Ücretli olarak çalışan ve müdafi ya da vekil olarak görevlendirilen avukatın görevinden dolayı tahsil ettiği tutarın vergi kanunları karşısındaki duru

Özelge: Ücretli olarak çalışan ve müdafi ya da vekil olarak
görevlendirilen avukatın görevinden dolayı tahsil ettiği
tutarın vergi kanunları karşısındaki durumu hk.
Sayı: 
39044742-130-1439
Tarih: 
26/05/2014
 
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
 İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
(Mükellef Hizmetleri Katma Değer Vergisi Grup Müdürlüğü)
 
   
Sayı : 39044742-130-1439 26/05/2014
Konu : Ücretli olarak çalışan ve müdafi ya da vekil olarak  
görevlendirilen avukatın görevinden dolayı tahsil ettiği
tutarın vergi kanunları karşısındaki durumu.
 
            İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, İstanbul Barosuna bağlı olarak serbest avukatlık
yaptığınız, yanınızda sigortalı bir avukat çalıştırmak istediğiniz ve zorunlu avukatlık görevi yapan
avukatın müdafi veya vekil olarak görevlendirildiği davalara ilişkin CMK ödemeleri için
mükellefiyetinize ait serbest meslek makbuzunuzun kullanılacağı belirtilerek, söz konusu
ödemelerin ve CMK kapsamında Cumhuriyet Başsavcılığınca verilecek zorunlu yol giderlerinin
serbest meslek kazancı kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği, kesinti yapılıp
yapılmayacağı ile KDV ve geçici vergi beyannamelerinin kim tarafından verileceği hususlarında
bilgi talep edildiği anlaşılmıştır.
            GELİR VERGİSİ YÖNÜNDEN :
            193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 65 inci maddesinde, her türlü serbest meslek
faaliyetinden doğan kazançların serbest meslek kazancı olduğu ve serbest meslek faaliyetinin
sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari
mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına
yapılması olarak tanımlanmıştır.
            Aynı Kanunun 61 inci maddesinde; "Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak
çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen
menfaatlerdir.
            Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans,
aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir
ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş
bulunması onun mahiyetini değiştirmez. " hükmü yer almaktadır.
            Anılan Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında ise kamu idare ve müesseseleri,
iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar,
dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini
beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai
işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçilerin maddede bentler halinde sayılan ödemeleri
(avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada istihkak sahiplerinin gelir
vergilerine mahsuben tevkifat yapmaları gerektiği hüküm altına alınmış olup, fıkranın (1) numaralı
bendine göre ise "Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan
ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre" vergi tevkifatı
yapılacağı belirtilmiştir. Ayrıca 2009/14592 sayılı Bakanlar Kurulu Kararma göre serbest meslekkazancı kapsamına giren ödemelerden sorumlularca % 20 nispetinde gelir vergisi tevkifatı
yapılması gerekmektedir.
            Mezkur Kanunun "Geçici Vergi" başlıklı mükerrer 120 nci maddesinde; "Ticari kazanç
sahipleri (basit usulde vergilendirilenler hariç) ile serbest meslek erbabı cari vergilendirme
döneminin gelir vergisine mahsup edilmek üzere, bu Kanunun ticari veya mesleki kazancın tespitine
ilişkin hükümlerine göre (indirim ve istisnalar ile Vergi Usul Kanununun değerlemeye ait hükümleri
