Şirket Aktifindeki Hisse Senetlerinin Enflasyon Düzeltmesine Tabi Tutulması Hk.

Şirket Aktifindeki Hisse Senetlerinin Enflasyon

 Düzeltmesine Tabi Tutulması Hk.

 Sayı:

E-27575268-105[Mük.298-2024-408]-304140

 Tarih:

03/06/2024

 T.C.

 GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

 Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı

 Gelir Kanunları Usul Grup Müdürlüğü

 Sayı : E-27575268-105[Mük.298-2024-408]-304140

 Konu : Şirket Aktifindeki Hisse Senetlerinin

 Enflasyon Düzeltmesine Tabi Tutulması

 Hk.

 03.06.2024

 İlgide kayıtlı özelge talep formunuzun incelenmesinden, şirketinizin 31/12/2023 tarihli bilançosunda

 mevcut bulunan borsada işlem gören hisse senetlerini takip ettiğiniz "110-Hisse Senetleri"  hesabı

 ile özel kesim tahvil, senet ve bonolarını takip ettiğiniz "111-Özel Kesim Tahvil, Senet ve Bonoları"

 hesabına enflasyon düzeltmesi yapılıp yapılamayacağı hususunda Başkanlığımız görüşünü talep

 ettiğiniz anlaşılmaktadır.

 213 sayılı Vergi Usul Kanununun;- 258 inci maddesinde, "Değerleme, vergi matrahlarının hesaplanmasıyla ilgili iktisadi kıymetlerin

 takdir ve tespitidir.",- 259 uncu maddesinde, "Değerlemede, iktisadi kıymetlerin vergi kanunlarında gösterilen gün ve

 zamanlarda haiz oldukları kıymetler esas tutulur.",- 268/A maddesinde, "Alış bedeli, bir iktisadi kıymetin satın alma bedelidir. İktisadi bir kıymetin

 iktisap edilmesi ile ilgili diğer giderler alış bedeline dâhil değildir.",- 279 uncu maddesinde, "Hisse senetleri ile fon portföyünün en az % 51'i Türkiye'de kurulmuş

 bulunan şirketlerin hisse senetlerinden oluşan yatırım fonu katılma belgeleri alış bedeliyle, bunlar

 dışında kalan her türlü menkul kıymet borsa rayici ile değerlenir. Borsa rayici yoksa veya borsa

 rayicinin muvazaalı bir şekilde oluştuğu anlaşılırsa değerlemeye esas bedel, menkul kıymetin alış

 bedeline vadesinde elde edilecek gelirin (kur farkları dahil) iktisap tarihinden değerleme gününe

 kadar geçen süreye isabet eden kısmının eklenmesi suretiyle hesaplanır. Ancak, borsa rayici

 bulunmayan, getirisi ihraç edenin kar ve zararına bağlı olarak doğan ve değerleme günü itibariyle

 hesaplanması mümkün olmayan menkul kıymetler, alış bedeli ile değerlenir.",- Mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasında, "Malî tablolarda yer alan parasal olmayan kıymetler

 aşağıdaki hükümlere göre enflasyon düzeltmesine tâbi tutulur.

 ...

 2.Bu maddenin uygulanmasında;

 a) Parasal olmayan kıymetler; parasal kıymetler dışındaki kıymetleri,

 b) Parasal kıymetler; Türk Lirasının değerindeki değişmeler karşısında nominal değerleri aynı

kaldığı halde satın alma güçleri fiyat hareketlerine göre ters yönde değişen kıymetleri (Yabancı

 paralar da parasal kıymet olarak dikkate alınır.),

 ...

 Düzeltme işleminde aşağıdaki tarihler esas alınır:

 a) Alış bedeli ile değerlenen menkul kıymetlerle malî duran varlıklar için; satın alma tarihi.

 ...",- Geçici 33 üncü maddesinde, "...

 31/12/2023 tarihli mali tablolar, enflasyon düzeltmesi şartlarının oluşup oluşmadığına bakılmaksızın

 enflasyon düzeltmesine tabi tutulur. Yapılan enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkı

 geçmiş yıllar kâr/zararı hesabında gösterilir. Bu şekilde tespit edilen geçmiş yıl kârı vergiye tabi

 tutulmaz, geçmiş yıl zararı zarar olarak kabul edilmez.

 ...

 Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı

 yetkilidir."

 hükümleri yer almaktadır.

 Ayrıca, 2023 hesap dönemi ve düzeltme şartlarının gerçekleşmesine/varlığına bağlı olarak (geçici

 vergi dönemleri dâhil) izleyen hesap dönemlerine ilişkin olarak enflasyon düzeltmesine tabi

 tutulacak mali tabloların ve 213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrası ile geçici

 33 üncü maddesine göre yapılacak düzeltme işlemlerinin usul ve esasları 30/12/2023 tarihli ve

 ikinci mükerrer 32415 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 555 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel

 Tebliği ile belirlenmiş olup, mezkur Tebliğin;- 5 inci maddesinde "...

 ç) Hisse senetleri esas itibarıyla parasal olmayan bir iktisadi kıymettir ve düzeltme/taşıma katsayısı

 ile çarpılmak suretiyle düzeltme işlemi gerçekleştirilecektir.

