Sigorta şirketince ödenen vefat tazminatlarının, mirasın açıldığı yani miras bırakanın ölümünün gerçekleştiği tarihte terekeye eklenmesi , poliçenin e

Özelge: Sigorta şirketince ödenen vefat tazminatlarının,
mirasın açıldığı yani miras bırakanın ölümünün
gerçekleştiği tarihte terekeye eklenmesi , poliçenin
endekslendiği döviz biriminin miras bırakanın ölümü
tarihindeki Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası
Sayı: 
B.07.0.GEL.0.60/6000-2243/22990
Tarih: 
21/05/2002
İlgi yazınızda; sigorta şirketlerinin, dövize endeksli hayat sigortalarında mirasçılara yaptıkları tazminat
ödemelerinde ödeme günündeki Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası döviz satış/alış kurunun esas alınması
yönünde bir uygulamaya gittiklerinin görüldüğü, ayrıca aynı şirketlerin vefat tazminatı ödemelerinde veraset
ve intikal vergisi için mirasçılar tarafından vergi dairesine bildirimin yapıldığı gündeki Türkiye Cumhuriyeti
Merkez Bankası döviz satışları kurunun kullanılmasına ilişkin taleplerinin de olduğu belirtilerek, uygulamada
birliğin sağlanması bakımından bu konudaki Bakanlığımız görüşünün bildirilmesi istenilmektedir.
Bilindiği üzere, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 280 inci maddesinde, "Yabancı paralar borsa rayici ile
değerlenir. Borsa rayicinin takarrüründe muvazaa olduğu anlaşılırsa bu rayiç yerine alış bedeli esas alınır..."
hükmü yer almaktadır. Kanunun bu maddesinin uygulamasını göstermek üzere 08/04/1976 tarihinde Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 130 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin dördüncü
parağrafında "Bakanlığımızca bu konuda her hangi bir tespit yapılmadığı sürece, Türkiye Cumhuriyeti
Merkez Bankasınca tespit ve ilan olunan döviz alış kurlarının mezkur ilanlarda belirtilen tarihlerden itibaren
değerlemelerde esas alınması... uygun görülmüştür." denilmiştir.
Bu hükme göre, yabancı paralar borsa rayiciyle değerlenmek durumundadır. Ancak, döviz kurları ile ilgili
olarak Bakanlığımız bir düzenleme yapmamış olması halinde kişilerin T.C. Merkez Bankası döviz alış kuruna
göre yabancı paraları değerlemeleri gerekecektir.
Öte yandan, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 575 inci maddesinde, "Miras, mirasbırakanın ölümüyle
açılır. Mirasbırakanın sağlığında yapmış olduğu mirasla ilgili kazandırmalar ve paylaştırmalar, terekenin
ölüm anındaki durumuna göre değerlendirilir." hükmü bulunmaktadır. Aynı Kanun'un "Sigorta alacakları"
başlığını taşıyan 509 uncu maddesinde de, "Mirasbırakanın kendi ölümünde ödenmek üzere üçüncü kişi
lehine hayat sigortası sözleşmesi yapması veya böyle bir kişiyi lehdar olarak tayin etmesi ya da sigortacıya
karşı olan istem hakkını sağlararası veya ölüme bağlı tasarrufla karşılıksız olarak üçüncü kişiye devretmesi
halinde, sigorta alacağının mirasbırakanın ölümü zamanındaki satın alma değeri terekeye eklenir." hükmüne
yer verilmiştir.
Türk Medeni Kanununun bu hükümIerine göre, miras mirasbırakanın ölümü ile açılmakta ve sigorta
alacakları da terekeye, mirasbırakanın ölümü zamanındaki, yani mirasın açıldığı tarihteki satın alma
değeriyle yer alması gerekmektedir.
Diğer taraftan, 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu'nun 11 inci maddesinde de, bu vergiye konu
olacak malların değerleme gününün, miras yoluyla meydana gelen intikallerde mirasın açıldığı, diğer suretle
meydana gelen intikallerde de malların hukuken iktisap edildiği gün olduğu hüküm altına alınmıştır.
Bu hükümlere göre; veraset ve intikal vergisine konu olacak menkul ve gayrimenkul mallarla mameleke
girebilen diğer bütün hak ve alacakların veraset yoluyla meydana gelen intikallerde ölüm tarihi itibariyle
değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu durumda, sigorta şirketince ödenen vefat tazminatlarının, mirasın açıldığı yani miras bırakanın ölümünün
gerçekleştiği tarihte terekeye eklenmesi gerektiğinden, poliçenin endekslendiği döviz biriminin miras
bırakanın ölümü tarihindeki Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasınca ilan edilen döviz alış kuru karşılığının
beyan edilmesi gerekir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.