Serbest meslek erbabının aynı zamanda proje ihalesi, inşaat vb. gibi işlerle uğraşması halinde vergisel açıdan yükümlülükleri
Serbest meslek erbabının aynı zamanda proje ihalesi, inşaat
vb. gibi işlerle uğraşması halinde vergisel açıdan
yükümlülükleri
Sayı:
B.07.4.DEF.0.81.10.00-VUK-05-3
Tarih:
04/02/2016
T.C.
DÜZCE VALİLİĞİ
Defterdarlık Gelir Müdürlüğü
Sayı : 13334133-VUK-05-3 04/02/2016
Konu : Serbest meslek erbabının aynı
zamanda proje ihalesi, inşaat vb.
gibi işlerle uğraşması halinde
vergisel açıdan yükümlülükleri
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzun tetkiki sonucunda; … Vergi Dairesi Müdürlüğünün …
vergi numarasında peyzaj mimarlığı faaliyetinden dolayı kayıtlı mükellef olduğunuz, … tarihinden
itibaren peyzaj mimari danışmanlık faaliyetine başladığınız ve faaliyetinizle ilgili serbest kazanç
defteri tasdik ettirdiğiniz, bu faaliyetlerinizin yanı sıra şehir ve bölge planlama, yer yüzeylerinin
araştırılması ve harita yapımına ilişkin mühendislik faaliyetleri, jeolojik ve jeofizikle ilgili
mühendislik faaliyetleri, çevre düzenlemesi ve bakımı ile peyzaj projelerinin uygulanması (proje
ihalesi ile inşaat vb.) işleri yapacağınız ve peyzaj mimarlığı faaliyetiniz dışında diğer faaliyetlerinizle
ilgili olarak yevmiye, defteri kebir ve envanter defteri tasdik ettirdiğiniz belirtilerek yukarıda
belirtilen faaliyetler için hangi belgelerin düzenleneceği, serbest meslek makbuzlarının yevmiye ve
defteri kebir defterlerine kayıt edilip edilemeyeceği, kayıt edilmesi halinde serbest meslek kazanç
defteri tasdik ettirmek zorunluluğu bulunup bulunmadığı hususlarında Defterdarlığımızdan görüş
talep ettiğiniz anlaşılmaktadır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 65 nci maddesinde; "Her türlü serbest meslek
faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.
Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya
ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk
altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır..." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun 66 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (2) numaralı bendinde; "Bizzat serbest
meslek erbabı tarifine girmemekle beraber serbest meslek erbabını bir araya getirerek teşkilat
kurmak veya bunlara sermaye temin etmek suretiyle veya sair suretlerle serbest meslek
kazancından hisse alanlar;" serbest meslek erbabı olarak sayılmaktadır.
Öte yandan, aynı Kanunun 37 nci maddesinde ise "Her türlü ticari ve sınai faaliyetlerden
doğan kazançlar ticari kazançtır." hükmü yer almaktadır. Ticari kazançlar esas itibariyle sermaye-
emek karışımı bir kaynağa bağlı olarak doğarlar. Bu kaynağa bağlı olarak devamlı bir
organizasyona dayanan her türlü faaliyet ticari faaliyettir. Serbest meslek faaliyetinin ticari bir
organizasyon içinde yapılması sağlanan gelirin yapısını değiştirmez. Sadece, elde edenler yönünden
ticari kazanç sayılmasını gerektirir ve ticari kazanca ait esas ve hükümlere tabidir.
Bu hükümlere göre, mühendislik, müşavirlik, eğitim, danışmanlık faaliyetinden elde edilen
kazancın serbest meslek kazancı olarak vergilendirilmesi ve serbest meslek mükellefiyetinin tesis
edilmesi gerekmektedir.
Ayrıca, verilen serbest meslek hizmeti nedeniyle elde edilen gelirden, Gelir Vergisi
Kanununun 94 üncü maddesi uyarınca, yürürlükte bulunan oran üzerinden tevkifat yapılacağı
tabiidir.
213 sayılı Vergi Usul Kanununun 227 nci maddesinin birinci fıkrasına göre Kanunda aksine
hüküm olmadıkça, bu Kanuna göre tutulan ve üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait
olan kayıtların tevsiki mecburi olduğundan, ticaret erbabınca 229 uncu maddesine göre satılan
emtia veya yapılan iş karşılığında, müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere müşteriye ticari
bir vesika olarak fatura düzenlenmesi, 177 nci maddede 6 bent halinde sayılan şartlardan birini
taşıması halinde bilanço esasına göre, aksi takdirde işletme hesabı esasına göre defter tutulması
gerekmektedir.
Mezkur Kanunun, 172 nci maddesinde, serbest meslek erbabına defter tutma mecburiyeti
getirilmiş, 210 uncu maddesinde de serbest meslek erbabının serbest meslek kazanç defteri
tutacağı hüküm altına alınmış, 236 ncı maddesinde ise serbest meslek erbabının, mesleki
faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için iki nüsha serbest meslek makbuzu tanzim etmek ve bir
nüshasını müşteriye vermek, müşterinin de bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetinde olduğu
hükme bağlanmıştır.
Yukarıda yer verilen hüküm ve açıklamalara göre;
- Mimarlık faaliyetinden elde edilen kazancın serbest meslek kazancı olarak
vergilendirilmesi ve serbest meslek mükellefiyeti tesis edilmesi gerekeceğinden, bu faaliyetlerden
elde edilen gelirlerinizi serbest meslek makbuzu ile belgelendirilmeniz ve bu faaliyetle ilgili olarak
serbest meslek kazanç defteri tasdik ettirerek kullanmanız,
- Peyzaj mimarlığı dışında kalan ve ticari bir organizasyon çerçevesinde yürütülen diğer
faaliyetlerinizden (taahhüt ve inşaat, çevre düzenlemesi bakımı vb.) elde edilen kazancın ise ticari
kazanç olarak vergilendirilmesi ve bu faaliyetleriniz nedeniyle hakkınızda ticari kazanç yönünden
mükellefiyet tesis edilmesi gerekeceğinden, bu faaliyetinizle ilgili olarak fatura düzenlemeniz ve
177 nci maddede 6 bent halinde sayılan şartlardan birini taşımanız halinde bilanço esasına göre,
aksi takdirde işletme hesabı esasına göre defter tutmanız
gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.