Serbest Bölgede Faaliyet İzni Dolan Mükellefin Özel Hesap Döneminin Sona Ermesi Üzerine Defter Kayıtlarının Durumu hk.

Serbest Bölgede Faaliyet İzni Dolan Mükellefin Özel Hesap

Döneminin Sona Ermesi Üzerine Defter Kayıtlarının

Durumu hk.

Kanun Numarası

213

Kanun

VERGİ USUL KANUNU

Özelge No

E-11395140-105[174-2025-VUK2-2647]-194333

Özelge Tarihi

10.02.2026

T.C.

GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

İstanbul Defterdarlığı

Gelir Kanunları Usul Grup Müdürlüğü

Sayı :E-11395140-105[174-2025-VUK2-2647]-194333

Serbest Bölgede Faaliyet İzni Dolan Mükellefin Özel Hesap Konu:

Döneminin Sona Ermesi Üzerine Defter Kayıtlarının Durumu

10.02.2026

İlgide kayıtlı özelge talep formunuzun incelenmesinden;

- 1/10/202(..)-30/9/202(..) tarihleri arası özel hesap dönemine tabi olduğunuzu,

- 348 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği uyarınca serbest bölgede faaliyet

gösteren şirketlerin yasal defterlerini yabancı para birimi cinsinden tutmalarına izin

verildiğinden bu kapsamda yasal defterlerinizi Euro(AVRO) para birimi cinsinden

tuttuğunuzu ve e-defter mükellefi olduğunuzu,

Dış Ticaret Müsteşarlığı Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü tarafından verilen

faaliyet ruhsatı ile 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu hükümlerine göre faaliyet

göstermekte iken ruhsatınızın süresinin sona ermesi nedeniyle şirketinizin

faaliyetlerini 28/5/2025 tarihinden itibaren yurt içinde gerçekleştirdiğini

belirterek, serbest bölgedeki faaliyetinizin sona ermesi ile birlikte anılan Tebliğde

belirtilen şartları kaybettiğinizden dolayı yasal defter kayıtlarınızı hangi tarihten

itibaren Türk para birimi cinsinden yapmanız gerektiği hususunda Defterdarlığımız

görüşünü talep ettiğiniz anlaşılmaktadır.

213 sayılı Vergi Usul Kanununun;

- "Hesap Dönemi" başlıklı 174 üncü maddesinde, "Defterler hesap dönemi itibariyle

tutulur. Kayıtlar her hesap dönemi sonunda kapatılır ve ertesi dönem başında

yeniden açılır.

Hesap dönemi normal olarak takvim yılıdır.

Şu kadar ki, takvim yılı dönemi faaliyet ve muamelelerinin mahiyetine uygun

bulunmıyanlar için, bunların müracaatı üzerine Maliye Bakanlığı 12 şer aylık özel

hesap dönemleri belli edebilir.

Yeniden işe başlama veya işi bırakma hallerinde, hesap dönemi içinde bir yıldan

eksik olan faaliyet süresi, hesap dönemi sayılır.

Bu maddeye göre özel hesap dönemi tayin edilenlerin ticari ve zirai kazançları,

hesap dönemlerinin kapandığı takvim yılının kazancı sayılır.",

- "Türkçe Tutma ve Türk Parası Kullanma Zorunluluğu" başlıklı 215 inci maddesinde,

"1.Bu Kanuna göre tutulacak defter ve kayıtların Türkçe tutulması zorunludur.

Ancak, Türkçe kayıtlar bulunmak kaydıyla defterlerde başka dilden kayıt da

yapılabilir. Bu kayıtlar vergi matrahını değiştirmeyecek şekilde tasdik ettirilecek diğer

defterlere de yapılabilir.

2.a) Kayıt ve belgelerde Türk para birimi kullanılır. Belgeler, Türk parası

karşılığı gösterilmek şartıyla, yabancı para birimine göre de düzenlenebilir. Şu kadar

ki yurt dışındaki müşteriler adına düzenlenen belgelerde Türk parası karşılığı

gösterilme şartı aranmaz.

b) ilgili dönem defter tasdik tarihi itibarıyla ödenmiş sermayesi (yurt dışında

kurulan şirketlerin Türkiye'ye ayrılan ödenmiş sermayesi) en az 100 milyon ABD Doları

ya da muadili yabancı para karşılığı Türk Lirası ve sermayesinin en az % 40'1

ikametgâhi, kanunî ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan kişilere ait olan işletmelere,

kayıtlarını Türk para birimi dışında başka bir para birimiyle tutmalarına Bakanlar