de dikkate alınarak) belirlenen ilgili hesap döneminin altışar aylık kazançları (42 nci madde
kapsamına giren kazançlar ile noterlik görevini ifa ile mükellef olanların bu işlerden sağladıkları
kazançlar hariç) üzerinden 103 üncü maddede yer alan tarifenin ilk gelir dilimine uygulanan oranda
geçici vergi öderler..." hükmü yer almaktadır.
            Aynı Kanunun 121 inci maddesinde, yıllık beyannamede gösterilen gelire dahil kazanç ve
iratlardan gelir vergisi kanununa göre kesilmiş bulunan vergilerin beyanname üzerinden
hesaplanan gelir vergisinden mahsup edileceği, mahsubu yapılan miktarın gelir vergisinden fazla
olması durumunda aradaki farkın vergi dairesince mükellefe bildirileceği ve mükellefin tebliğ
tarihinden itibaren bir yıl içinde müracaatı üzerine kendisine red ve iade olunacağına
hükmedilmiştir.
            5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince Müdafi ve Vekillerin Görevlendirilmeleri
ile Yapılacak Ödemelerin Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 4/1-d bendinde müdafi veya
vekillere ödenecek "ücret" Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince baro tarafından görevlendirilen
müdafi veya vekile tarife gereğince ödenecek meblâğ ile 10/02/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah
Kanunu hükümleri uyarınca mutat olan taşıta göre gerçek masraf üzerinden yapılan zorunlu yol
giderlerini, acele ve zorunlu hâllerde ise, bu Yönetmeliğin 11 inci maddesinde sayılan mercilerin
kabulü üzerine mutat taşıt dışındaki araçlarla yapılan zorunlu yol giderleri olarak tanımlanmış, 8/1
bendinde Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince baro tarafından görevlendirilen müdafi veya vekile
Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinden ayrık olarak hazırlanacak "Ceza Muhakemesi Kanunu
Gereğince Görevlendirilen Müdafi ve Vekillere Yapılacak Ödemelere İlişkin Tarife" gereğince
ödenecek meblâğ Adalet Bakanlığı bütçesinde bu amaçla ayrılan ödenekten karşılanacağı
belirtilerek, Yönetmeliğin "ücretin ödenme usulü" başlıklı 11 inci maddesinde;
            (1) Müdafi veya vekil; soruşturma evresinde ifade alma ve sorguya, kovuşturma evresinde
ise bir oturuma katılmakla Tarifede belirlenen meblâğı almaya hak kazanır.
            (2) Zorunlu yol giderlerine de buna ilişkin belge, gider pusulası veya avukatın rayice uygun
yazılı beyanı üzerine hak kazanılır.
            (3) Müdafi veya vekilin; görevlendirme yazısı, katıldığı soruşturma veya kovuşturma
evresine ilişkin tutanağın onaylı örneği, evrakın çok sayıda olması hâlinde ilk ve son sayfası ve
varsa yapmış olduğu zorunlu yol giderlerine ilişkin belge, gider pusulası veya rayice uygun yazılı
beyanı ile serbest meslek makbuzunu baroya vermesi üzerine, baro tarafından bu Yönetmelik ve
Tarife hükümlerine göre gerekli incelemeler yapılıp hukukî yardımın yapıldığı Cumhuriyet
başsavcılığı veya mahkemelere göre gruplandırılmış ayrıntılı ödeme listeleri geliş tarihi esas
alınmak suretiyle en geç on gün içinde hazırlanır ve ekindeki dayanak belgeler ile birlikte
soruşturma veya kovuşturmanın yapıldığı yer Cumhuriyet başsavcılığına teslim edilir.
            (4) Müdafi veya vekil sigortalı olarak çalışmakta ise yanında çalıştığı avukatın, avukatlık
bürosu ya da avukatlık ortaklığı şeklinde çalışmakta ise büro veya ortaklığın serbest meslek
makbuzunu kullanır.
            (5) Cumhuriyet Başsavcılığınca listeler ve ekindeki dayanak belgeler incelendikten sonra,
müdafi veya vekile ödenmesi gereken tarifede yazılı meblağ ile varsa zorunlu yol giderlerini de
kapsayan toplam ücret, ödeme emri belgesiyle serbest meslek makbuzunu düzenleyenin bildireceği
banka hesabına ödenir ve yapılan ödemeler yargılama giderlerinin hesabında dikkate alınmak üzere
