Sehven Enflasyon Düzeltmesi Uygulanmayan Taşıt ve Demirbaş Hk.
Sehven Enflasyon Düzeltmesi Uygulanmayan Taşıt ve
Demirbaş Hk.
Kanun Numarası
213
Kanun
VERGİ USUL KANUNU
Özelge No
E-53445970-105[2024/27-9-915]-95967
Özelge Tarihi
09.07.2025
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
Manisa Defterdarlığı
Gelir Kanunları Usul ve Tahsilat Grup Müdürlüğü
Sayı :E-53445970-105[2024/27-9-915]-95967
Sehven Enflasyon Düzeltmesi Uygulanmayan Taşıt ve Demirbaş Konu:Hk.
09.07.2025
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzun incelenmesinden, 31/12/2023 tarihli
bilançonuza uyguladığınız enflasyon düzeltmesi işlemlerinizde iki adet taşıtınız ve bir
ddet demirbaşımiz içim senvem eniasyon duzeitnesi uyguiamddigimiz ve SOZ kONnsn
kıymetler için bu tarihte uygulanması gereken enflasyon düzeltmesi uygulamasını
geriye dönük olarak yapıp yapаmayacağınız hususunda Defterdarlığımız görüşünü
talep ettiğiniz anlaşılmıştır.
213 sayılı Vergi Usul Kanununun;
- Mükerrer 298 inci maddesinde, "A) Malî tablolarda yer alan parasal olmayan
kıymetler aşağıdaki hükümlere göre enflasyon düzeltmesine tâbi tutulur.
1.Kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri
fiyat endeksindeki artışın, içinde bulunulan dönem dahil son üç hesap döneminde
%100'den ve içinde bulunulan hesap döneminde % 10'dan fazla olması halinde malî
tablolarını enflasyon düzeltmesine tâbi tutarlar. Enflasyon düzeltmesi uygulaması,
her iki şartın birlikte gerçekleşmemesi halinde sona erer.
Kapsama giren mükellefler, geçici vergi dönemlerinin sonu itibarıyla malî tabloları
düzenlemek ve enflasyon düzeltmesi yapmak zorundadırlar. Geçici vergi
dönemlerinde yukarıda belirtilen oranların tespitinde, son üç hesap dönemi yerine
üçer aylık dönemlerin son ayı dahil önceki otuzaltı ay ve içinde bulunulan hesap
dönemi yerine son oniki ay dikkate alınır. Bir hesap dönemi içindeki geçici vergi
dönemlerinin herhangi birinde düzeltme yapılması halinde takip eden geçici vergi
dönemlerinde ve içinde bulunulan hesap dönemi sonunda da düzeltme yapılır.
2.Bu maddenin uygulanmasında;
a) Parasal olmayan kıymetler; parasal kıymetler dışındaki kıymetleri,
b) Parasal kıymetler; Türk Lirasının değerindeki değişmeler karşısında nominal
değerleri aynı kaldığı halde satın alma güçleri fiyat hareketlerine göre ters yönde
değişen kıymetleri (Yabancı paralar da parasal kıymet olarak dikkate alınır.),
c) Enflasyon düzeltmesi; parasal olmayan kıymetlerin enflasyon düzeltmesinde
dikkate alınacak tutarlarının düzeltme katsayısı ile çarpılması suretiyle, malî
tablonun ait olduğu tarihteki satın alma gücü cinsinden hesaplanmasını,
3.puzee ร์เอมเมนe asagia tanmier esas amir.
b) İlk madde ve malzeme, ticari mallar, yarı mamul ve mamul stokların maliyetine
dahil edilen unsurlar, yıllara sarî inşaat ve onarım işlerinde maliyeti oluşturan
unsurlar, gelecek aylara ve yıllara ait giderler, maddî duran varlıklar ve bu varlıkları
oluşturan unsurlar, maddî olmayan duran varlıklar ve bu varlıkları oluşturan
unsurlar, özel tükenmeye tâbi varlıklar ve bu varlıkları oluşturan unsurlar, yıllara sarî
inşaat ve onarım hakedişleri, haklar ve şerefiyeler için; defterlere kayıt tarihi (Bunlara
mahsuben verilen veya alınan parasal olmayan avanslar, ödeme veya tahsil
tarihinden mahsup tarihine kadar düzeltilir.).
- Geçici 33 üncü maddesinde, "Geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere ...
