Usul Grup Müdürlüğü
Sayı : B.07.1.GİB.4.34.19.02-019.01-921 08/03/2012
Konu : Satılan ürünlerin nihai tüketiciler tarafından iade
edilmesi durumunda belge düzeni.
İlgide kayıtlı özelge talep formunuz ve eklerinin incelenmesinden ... ve ... donanımları başta
olmak üzere, her türlü ... ürünlerin ve ... toptan ve perakende satışı işi ile iştigal ettiğiniz ve çeşitli
illerde hukuki bakımdan birbirinden bağımsız bayi ağınızın bulunduğunun belirtilerek, bayileriniz
aracılığıyla yapılan satışların nihai tüketicilerce posta veya kargo yoluyla iade edilmesi durumunda,
gider pusulasının nihai tüketicilere imzalattırılamaması ve düzenlenen faturanın nihai tüketici
tarafından ibraz edilememesi durumunda, iade işleminin nasıl gerçekleştirilmesi gerektiği ile gider
pusulasının Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarası bölümüne "nihai tüketici" yazılıp yazılamayacağı
ve yine nihai tüketicilere yapılan satışların iadesi işleminde bayi A'dan nihai tüketicilere yapılan
satışın iadesinin bayi B'ye yapılması durumunda yasal belge düzenleme işleminin nasıl
gerçekleştirilmesi gerektiği hususlarında görüş talep ettiğiniz anlaşılmıştır.
213 sayılı Vergi Usul Kanununun 227 nci maddesinde, "Bu kanunda aksine hüküm
olmadıkça bu kanuna göre tutulan ve üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait olan
kayıtların tevsiki mecburidir.",
229 uncu maddesinde, "Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin
borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye
verilen ticari vesikadır.",
231/5 inci maddesinde, "Fatura, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren
azamî yedi gün içinde düzenlenir. Bu süre içerisinde düzenlenmeyen faturalar hiç düzenlenmemiş
sayılır.",
234 üncü maddesinde, "Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit
edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan serbest meslek erbabının ve çiftçilerin:
...Vergiden muaf esnafa;
Yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldıkları emtia için tanzim edip işi yapana veya
emtiayı satana imza ettirecekleri gider pusulası vergiden muaf esnaf tarafından verilmiş fatura
hükmündedir. Bu belge, birinci ve ikinci sınıf tüccarların, zati eşyalarını satan kimselerden satın
aldıkları altın, mücevher gibi kıymetli eşya için de tanzim edilir.
Gider pusulası, işin mahiyeti, emtianın cins ve nev'i ile miktar ve bedelini ve iş ücretini ve işi
yaptıran ile yapanın veya emtiayı satın alan ile satanın adlarıyla soyadlarını (Tüzel kişilerde
unvanlarını) ve adreslerini ve tarihi ihtiva eder ve iki nüsha olarak tanzim ve bir nüshası işi yapana
veya malı satana tevdi olunur.
Gider pusulaları, seri ve sıra numarası dahilinde teselsül ettirilir. ..." hükümlerine yer verilmiştir.
54 Seri No'lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği'nin B/1 bölümünde, tüketiciler tarafından
satın alınan malların çeşitli nedenlerle iade edildiği durumlarda satıcılar tarafından iade edilen mal
nedeniyle gider pusulası düzenleneceği ve tüketiciden iade edilen mala ait belgenin geri alınacağı
açıklanmıştır.
Diğer taraftan, 385 Sıra No'lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği'nin "4 - Kapıdan veya
Mesafeli Sözleşme Düzenlenerek Yapılan Satışlarda İade İşlemlerinde Belge Düzeni" başlıklı
bölümünde, 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun'a göre, kapıdan satışlar ve
mesafeli satışlara ilişkin tanımlara yer verilerek "Bundan böyle, sadece kapıdan ve mesafeli
sözleşmeler düzenlenerek yapılan satışlara ilişkin iade işlemleri için Vergi Usul Kanunu'nun
mükerrer 257'nci maddesinin Bakanlığımıza verdiği yetkiye istinaden iade bölümünün yer alacağı
bir faturanın düzenlenmesi ve en az iki örneğinin müşteriye malla beraber gönderilmesi uygun
görülmüştür.
Söz konusu faturanın alt kısmına açılacak iade bölümünde;
- Malı iade edenin adı soyadı, adresi, imzası,
- İade edilen mala ilişkin cins, miktar, birim fiyat ve tutar yer alacaktır.
Bu şekilde düzenlenen fatura malla beraber müşteriye gönderildiğinde müşteri malı iade
etmek isterse iadeye ilişkin bölümü dolduracak ve iki örnek olan faturanın bir örneğini mal ile
birlikte malı satana geri gönderecek, bir örneği kendinde kalacaktır." açıklaması yapılmıştır.
Buna göre, posta veya kargo yoluyla iade edilen ürünlerin satışının mesafeli satış
sözleşmesine dayanılarak yapılması durumunda iade işlemlerinin 385 No'lu Vergi Usul Kanunu
Genel Tebliği'ndeki düzenlemelere göre yapılması mümkün olacaktır.
Diğer taraftan, malların nihai tüketiciler tarafından bizzat bayilere iade edilmesi
durumunda:
Nihai tüketiciye satılan malın iade edilmesi halinde gider pusulası düzenlenmesi ve
müşteriye imzalattırılması; nihai tüketicinin bayi A'dan aldığı ürünü bayi B'ye iade etmesi söz
konusu ise,
- Bayi B'nin iade edilen malın mülkiyetine ve tasarruf hakkına sahip olması halinde, gider
pusulası düzenlemesi ve ilgili müşteriye imzalattırması,
- Bayi B'nin iade edilen malı sadece müşteriden alıp bayi A'ya göndermesi halinde, malın
müşteriden alınması sırasında herhangi bir belge düzenlemeyip iade olarak alınan malı bayi A'ya
sevk irsaliyesi ile göndermesi ve bayi A'nın malı iade eden müşteriye gider pusulası düzenlemesi ve
imzalattırması
gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise
bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiillerinizdolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi
için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.