Serbest Meslek Faaliyetinde KDV hk.

Özelge: Serbest Meslek Faaliyetinde KDV hk.
Sayı: 
B.07.1.GİB.4.06.17.01-KDV-2/2010-14017-66-841
Tarih: 
16/08/2012
 
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
(Mükellef Hizmetleri KDV ve Diğer Vergiler Grup Müdürlüğü)
 
   
Sayı : B.07.1.GİB.4.06.17.01-KDV-2/2010-14017-66-841 16/08/2012
Konu : Serbest Meslek Faaliyetinde KDV.  
 
            İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, kiralamış olduğunuz resim atölyesinde yaptığınız
çalışmaların sergilenip satılması işleminin Gelir Vergisi ve KDV mevzuatı karşısındaki durumu
hakkında Başkanlığımız görüşü talep edilmekte olup, konuya ilişkin Başkanlığımız görüşü aşağıda
açıklanmıştır.
           Gelir Vergisi Kanunu Yönünden :
            193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 65 ve 66 ncı maddelerine göre, her türlü serbest meslek
faaliyetinden doğan kazanç serbest meslek kazancı; serbest meslek faaliyetini mutad meslek
halinde ifa edenler de serbest meslek erbabıdır.
             Aynı Kanunun 18 inci maddesinde, "Müellif, mütercim, heykeltraş, hattat, ressam, bestekâr,
bilgisayar programcısı ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman, makale,
bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video
band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet
ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlamak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota
halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve
temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat Gelir Vergisinden müstesnadır.
            Eserlerin neşir, temsil, icra ve teşhir gibi suretlerle değerlendirilmesi karşılığında alınan
bedel ve ücretler istisnaya dahildir.
            Yukarıda yazılı kazançların arızî olarak elde edilmesi istisna hükmünün uygulanmasına
engel teşkil etmez.
            Serbest meslek kazançları istisnasının, bu Kanunun 94 üncü maddesi uyarınca tevkif
suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur." hükmüne yer verilmiştir.
             Yine aynı Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında, "Kamu idare ve müesseseleri,
iktisadî kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar,
dernek ve vakıfların iktisadî işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini
beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya ziraî
işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak
ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine
mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar." hükmüne yer verilmiş ve aynı maddenin 2/a bendinde
de 18 inci madde kapsamında giren serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerden
(2009/14592 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı gereğince) %17 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılması
öngörülmüştür.
             Diğer taraftan, özelge talep formunuz ekinde yer alan Kültür ve Turizm Bakanlığının
2/7/2010 tarih ve 156740 sayılı yazısında, yaptığınız resim çalışmalarının 5846 sayılı Fikir ve SanatEserleri Kanunu hükümlerine göre eser niteliği taşıdığı anlaşılmıştır.
             Buna göre, söz konusu resim çalışmalarınızdan dolayı elde edeceğiniz hasılata münhasır
olmak üzere, Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesinde yer alan istisnadan faydalanmanız
mümkün bulunmaktadır.
             Ayrıca, söz konusu istisna kapsamında bulunan çalışmalarınızın Gelir Vergisi Kanununun 94
üncü maddesinin birinci fıkrasına istinaden tevkifat yapmak mecburiyetinde olanlarca satın
alınması halinde, tarafınıza ödenecek tutarlar üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılacağı ve istisna
hadleri içinde kalan bu kazançlarınız için yıllık beyanname verilmeyeceği tabiidir.
             Öte yandan, serbest meslek erbabının, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 153 üncü maddesi
uyarınca işe başlamayı vergi dairesine bildirme, 172 ve 210 uncu maddeleri uyarınca serbest
meslek kazanç defteri tutma, 236 ncı maddesi uyarınca da mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlü
tahsilâtları için serbest meslek makbuzu düzenleme mecburiyeti bulunmaktadır.
             Buna göre, serbest meslek faaliyetini mutad meslek halinde ifa edenlerin, 213 sayılı
Kanunun  yukarıda  belirtilen  hükümlerinde  yer  alan  yükümlülüklerini  yerine  getirmesi
gerekmektedir.