(Anayasa Mahkemesinin 30/11/2023 tarihli ve E.: 2023/105; K.: 2023/208 sayılı Kararı
ile bu fıkrada yer alan "...2021..." ibaresi iptal edilmiştir.) ve 2022 hesap dönemleri
(kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenlerde 2022 ve 2023 yılında biten hesap
dönemleri itibarıyla) ile 2023 hesap dönemi geçici vergi dönemlerinde mükerrer 298
inci madde kapsamındaki enflasyon düzeltmesine ilişkin şartların oluşup
oluşmadığına bakılmaksızın mali tablolar enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaz.
31/12/2023 tarihli mali tablolar, enflasyon düzeltmesi şartlarının oluşup oluşmadığına
bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulur. Yapılan enflasyon
düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkı geçmiş yıllar kâr/zararı hesabında
gösterilir. Bu şekilde tespit edilen geçmiş yıl kârı vergiye tabi tutulmaz, geçmiş yıl
zararı zarar olarak kabul edilmez.
hükümleri yer almaktadır.
Ayrıca, 2023 hesap dönemi sonu ve müteakip dönemlerde yapılacak enflasyon
düzeltmesinin usul ve esaslarına ilişkin olarak 555, 560, 563 ve 582 Sıra No.lu Vergi
Usul Kanunu Genel Tebliğlerinde açıklamalar/düzenlemeler yapılmış, 165, 170, 175,
176, 181 ve 187 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Sirkülerlerinde de ilave açıklamalara ve
örnek uygulamalara yer verilmiş olup, 555 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel
Tebliğinin;
- "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 3 üncü maddesinde, "(1) Bu Tebliğ
uygulamasında;
ç) Bilanço esasına göre defter tutan mükellef: 213 sayılı Kanunun 177 nci maddesinde
sayılan mükellefleri,
ifade eder.",
- "Enflasyon düzeltmesi yapacak olanlar" başlıklı 8 inci maddesinde, "(1) Enflasyon
düzeltmesi, kollektif, adî komandit ve adî şirketler dâhil kazançlarını bilanço esasına
göre tespit eden gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri tarafından yapılır. Bilanço
esasına göre defter tutan kollektif, adî komandit ve adî şirketlerde enflasyon
düzeltmesi bu şirketlerin bilançoları nezdinde yapılır. Kurumlar vergisi mükellefi olan
iş ortaklıklarının da bilançoları enflasyon düzeltmesine tabi tutulur.
(2) 213 sayılı Kanunun geçici 33 üncü maddesi gereğince 31/12/2023 tarihli
(kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenlerde 2024 yılında biten özel hesap
dönemi sonuna ait) bilançonun, izleyen geçici vergi ve hesap dönemlerinde ise
düzeltme şartlarının gerçekleşmesine/varlığına bağlı olarak aynı Kanunun mükerrer
298 inci maddesinin (A) fıkrası gereğince geçici vergi ve hesap dönemleri sonuna
ait bilançoların mezkûr madde ile bu Tebliğe göre enflasyon düzeltmesine tabi
tutulması, anılan mükellefler (Tebliğin bu maddesinde enflasyon düzeltmesi
yapamayacakları belirtilenler hariç) için zorunluluk olup, uygulama açısından
mükelleflerin herhangi bir seçimlik hakları bulunmamaktadır.
"Bilançoda düzeltme işlemine tabi tutulacak kıymetler" başlıklı 9 uncu maddesinde,
"(1) Satın alma gücü ile ulusal para değerindeki değişmeler arasındaki ilişki göz
önünde bulundurulduğunda, mali tablolarda yer alan kıymetler iki gruba ayrılır:
a) Parasal Kıymetler: Ulusal para değerindeki değişmeler karşısında nominal
değerleri aynı kalan, ancak satın alma güçleri fiyat hareketlerine göre ters yönde
değişen kıymetler.
b) Parasal Olmayan Kıymetler: Parasal kıymetler dışında kalan kıymetler, diğer bir
ifade ile ulusal para değerindeki değişmelere rağmen satın alma güçleri
değişmeyen kıymetler.
Parasal kıymetler (parasal varlıklar ve parasal kaynaklar) enflasyon düzeltmesine
tabi tutulmaz. Zira bilançoda görünen parasal kıymete ait değer, bilanço tarihi
itibarıyla o kıymetin satın alma gücünü de göstermektedir. Ancak bilançoda
görünen parasal olmayan kıymetlere (parasal olmayan varlıklar ve parasal
olmayan kaynaklar) ait değerler, bilanço tarihi itibarıyla bu kıymetlerin satın alma
gücünü gösteren değerler olmadığından, bilançonun enflasyonun etkilerinden
arındırılmasını teminen parasal olmayan kıymetler enflasyon düzeltmesine tabi
tutulur.