Kurulunca izin verilebilir. Bakanlar Kurulu, bu had ve nispeti sektörler itibarıyla ayrı

ayrı yarısına kadar indirmeye veya iki katına kadar artırmaya yetkilidir. Bu şartların

ihlâl edildiği hesap dönemini izleyen hesap döneminden itibaren Türk para birimine

göre kayıt tutma zorunluluğu başlar.

ba) Türk para birimiyle yapılan işlemler, işlemin gerçekleştiği günün Türkiye

Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuruyla ilgili para birimine çevrilir. İktisadî

kıymetlerin değerleri ile vergi matrahı kayıt yapılan para birimine göre tespit edilir,

beyannamenin verilmesi gereken ayın ilk gününün kuruyla Türk parasına çevrilerek

beyan edilir. Vergi ödeme, mahsup ve iade işlemlerinde de Türk Lirası tutarlar

kullanılır.

bb) Bu Mükellefler, diğer para birimleriyle kayıt tuttukları sürece mükerrer 298

inci maddenin (A) fıkrası uyarınca enflasyon düzeltmesi yapamazlar. Türk para

birimiyle kayıt yapmaya başlamaları halinde ise üç yıl süreyle anılan madde

hükmünden yararlanamazlar."

hükümlerine yer verilmiştir.

Bunun yanı sıra, 348 Sıra No.lu Vergi Usul Genel Tebliğinin "4. Serbest

Bölgelerde Defter Tutma" başlıklı bölümünde, "5084 sayılı Yatırımların ve İstihdamın

Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 8 inci maddesi ile

değişik 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununun 6 ncı maddesinde, kullanıcıların

tutmak zorunda oldukları defterler ile düzenleyecekleri belgelere ilişkin olarak, Vergi

Usul Kanununun hükümlerine bağımlı olmaksızın düzenleme yapmaya Maliye

Bakanlığının yetkili olduğu hüküm altına alınmış olup, söz konusu yetkiye istinaden

yapılan düzenlemeler 85 Seri Numaralı Kurumlar Vergisi Genel Tebliği ve 345 Sıra

Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile kamuoyuna duyurulmuştur.

Bu düzenlemelere ilaveten, 3218 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin verdiği

yetkiye dayanılarak, tam mükellefiyete tabi gelir veya kurumlar vergisi

mükelleflerinin (adi ortaklıklar, kollektif ve adi komandit şirketler dahil) serbest

bölgede faaliyette bulunan şubeleri ile serbest bölgede faaliyette bulunan gerçek

veya tüzel kişilerin serbest bölge dışında ancak Türkiye sınırları içerisinde faaliyette

bulunan şubeleri hariç olmak üzere, serbest bölgede faaliyet gösteren gerçek veya

tüzel kişilerden isteyenlerin, defter kayıtlarını Türk para birimi dışında (Türkiye

Cumhuriyet Merkez Bankasınca, kuru günlük olarak belirlenen) herhangi bir

yabancı para birimi ile de yapabilmeleri Bakanlığımızca uygun bulunmuştur.

Buna göre serbest bölgede faaliyet gösteren söz konusu mükellefler, Türk para

birimiyle veya başka bir yabancı para birimiyle yapılan işlemlerini, işlemin

gerçekleştiği günün Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuruyla ilgili para

birimine çevirecekler, iktisadi işletmeye dahil kıymetlerin değerleri ile vergi

matrahlarını kayıt yapılan para birimine göre tespit edecekler, ancak

beyannamelerini (verilmesi gereken ayın ilk gününün kuruyla) Türk parasına

çevirerek vereceklerdir.

Defter kayıtlarına esas alınan yabancı para biriminden ilk kayıt yapılan hesap

dönemi dahil beşinci hesap döneminin sonuna kadar dönülemeyecektir.

Verginin ödenmesi, mahsubu ve iadesi işlemlerinde de Türk para birimi esas

alınacaktır.

Serbest bölgede faaliyette bulunan mükelleflerin, istemeleri halinde defterlerini Türk

para birimine göre tutabilecekleri ise tabiidir." düzenlemesi yer almaktadır.