soruşturma ya da kovuşturma dosyalarına bildirilir.
            (6) Ödeme emri belgeleri, soruşturma veya kovuşturmanın yapıldığı yer Cumhuriyetbaşsavcılığınca gecikmeksizin düzenlenir.''
             açıklamaları yer almıştır.
            Bu hüküm ve açıklamalara göre, şahsınızın yanında ücretli olarak çalışacak avukatın müdafi
veya vekil olarak görevlendirilmesi sebebiyle tahsil edeceği CMK ödemeleri serbest meslek kazancı
niteliğinde olup, bu kazançlar dolayısıyla çalışan kendisine ait bir belge düzenleyemeyeceğinden
tahsilatın, tarafınıza ait serbest meslek makbuzu karşılığı yapılması gerekmektedir.
             Bu itibarla, Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca Barolar tarafından görevlendirilen müdafi
veya vekillere, yargılama giderleri içerisinde sayılan ve "Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince
Müdafi ve Vekillerin Görevlendirilmeleri ile Yapılacak Ödemelerin Usul ve Esaslarına İlişkin
Yönetmelik" uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanmak suretiyle yapılan ödemelerin,
serbest meslek kazancı olarak kabul edilmesi ve yapılan bu ödemelerin Gelir Vergisi Kanununun 94
üncü maddesi uyarınca gelir vergisi tevkifatına tabi tutulması gerekmektedir.
            Ayrıca, söz konusu CMK ödemelerinin tarafınızdan Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 120
nci maddesi kapsamında verilecek geçici vergi beyannamesine dahil edilmesi gerekmekte olup,
Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesi kapsamında yapılacak gelir vergisi tevkifatınında gelir
vergisi beyannamesinde mahsup konusu yapılması mümkün bulunmaktadır.
            Öte yandan, CMK ödemelerinin ücretli olarak çalıştırdığınız avukata  bırakılmasının söz
konusu ödemelerin serbest meslek kazancı olma vasfını değiştirmeyecek, hizmet sözleşmesi ile
çalışan avukat yönünden ise ücret olarak kabul edilecektir.
            KATMA DEĞER VERGİSİ YÖNÜNDEN :
            3065 sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanununun 1/1 inci maddesinde, Türkiye'de ticari,
sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin KDV ye
tabi olduğu hükme bağlanmıştır.
            Aynı Kanunun 20/1 inci maddesinde, teslim ve hizmet işlemlerinde matrahın, bu işlemlerin
karşılığını teşkil eden bedel olduğu; 27/5 inci maddesinde, serbest meslek faaliyetleri için ilgili
meslek teşekküllerince tespit edilmiş bir tarife varsa, hizmetin bedelinin, bu tarifede gösterilen
ücretten düşük olamayacağı hüküm altına alınmıştır.
            Buna göre, serbest meslek erbabı avukatların dava sonunda karşı taraftan tahsil ettikleri de
dahil olmak üzere elde ettikleri bütün gelirler serbest meslek kazancı olarak değerlendirilmekte ve
KDV ye tabi tutulmaktadır.
            Bu hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, serbest meslek faaliyetinde bulunan şahsınız
yanında sigortalı olarak çalışan avukata, müdafi veya vekil olarak görevlendirilmesi nedeniyle "Ceza
Muhakemesi Kanunu Gereğince Görevlendirilen Müdafi ve Vekillere Yapılacak Ödemelere İlişkin
Tarife" uyarınca baro tarafından ödenecek müdafilik ücreti ve zorunlu yol giderleri 3065 sayılı
Kanunun 1/1 inci maddesi kapsamında KDV ye tabi tutulacak, şahsınız tarafından düzenlenen
serbest meslek makbuzunda hesaplanan KDV, 1 no.lu KDV beyannamesi ile beyan edilecektir. 
             Bilgi edinilmesini rica ederim.
 
 
(*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise
bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiillerinizdolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi
için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.