Tezhip, minyatür, ebru ve kalemişi çalışmalarının Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesinde yer alan istisnadan yararlanıp yararlanamayacağı hk.
Özelge: Tezhip, minyatür, ebru ve kalemişi çalışmalarının
Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesinde yer alan
istisnadan yararlanıp yararlanamayacağı hk.
Sayı:
B.07.1.GİB.4.35.16.01-176200-639
Tarih:
19/11/2011
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
İZMİR VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü
Sayı : B.07.1.GİB.4.35.16.01-176200-639 19/11/2011
Konu : Serbest meslek kazanç istisnası
İlgide kayıtlı özelge talep formu ve ekli dilekçelerde Geleneksel Türk Sanat dallarında
(ağırlıklı olarak tezhip, minyatür, ebru ve kalemişi) yaptığınız çalışmalarınızın ... Resim ve Heykel
Müzesi Müdürlüğü tarafından eser olarak kabul edildiği belirtilerek, mükellefiyet durumunuzun
Katma Değer Vergisi, Vergi Usul Kanunu ve Gelir Vergisi Kanunu açısından değerlendirilerek, Gelir
Vergisi Kanununun 18 inci maddesinde yer alan istisnadan yararlanıp yararlanamayacağınız
hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.
A- GELİR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun;
18 inci maddesinde, "Müellif, mütercim, heykeltraş, hattat, ressam, bestekar, bilgisayar
programcısı ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman, makale, bilimsel
araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video band, radyo
ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo,
televizyon ve videoda yayınlamak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile
ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya
kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat Gelir Vergisinden müstesnadır.
Eserlerin neşir, temsil, icra ve teşhir gibi suretlerle değerlendirilmesi karşılığında alınan
bedel ve ücretler istisnaya dahildir.
Yukarıda yazılı kazançların arızi olarak elde edilmesi istisna hükmünün uygulanmasına
engel teşkil etmez.
Serbest meslek kazançları istisnasının bu Kanunun 94'üncü maddesi uyarınca tevkif
suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur."
94 üncü maddesinin birinci fıkrasında, "Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu
müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve
vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerin beyan etmeye
mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı
esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler
dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben
tevkifat yapmaya mecburdurlar"
hükümleri yer almış olup, aynı fıkranın (2/a) bendinde, 18 inci madde kapsamına giren
serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerden % 17 oranında tevkifat yapılacağıbelirtilmiştir.
Başkanlığımıza verilen Özelge Talep Formunuzun ekinde yer alan İzmir Kültür ve Turizm
Müdürlüğü Devlet Resim ve Heykel Müzesi Müdürlüğü'nün 20.11.2009 tarih ve B.16.0.GSE.4.35.
00.00/820-529 sayılı yazısı ve ekinde yer alan 10.11.2009 tarihli raporundan, söz konusu
çalışmalarınızın 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümlerine göre eser niteliği
taşıdığının kabul edildiği anlaşılmaktadır.
Buna göre, Geleneksel Türk Sanat dallarından ağırlıklı olarak yaptığınız tezhip, minyatür,
ebru ve hat çalışmalarınızdan dolayı elde edeceğiniz hasılata münhasır olmak üzere, Gelir Vergisi
Kanununun 18 inci maddesinde yer alan istisnadan faydalanmanız mümkün bulunmaktadır. Ayrıca
söz konusu istisna kapsamında bulunan çalışmalarınızdan dolayı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü
maddesinin birinci fıkrasına istinaden tevkifat yapmak mecburiyetinde olanlarca ödeme yapılması
halinde, tarafınıza yapılacak ödemeler üzerinden %17 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılacağı ve
bu kazançlar için yıllık beyanname verilmeyeceği, başka gelirler nedeniyle beyanname verilmesi
halinde de beyannameye dahil edilmeyeceği tabiidir.
B- VERGİ USUL KANUNU YÖNÜNDEN
213 Sayılı Vergi Usul Kanunun 236 ncı maddesinde "Serbest meslek erbabı, mesleki
faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için iki nüsha serbest meslek makbuzu tanzim etmek ve bir
nüshasını müşteriye vermek, müşteri de bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetindedir." hükmü
yer almaktadır.
Diğer taraftan, 224 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde, münhasıran Gelir Vergisi
Kanununun 18 inci maddesinde belirtilen türden faaliyetlerde bulunan ve eserlerini sadece aynı
Kanunun 94 üncü maddesinde belirtilen kişi veya kurumlara teslim eden serbest meslek erbabından
isteyenlerin, defter tasdik ettirme ve tutma ile belge düzenleme zorunluluklarının kaldırıldığı,
eserleri satın alan mükelleflerin harcamalarını gider pusulası imzalatmak suretiyle tevsik edecekleri
belirtilmiştir. Bu şekilde alınan belgeler serbest meslek erbabınca gerektiğinde ibraz edilmek üzere
zamanaşımı süresince saklanacaktır.
Bu çerçevede, mutad bir şekilde münhasıran istisna kapsamındaki faaliyetlerde bulunan ve
sadece Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinde sayılan kişi ve kuruluşlara hizmet ifa
edenlerin defter tasdik ettirme ve tutma ile belge düzenleme zorunlulukları bulunmamaktadır.
Öte yandan, mutad olarak serbest meslek faaliyetinde bulunup da anılan Kanunun 94 üncü
maddesinde sayılan kişi ve kuruluşlar dışındakilere de eser satan serbest meslek erbabının Vergi
Usul Kanununun 153, 172, 210 ve 236 ncı maddeleri uyarınca işe başlama bildiriminde bulunma,
serbest meslek kazanç defteri tutma ve serbest meslek makbuzu düzenleme mecburiyeti
bulunmaktadır.
C- KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN
224 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği'nin 5 inci bölümünde; Gelir Vergisi Kanununun
18 inci maddesinde belirtilen teslim ve hizmetleri, münhasıran aynı Kanunun 94 üncü maddesinde
sayılan kişi ve kurumlara yapanların katma değer vergisi yükümlülüklerinin hasılatlarına bağlı
olmaksızın, 19 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği'nde açıklandığı şekilde, tevkifat
yapmakla sorumlu olanlarca yerine getirileceği açıklamasına yer verilmiştir.
19 Seri No.lu KDV Genel Tebliği'nin "A- Gelir Vergisi Kanunu'nun 18'inci Maddesi
Kapsamına Giren İşlemlerde Sorumluluk Uygulaması" başlıklı bölümünde;
"Katma Değer Vergisi kanununun 1/l. maddesine göre serbest meslek faaliyeti çerçevesinde
yapılan teslim ve hizmetler vergiye tabidir.Buna göre, sözü edilen faaliyetleri mutad ve sürekli bir
şekilde yapanlar gerçek usulde katma değer vergisine tabi olacak, arızi nitelik taşıyan serbest
meslek faaliyetlerinde ise vergi uygulanmayacaktır. Gelir Vergisi Kanununun 3239 sayılı Kanunla değişik 18. maddesi kapsamına giren
faaliyetlerde de yukarıdaki hüküm geçerli olacaktır. Sözü edilen 18. madde kapsamına giren
faaliyetlerin mutad ve sürekli bir çerçevede sürdürülmesi gerçek usulde katma değer vergisi
mükellefiyetini gerektirmektedir. Bu faaliyetlerin arızi olarak yapılması halinde yukarıdaki açıklama
çerçevesinde vergi aranılmayacaktır.
Öte yandan, Katma değer Vergisi Kanununun 9. maddesinde; Maliye ve Gümrük
Bakanlığının, gerekli görülen hallerde, vergiye tabi işlemlere taraf olanları verginin ödenmesinden
sorumlu tutabileceği hükme bağlanmıştır. Bu yetkiye dayanılarak, Gelir Vergisi Kanununun sözü
edilen 18. maddesi kapsamına giren teslim ve hizmetleri münhasıran aynı Kanunun 94. maddesinde
zikredilen kişi ve kuruluşlara yapanların katma değer vergisinin bu kişi veya kuruluşlar tarafından
sorumlu sıfatıyla beyan edilmesi uygun görülmüştür.
Serbest meslek erbabının bu uygulamadan faydalanabilmesi için gerçek usulde katma değer
vergisi mükellefiyetlerinin sadece Gelir Vergisi Kanununun 18. maddesi kapsamına giren
işlemlerden ibaret olması ve işlemlerinin tamamının aynı Kanunun 94. maddesine göre gelir vergisi
stopajına tabi bulunması gerekmektedir. Buna göre 18. madde kapsamına giren teslim veya hizmeti
94. maddede sayılan kişi ve kuruluşlar yanında maddede yer almayanlara da yapanlar bu
uygulamadan faydalanamayacaktır.
...
Gelir Vergisi Kanununun 94. maddesinde sayılan kişi veya kuruluşlar, aynı Kanunun 18.
maddesi kapsamına giren kişilere yapacakları ödemeler ile ilgili olarak gelir vergisi stopajına esas
olan miktar üzerinden % 10 nispetinde (Yürürlükteki oran %18) katma değer vergisini hesaplayıp
vergi sorumlularına ait katma değer vergisi beyannamesi ile sorumlu sıfatıyla beyan edip
ödeyeceklerdir. Ancak bu şekilde işlem yapılabilmesi için Gelir Vergisi Kanununun 18. maddesi
kapsamına giren kişilerin bu durumu önceden vergi sorumlusuna bildirmesi gerekmektedir.
İşlemlerine ait verginin beyan ve ödeme mükellefiyeti sorumlular tarafından yerine getirilen serbest
meslek mensupları ise ayrıca katma değer vergisi beyannamesi vermeyecek ve defter
tutmayacaklardır. İşlemin belgelenmesi ise Vergi Usul Kanununun genel hükümlerine göre
gerçekleştirilecektir.
Sorumluluk uygulamasını tercih etmeyenler ile esasen bu kapsama girmesi mümkün
olmayan mükelleflerin, Gelir Vergisi Kanununun 94. maddesinde sayılan kişi ve kuruluşlara
yaptıklan teslim ve hizmet ifaları sebebiyle hesaplanan katma değer vergisi kendileri tarafından
mükellef sıfatıyla beyan edilip ödenecektir. Bu mükellefler genel hükümler çerçevesinde defter
tutacak, belge düzenleyecek ve katma değer vergisi beyannamesi vereceklerdir. 94. maddede
sayılan kişi ve kuruluşların bu işlemler sebebiyle vergi sorumlulukları söz konusu değildir." şeklinde
düzenleme yer almaktadır.
Yukarıda yer alan açıklamalar doğrultusunda, önceden ilgili vergi dairesine başvurmak ve
durumu vergi sorumlularına bildirmek şartıyla mutad ve sürekli meslek olarak yürütülen Gelir
Vergisi Kanununun 18 inci maddesinde belirtilen teslim ve hizmetlerin, münhasıran aynı Kanunun
94 üncü maddesinde sayılan kişi ve kurumlara yapılması durumunda, KDV yükümlülükleri satın
alan kişi ve kuruluşlar tarafından yerine getirilecek olup, yukarıda belirtilmiş olan teslim ve
hizmetlerin Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinde belirtilen kişi ve kuruluşlar dışındakilere
yapılması durumunda Katma Değer Vergisi mükellefiyetinin tesisi gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş isebu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz
dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi
için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.