Diğer taraftan, mezkûr Kanunun mükerrer 242 nci maddesinin (2) numaralı fıkrası ile

Hazine ve Maliye Bakanlığı; elektronik defter, kayıt ve belgelerin oluşturulması,

kaydedilmesi, iletilmesi, muhafazası ve ibrazı ile defter ve belgelerin elektronik

ortamda tutulması ve düzenlenmesi uygulamasına ilişkin usul ve esasları

belirlemeye, elektronik ortamda tutulmasına ve düzenlenmesine izin verilen defter

ve belgelerde yer alması gereken bilgileri internet de dahil olmak üzere her türlü

elektronik bilgi iletişim araç ve ortamında Hazine ve Maliye Bakanlığına veya Hazine

ve Maliye Bakanlığının gözetim ve denetimine tabi olup, kuruluşu, faaliyetleri,

çalışma ve denetim esasları Bakanlar Kurulunca çıkarılacak bir yönetmelikle

belirlenecek olan özel hukuk tüzel kişiliğini haiz bir şirkete aktarma zorunluluğu

getirmeye, bilgi aktarımında uyulacak format ve standartlar ile uygulamaya ilişkin

usul ve esasları tespit etmeye, bu Kanun kapsamına giren işlemlerde elektronik imza

kullanım usul ve esaslarını düzenlemeye ve denetlemeye yetkili kılınmıştır.

Söz konusu fıkrada, Vergi Usul Kanunu ve diğer vergi kanunlarında defter, kayıt ve

belgelere ilişkin olarak yer alan hükümlerin elektronik defter, kayıt ve belgeler için de

geçerli olduğu; Hazine ve Maliye Bakanlığının, elektronik defter, belge ve kayıtlar için

diğer defter, belge ve kayıtlara ilişkin usul ve esaslardan farklı usul ve esaslar

belirlemeye yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.

Ayrıca, mezkûr Kanunun mükerrer 257 nci maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı

bendinde, Hazine ve Maliye Bakanlığının, tutulması ve düzenlenmesi zorunlu defter,

kayıt ve belgelerin mikro film, mikro fiş veya elektronik bilgi ve kayıt araçlarıyla

yapılması veya bu kayıt ortamlarında saklanması hususunda izin vermeye veya

zorunluluk getirmeye, bu şekilde tutulacak defter ve kayıtların kopyalarının Hazine ve

Maliye Bakanlığında veya muhafaza etmekle görevlendireceği kurumlarda

saklanması zorunluluğu getirmeye, bu konuda uygulama usul ve esaslarını

belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.

Bunun yanı sıra, 13/12/2011 tarihli ve 28141 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 1 Sıra

No.lu Elektronik Defter Genel Tebliği ile Vergi Usul Kanunu kapsamında tutulması

zorunlu olan defterlerden www.edefter.gov.tr internet adresinde format ve standardı

yayımlanan defterlerin elektronik ortamda oluşturulmasına ilişkin usul ve esaslar

belirlenerek elektronik defter kullanımına izin verilmiştir.

Bu bağlamda, Vergi Usul Kanunu ve diğer vergi kanunlarında defter, kayıt ve

belgelere ilişkin olarak yer alan hükümler elektronik defter, kayıt ve belgeler için de

geçerli bulunmaktadır.

Buna göre, tam mükellefiyete tabi gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerinin (adi

ortaklıklar, kollektif ve adi komandit şirketler dahil) serbest bölgede faaliyette

bulunan şubeleri ile serbest bölgede faaliyette bulunan gerçek veya tüzel kişilerin

serbest bölge dışında ancak Türkiye sınırları içerisinde faaliyette bulunan şubeleri

hariç olmak üzere, serbest bölgede faaliyet gösteren gerçek veya tüzel kişilerden

isteyenlerin, defter (e-defter dahil) kayıtlarını Türk para birimi dışında (Türkiye

Cumhuriyet Merkez Bankasınca, kuru günlük olarak belirlenen) herhangi bir yabancı

para birimi ile yapabilmeleri mümkün bulunmaktadır.

Yukarıdaki hüküm ve açıklamalara göre, 348 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel

Tebliğinin (4) numaralı bölümü kapsamında e-defter kayıtlarınızı Türk para birimi

dışında yabancı para birimi ile tuttuğunuz anlaşılmış olup, defterler hesap dönemi

itibarıyla tutulduğundan ve hesap dönemi bitmeden kullanılan para biriminin

değiştirilmesi mümkün olmadığından, serbest bölgedeki faaliyetinizin sona erdiği,

diğer bir ifade ile mezkûr Tebliğde öngörülen şartların son bulduğu hesap dönemini

izleyen hesap döneminden itibaren kayıtlarınızın Türk para birimine göre tutulması

gerekmektedir.

Bu minvâlde, serbest bölgedeki faaliyetinizin sona erdiği özel hesap dönemini

izleyen hesap döneminin başlangıç tarihi olan 1/10/2025 tarihinden itibaren (bu tarih

dâhil) kayıtlarınızı Türk para birimine göre tutmanız icap etmektedir.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine

verilmiştir.

dayanılarak

(**) inceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış

bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.

(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde,

bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası

kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.