             Ancak, konuya ilişkin olarak 224 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde, münhasıran
Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesinde belirtilen türden faaliyetlerde bulunan ve eserlerini
sadece aynı Kanunun 94 üncü maddesinde belirtilen kişi veya kurumlara teslim eden serbest
meslek  erbabından  isteyenlerin,  defter  tasdik  ettirme  ve  tutma  ile  belge  düzenleme
zorunluluklarının kaldırıldığı açıklanmıştır.
             Bu çerçevede, söz konusu faaliyeti mutad meslek halinde ifa etmeniz ve istisna
kapsamındaki eserleri Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinde sayılanlar dışındakilere de
satmanız halinde, 213 sayılı Kanunun 153, 172, 210 ve 236 ncı maddeleri uyarınca işe başlama
bildiriminde bulunmanız, serbest meslek kazanç defteri tutmanız ve serbest meslek makbuzu
düzenlemeniz gerekecektir. 
            Katma Değer Vergisi Kanunu Yönünden:
            KDV Kanununun 1 inci maddesinin 1 inci fıkrasında,  ticarî, sınaî, ziraî faaliyet ve serbest
meslek faaliyeti çerçevesinde Türkiye'de yapılan teslim ve hizmetlerin KDV ye tabi olduğu; 4 üncü
fıkrasında, ticari, sınai, zirai faaliyet ile serbest meslek faaliyetinin devamlılığı, kapsamı ve
niteliğinin Gelir Vergisi Kanunu hükümlerine göre; Gelir Vergisi Kanununda açıklık bulunmadığı
hallerde de, Türk Ticaret Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine göre tayin ve tespit edileceği
hükme bağlanmıştır.
             Konuya ilişkin açıklamaların yer aldığı 117 Seri No.lu KDV Genel Tebliğinin "Serbest
Meslek Faaliyeti Çerçevesinde Yapılan Teslim ve Hizmetler" başlıklı (2.2.) numaralı bölümünde,
            "2.2.1. KDV Kanununun (1/1) maddesine göre, serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan
teslim ve hizmetler vergiye tabidir. Sözü edilen faaliyetleri mutad ve sürekli olarak yapanlar KDV
mükellefi olacak, arızi serbest meslek faaliyetinde bulunanların ise KDV mükellefiyeti tesis
edilmeyecektir.
            2.2.2. Serbest meslek faaliyetlerini mutad ve sürekli olarak yapanların prensip olarak, KDV
mükellefiyeti tesis ettirmeleri gerekmektedir. Ancak, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun3 18 inci
maddesi kapsamına giren teslim ve hizmetleri münhasıran aynı Kanunun 94 üncü maddesinde
belirtilen kişi, kurum ve kuruluşlara yapanların hesaplayacağı KDV'nin bu kişi veya kuruluşlar
tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilmesi mümkün bulunmaktadır.
            Serbest meslek erbabının bu uygulamadan faydalanabilmesi için KDV mükellefiyetinin
sadece Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesi kapsamına giren işlemlerden ibaret olması ve
işlemlerinin tamamının aynı Kanunun 94 üncü maddesinde sayılan kişi, kurum ve kuruluşlarayapılması gerekmektedir.
            Ayrıca, sorumluluk uygulaması kapsamında işlem yapılabilmesi için Gelir Vergisi Kanununun
18 inci maddesi kapsamına giren işlemleri yapan kişilerin, bu şekilde işlem yapılmasını önceden
vergi sorumlusuna (Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinde sayılanlara) bildirmesi
gerekmektedir.
            İşlemlerine ait verginin beyan ve ödeme mükellefiyeti sorumlular tarafından yerine getirilen
serbest meslek mensupları (Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesinde sayılanlar) ayrıca KDV
beyannamesi vermeyecek ve defter tutmayacaklardır. İşlemin belgelendirilmesi ise Vergi Usul
Kanununun genel hükümlerine göre gerçekleştirilecektir.
