Sigorta acentelerinin düzenlediği poliçelere ilişkin cironun belirlenmesinde toplam tahsil tutarının mı yoksa komisyon tutarlarının mı dikkate alınaca

Özelge: Sigorta acentelerinin düzenlediği poliçelere ilişkin
cironun belirlenmesinde toplam tahsil tutarının mı yoksa
komisyon tutarlarının mı dikkate alınacağı hk.
Sayı: 
B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 37-201
Tarih: 
25/03/2011
 
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü
 
   
Sayı : B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 37-201 25/03/2011
Konu : Sigorta acentelerinin düzenlediği poliçelere ilişkin cironun 
belirlenmesinde toplam tahsil tutarının mı yoksa komisyon
tutarlarının mı dikkate alınacağı
 
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda; sigorta acenteliği yapmakta olduğunuz, düzenlediğiniz
poliçelerde hangi rakamın cironuzu oluşturduğu konusunda tereddütte kaldığınız belirtilerek,
poliçelerin toplam tahsil tutarının mı yoksa sigorta firmalarının tarafınıza düzenlediği sigorta
komisyon gider belgelerinde yazılı olan komisyon tutarının mı cironuzu oluşturacağı konusunda
Başkanlığımız görüşü sorulmaktadır.
Bilindiği üzere, 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun "Ticari kazancın tarifi" başlıklı 37 nci
maddesinin birinci fıkrasında, her türlü ticari ve sınai faaliyetlerden doğan kazançların ticari
kazanç olduğu belirtilmiş olup, ticari kazançta vergiyi doğuran olay tahakkuk esasına bağlanmıştır.
Aynı Kanunun bilanço esasında ticari kazancın tespiti ile ilgili 38 inci maddesinde de,
"Bilanço esasına göre ticari kazanç teşebbüsteki öz sermayenin hesap dönemi sonunda ve başındaki
değerleri arasındaki müspet farktır. Bu dönem zarfında sahip ve sahiplerce;
1-İşletmeye ilave olunan değerler bu farktan indirilir.
2-İşletmeden çekilen değerler ise farka ilave olunur.
Ticari kazancın bu suretle tespit edilmesi sırasında Vergi Usul Kanununun değerlemeye ait
hükümleri ile bu kanunun 40 ve 41 inci maddeleri hükümlerine uyulur." hükmü yer almaktadır.
Diğer taraftan, ticari kazancın tespitinde "tahakkuk esası" ve "dönemsellik" ilkeleri geçerlidir.
Tahakkuk esasında gelir ve giderlerin miktar ve mahiyet itibariyle kesinleşmiş olması, yani geliri ve
giderleri doğuran işlemin tekemmül etmesinin yanı sıra, miktarının ve işlemden kaynaklanan
alacağın veya borcun ödeme şartlarının  da belirlenmiş olması gereklidir. Bu esas dikkate
alındığında bir gelir unsurunun, dönemsellik ilkesinin uygulanmasına ilişkin özel bir düzenleme
bulunmadığı sürece, mahiyet ve tutar itibariyle kesinleştiği dönem kazancının tespitinde dikkate
alınması gerekmektedir.  
Öte yandan, 01.08.2008 tarih ve 26954 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 385 seri No'lu Vergi Usul
Kanunu Genel Tebliğinin 6 ncı maddesinde;
"6 - Sigorta Acentelerine Tali Acentelik Sözleşmesi İle Bağlı Olarak Çalışan Tali Acentelere Ödenen
Komisyon Bedellerinde Belge Düzeni
243 ve 246 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğlerinde, sigorta acente ve prodüktörleriile sigorta ve reasürans brokerleri tarafından sigorta şirketlerine sağlanan hizmetler nedeniyle
ödenen komisyon bedelleri için sigorta şirketleri tarafından "Sigorta Komisyon Gider Belgesi"
düzenleneceği  ve  acente,  prodüktör  ve  brokerlerin  bu  bedeller  için  ayrıca  fatura
düzenlemeyecekleri  ve  bu  bedelleri  sigorta  komisyon  gider  belgesine  istinaden  hasılat
kaydedecekleri açıklanmıştır.
Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddesinin Bakanlığımıza verdiği yetkiye istinaden, tali
acentelerin bir tali acentelik sözleşmesiyle sigorta acentelerine bağlı olarak faaliyette bulunmaları
ve bu faaliyetleri sonucu bir komisyon geliri elde etmeleri nedeniyle, sigorta acenteleri tarafından
tali acentelere ödenen komisyon bedelleri için sigorta komisyon gider belgesi düzenleme
zorunluluğu getirilmiştir.
Buna göre, tali acenteler aldığı bu bedeller için ayrıca fatura düzenlemeyecekler ve bu bedelleri
sigorta acenteleri tarafından düzenlenen sigorta komisyon gider belgesine istinaden hasılat
kaydedebileceklerdir.
1/9/2008 tarihi itibariyle sigorta acentelerinin düzenlemek zorunda oldukları sigorta komisyon gider
belgesinde 243 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde belirlenen usul ve esaslara
uyulacağı da tabiidir." hükmü yer almıştır.
Bu hüküm ve açıklamalara göre, sigorta şirketlerine sağlanan hizmetler nedeniyle tarafınıza ödenen
komisyon bedelleri için sigorta şirketleri tarafından "Sigorta Komisyon Gider Belgesi" düzenlenecek
olup, hasılatın tespitinde ise, sigorta komisyon gider belgesinde gösterilen bedellerin dikkate
alınması gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim
 
  Vergi Dairesi Başkanı a.
Grup Müdürü
 
(*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise
bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz
dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi
için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.