 Ancak, işletmelerin aktifinde bulunan yabancı para cinsinden hisse senetleri, iştirakler ve

 avansların, 213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasının (8) numaralı bendinin

 verdiği yetkiye istinaden, düzeltme tarihindeki döviz kuru ile düzeltilmeleri uygun görülmüştür.

 ...",- 9 uncu maddesinde, "(1) Satın alma gücü ile ulusal para değerindeki değişmeler arasındaki ilişki

 göz önünde bulundurulduğunda, mali tablolarda yer alan kıymetler iki gruba ayrılır:

 a) Parasal Kıymetler: Ulusal para değerindeki değişmeler karşısında nominal değerleri aynı kalan,

 ancak satın alma güçleri fiyat hareketlerine göre ters yönde değişen kıymetler.

 b) Parasal Olmayan Kıymetler: Parasal kıymetler dışında kalan kıymetler, diğer bir ifade ile ulusal

 para değerindeki değişmelere rağmen satın alma güçleri değişmeyen kıymetler.

 ...

 Parasal kıymetler (parasal varlıklar ve parasal kaynaklar) enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaz.

 Zira bilançoda görünen parasal kıymete ait değer, bilanço tarihi itibarıyla o kıymetin satın alma

 gücünü de göstermektedir. Ancak bilançoda görünen parasal olmayan kıymetlere (parasal olmayan

 varlıklar ve parasal olmayan kaynaklar) ait değerler, bilanço tarihi itibarıyla bu kıymetlerin satın

 alma gücünü gösteren değerler olmadığından, bilançonun enflasyonun etkilerinden arındırılmasını

teminen parasal olmayan kıymetler enflasyon düzeltmesine tabi tutulur.

 (2) Nevi itibarıyla iktisadi işletmelere dâhil bulunan kıymetlerden parasal ve parasal olmayan

 kıymetler bu Tebliğ eki listelerde (EK 1 ve EK 2) yer almaktadır..."

 açıklamalarına yer verilmiştir.

 Öte yandan bahse konu Genel Tebliğ ekinde yer alan ve parasal kıymetlerin sayıldığı listede (EK 1)

"111 Özel sektörce çıkarılan tahvil, senet ve bonolar" iktisadi kıymetine ilişkin dipnotta (7 No.lu

 dipnotta), "Bu kıymetler, Vergi Usul Kanunu'nun 279 uncu maddesi kapsamında alış bedeli ile

 değerlenmeleri halinde, değerlendikleri tarihten itibaren "parasal olmayan kıymet" olarak

 addolunur." açıklaması mevcuttur.

 Bunun yanı sıra, mezkur Tebliğ ekinde yer alan ve parasal olmayan kıymetlerin sayıldığı listede ise

 (EK-2) "110 Geçici olarak elde tutulan hisse senetleri" iktisadi kıymetleri yer almaktadır.

 Diğer taraftan, tekdüzen muhasebe sisteminin uygulanmasına ilişkin açıklamalar 26/12/1992 tarih

 ve 21447 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama

 Genel Tebliği ve daha sonra bu konuda yayımlanan diğer tebliğlerde yapılmış olup, söz konusu

 Tebliğin Muhasebe Usul ve Esasları /V-Tekdüzen Hesap Çerçevesi, Hesap Planı ve Hesap Planı

 Açıklamaları başlığı altında yer alan C-Hesap Planı Açıklamaları bölümünde;

 "110 HİSSE SENETLERİ Geçici olarak, elde tutulan hisse senetleri bu hesapta izlenir.

 111 ÖZEL KESİM TAHVİL SENET VE BONOLAR Özel sektörün çıkartmış bulunduğu tahvil, senet

 ve bonolar bu hesapta izlenir."

 açıklamalarına yer verilmiştir.

 Buna göre;

 1- Geçici olarak elde tuttuğunuz Türk Lirası cinsinden hisse senetlerinizi izlediğiniz "110- Hisse

 Senetleri" hesabının, 213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrası uygulamasında

 "parasal olmayan kıymet" olarak kabul edilmesi ve 2023 hesap dönemi sonu ile izleyen dönem

 sonlarına ilişkin enflasyon düzeltmelerinde, düzeltmeye tabi tutulması gerekmektedir.

 2- "111-Özel Kesim Tahvil Senet ve Bonoları" hesabında takip ettiğiniz Türk Lirası cinsinden özel

 sektörün çıkartmış bulunduğu tahvil, senet ve bonolarınızın ise, anılan fıkra uygulamasında "parasal

 kıymet" olarak kabul edilmesi ve 2023 hesap dönemi sonu ile izleyen dönem sonlarına ilişkin

 enflasyon düzeltmelerinde, düzeltmeye tabi tutulmaması gerekmekle birlikte, söz konusu iktisadi

 kıymetlerin 213 sayılı Kanunun 279 uncu maddesi kapsamında alış bedeli ile değerlenmeleri

 durumunda, değerlendikleri tarihten itibaren parasal olmayan kıymet olarak kabul edilerek,

 enflasyon düzeltmesine tabi tutulması icap etmektedir.

 Bilgi edinilmesini rica ederim.

 (*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.

 (**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise

 bu özelge geçersizdir.

 (***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz

 dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi

 için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.