(2) Nevi itibarıyla iktisadi işletmelere dâhil bulunan kıymetlerden parasal ve parasal
olmayan kıymetler bu Tebliğ eki listelerde (EK 1 ve EK 2) yer almaktadır..."
- "Düzeltme işlemine tabi tutulacak bilanço" başlıklı 11 inci maddesinde, "(1) Hesap
dönemi takvim yılı olanlar 31/12/2023 tarihi itibarıyla düzenleyecekleri bilançoyu
düzeltme işlemine tabi tutacaktır.
- "İzleyen dönemin başlangıç değerleri" başlıklı 29 uncu maddesinde, "(1) 2023 hesap
dönemi sonuna ait bilançonun düzeltilmesi sonucu hesaplanan tutarlar, izleyen
dönemde enflasyon düzeltmesi yapılıp yapılmayacağına bakılmaksızın, izleyen
dönemin başlangıç değerleri olarak dikkate alınır.
(2) Enflasyon düzeltme şartlarının varlığına bağlı olarak, 1/1/2024 tarihinden sonraki
(1/1/2024 tarihinden itibaren başlayan) döneme ait düzeltme işlemleri, enflasyon
düzeltmesine tabi tutulmuş 31/12/2023 tarihli bilançoda yer alan düzeltilmiş değerler
üzerinden, bu Tebliğin dördüncü bölümü dikkate alınarak yapılır.
...
- "Enflasyon düzeltmesi yapma ve kayıt zamanı" başlıklı 51 inci maddesinde, "(1)
Enflasyon düzeltmesi yapılan geçici vergi dönemleri ve hesap dönemlerine ilişkin
duzeitme işiemien, tabi diunnan vergituru aikkate alinarUR, SOZ konusu donemiere
geçici vergi/gelir/kurumlar vergisi beyannamelerinin (süre uzatımları dâhil kanuni
süre içerisinde) verilme tarihine kadar yapılır, düzeltmenin yapıldığı tarih itibarıyla
yasal defterlere kaydedilir.
ait
(2) 2023 yılına ilişkin yapılan enflasyon düzeltmesine ait kayıtlar 2023 yılı yasal
defterlerine, 2024 ve izleyen dönemlerde yapılacak enflasyon düzeltmesine ait
kayıtlar da ilgili dönem defterlerine intikal ettirilir."
açıklamaları yer almaktadır.
Öte yandan, mezkur Tebliğ ekinde (EK-2) bulunan parasal olmayan kıymetler
listesinde "254 İşletme faaliyetinde kullanılan tüm taşıtlar" ve "255 İşletme
faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılan her türlü büro makine ve cihazları ile
döşeme, masa, koltuk, dolap, mobilya gibi maddi varlıklar" sayılmıştır.
Bu itibarla, bilanço esasına tabi kurumlar vergisi mükellefi olmanız nedeniyle
31/12/2023 tarihli bilançonuzda mevcut bulunan parasal olmayan kıymetlerinizin
enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş olması gerekmektedir.
Diğer taraftan, 213 sayılı Kanunun enflasyon düzeltmesi müessesesini
düzenleyen mükerrer 298 inci maddesi ile geçici 33 üncü maddesinde; söz konusu
müessesenin uygulanmaması veya eksik uygulanması durumunda ileriki bir tarihte
uygulanamayacağına veya eksiklerin giderilmeyeceğine dair herhangi bir hüküm
yer almadığından, 31/12/2023 tarihli bilançonuzda yer alan ancak sehven enflasyon
düzeltmesi uygulanmayan parasal olmayan kıymetler için enflasyon düzeltmesi
uygulamanız mümkün bulunmaktadır.
Bu kapsamda, 213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesi ve geçici 33 üncü
maddesi kapsamında uygulanan 31/12/2023 tarihli enflasyon düzeltmesi
işlemlerinde şirketiniz tarafından sehven unutulan taşıtlarınız ve demirbaşınız için,
enflasyon düzeltmesi uygulamanız ve ilgili döneme ait düzeltme beyannamesi
vermeniz gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelqe 213 sayılı Verqi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak
verilmiştir.
(**) inceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış
bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde,
bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası
kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.