            Bu uygulamaya göre, Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinde sayılan kişi, kurum ve
kuruluşlar, aynı Kanunun 18 inci maddesi kapsamına giren kişilere yapacakları ödemeler ile ilgili
olarak gelir vergisi (GV) stopaj tutarı dâhil işlem bedeli üzerinden KDV hesaplayıp sorumlu sıfatıyla
beyan edip ödeyeceklerdir. Hesaplanan KDV tutarı gelir vergisi stopaj matrahına dâhil
edilmeyecektir.
            2.2.3. Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesi kapsamına giren teslim veya hizmetleri aynı
Kanunun 94 üncü maddesinde sayılan kişi, kurum ve kuruluşlar yanında bu maddede yer
almayanlara da yapanlar yukarıda belirtilen uygulamadan faydalanamayacaktır.
            Sorumluluk uygulamasını tercih etmeyenler ile esasen bu kapsama girmesi mümkün
olmayan mükelleflerin, Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinde sayılan kişi, kurum ve
kuruluşlar ile bunlar dışındakilere yaptıkları işlemleri sebebiyle hesaplanan KDV, Tebliğin (3.)
bölümü saklı kalmak kaydıyla, kendileri tarafından mükellef sıfatıyla beyan edilip ödenecektir. Bu
mükellefler genel hükümler çerçevesinde defter tutacak, belge düzenleyecek ve KDV beyannamesi
vereceklerdir. Bu durumda, Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinde sayılan kişi, kurum ve
kuruluşların, Tebliğin (3.) bölümü saklı kalmak kaydıyla, bu işlemler sebebiyle vergi sorumlulukları
söz konusu olmayacaktır.
            2.2.4. Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinde sayılan kişi, kurum ve kuruluşlar bu
bölüm kapsamındaki alımlarında, satıcılardan bir yazı talep edeceklerdir. Bu yazıda işlemi yapanlar;
            - Faaliyetlerinin arızi olması nedeniyle KDV'ye tabi olmadığını veya
            - Faaliyetlerinin KDV'ye tabi olduğunu ve hesaplanacak KDV'nin sorumlu sıfatıyla beyanını
tercih ettiklerini veya
            - Faaliyetlerinin KDV'ye tabi olduğunu ve hesaplanacak KDV'nin kendileri tarafından
mükellef sıfatıyla beyan edileceğini,
            belirteceklerdir. Bu yazı, Vergi Usul Kanununun muhafaza ve ibraz hükümleri çerçevesinde
saklanacak ve gerektiğinde yetkililere ibraz edilecektir."
            açıklamalarına yer verilmiştir.
            Buna göre, kiralamış olduğunuz resim atölyesinde yaptığınız çalışmaların sergilenip
satılması işleminde,
            1) Söz konusu faaliyet arızi olarak yapılıyor ise bu faaliyet kapsamında yapılan teslimler ve
ifa edilen hizmetler KDV ye tabi olmayacaktır.
            2) Söz konusu faaliyetin mutad meslek halinde ifa edilmesi ve GVK nun 18 inci maddesinde
düzenlenen istisna kapsamındaki eserlerin aynı Kanunun 94 üncü maddesinde sayılanlar
dışındakilere de satılması halinde yapacağınız teslim ve hizmetler KDV Kanununun 1/1 inci
maddesine göre genel hükümler çerçevesinde KDV ye tabi tutulacak ve 213 sayılı Kanunun 153,
172, 210 ve 236 ncı maddeleri uyarınca işe başlama bildiriminde bulunmanız, serbest meslekkazanç defteri tutmanız ve serbest meslek makbuzu düzenlemeniz gerekecektir.
            3) Bu faaliyetlerin münhasıran GVK nın 94 üncü maddesinde sayılan kişi ve kuruluşlara
yapılıyor olması halinde ise tarafınıza yapılacak ödemeler ile ilgili hesaplanan KDV, 117 Seri No.lu
KDV Genel Tebliğinin (2.2.) numaralı bölümündeki açıklamalara göre anılan kişi ve kuruluşlar
tarafından tevkif edilerek sorumlu sıfatıyla beyan edilip ödenecektir.
            Bilgi edinilmesini rica ederim.