Vergi Denetmenlerince düzenlenen inceleme raporuna göre tarhiyat yapılması hk.

Özelge: Vergi Denetmenlerince düzenlenen inceleme
raporuna göre tarhiyat yapılması hk.
Sayı: 
B.07.1.GİB.0.60/6000-2361-60104
Tarih: 
06/07/2007
 
T.C.
MALİYE BAKANLIĞI
Gelir İdaresi Başkanlığı
 
SAYI    :B.07.1.GİB.0.60/6000-2361                                                                        ANKARA
KONU  :
 
                                                                                                                         06/07/2007  60104
 
.....................................................
 
İLGİ: 26/07/2005 tarih ve B.07.4.DEF.0.45.11/60-5-2/371 sayılı yazınız.
İlgide kayıtlı yazıda, ..................'ın 06/06/2005 tarihinde  ölümü üzerine  muristen intikal eden öz
sermayenin tespiti amacıyla Vergi Denetmeni ................. ve .................. tarafından yapılan inceleme
sonucu 18.02.2005 gün ve VDENR.2005-1012/21 sayılı vergi inceleme raporunun düzenlendiği,
ilgili vergi dairesince veraset ve intikal vergisi yönünden matrah takdiri için dosyanın  Takdir
Komisyonuna sevk edildiği, Takdir Komisyonu Başkanlığınca da  söz konusu raporda öz sermaye
tespitinin sadece bilançoda yer alan bilgilere dayalı olarak yapıldığı, bilanço kalemlerinin ayrı ayrı
değerlendirilmediği komisyona sevk edilen diğer dosyalarda mevcut olan öz sermaye tespitine
yönelik diğer inceleme raporlarında bilanço kalemleri ayrı ayrı değerlendirildiğinden matrah
takdirlerinin buna göre yapıldığı belirtilerek, uygulama birliğinin sağlanması ve vergi matrahının
doğru tespitinin yapılabilmesi için öz sermaye tespitine yönelik yapılan incelemelerde bilanço
bilgilerine dayalı tespitin yeterli olup olmayacağı, bilanço kalemlerinin ayrı ayrı değerlendirilip
değerlendirilmeyeceği hususundaki Başkanlığımız görüşü sorulmaktadır.
Bilindiği üzere, mükellefler ilk tarhiyatta dikkate alınmak üzere iktisap ettikleri malları, 7338 sayılı
Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun 10'ncu maddesine göre değerleyerek beyan etmek
zorundadırlar. Anılan maddenin (a) bendinde, ticari sermayenin, bilanço esasına göre defter
tutanlarda, ölüm  tarihine takaddüm  eden  takvim yılı bilançosuna ( veya ölüm günü itibariyle
çıkarılacak bilançoya) göre bulunacak öz sermaye olduğu açıklanmıştır. Ancak, idare nihai
tarhiyatta ölüm tarihi itibariyle çıkarılacak bilanço üzerinden vergi matrahını hesaplamak
durumundadır.
Buna göre, mirasçılar ister ölüm tarihine takaddüm eden takvim yılı bilançosunu, isterse ölüm
tarihindeki bilançoyu esas almış olsunlar, bilançonun aktif ve pasifinde yer alan iktisadi kıymetleri
Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun 10'uncu maddesinde belirtilen değerleme ölçülerine göre
beyan etmeleri, değerleme ölçüsü belirtilmeyenleri ise  213 sayılı Vergi Usul Kanununun iktisadikıymetlerin değerlendirilmesine ilişkin hükümlerine göre düzenlenmiş bilanço değerleri üzerinden
öz sermayeyi hesaplayıp beyan etmeleri, idarenin de bilançoda yer alan iktisadi kıymetleri Vergi
Usul Kanununun servetleri değerleme ile ilgili hükümlerine göre değerleyip kesin vergi matrahına
ulaşılması gerekir.
Bu nedenle, ilk tarhiyatla ilgili değerleme ölçülerinin yanlış ve eksik kullanılmasından dolayı
inceleme raporuyla bulunan matrah farkı üzerinden ayrıca tarhiyat yapılmayıp, bilanço kalemlerinin
takdir komisyonlarınca takdiri yapıldıktan sonra belirlenecek nihai matrah üzerinden tarhiyatın
yapılması gerekmektedir.
Öte yandan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 3 üncü kitabının 1 inci kısmının 3 üncü bölümünde
servetlerin değerlemesi hususu hükme bağlanmıştır. Anılan Kanunun 291 inci maddesinde, bir
vergiye matrah olan servetin veya servet unsurlarının değerlenmesinde söz konusu bölümdeki yazılı
esasların cari olacağı hüküm altın alınmıştır. Aynı Kanunun 292 inci maddesinde ticari sermayenin
unsurlarından emtia, gemiler ve taşıtlar, tesisat ve makineler, demirbaş eşya ve diğer menkul
malların emsal bedelleri ile değerleneceği açıklanmıştır. İleriki maddelerde ticari sermayeye dahil
olmayan menkul malların ve gemilerin, esham, tahvilat ve yabancı paraların, alacak ve borçların,
hakların, bina ve arazilerin nasıl değerleneceği hükme bağlanmıştır.
Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, yazınızda sözü edilen olayda, muristen intikal eden
ticari sermayenin Vergi Usul Kanununun 3 üncü kitabının 1 inci kısmının üçüncü bölümünde yer
alan hükümler doğrultusunda, ticari sermayeye dahil iktisadi kıymetler bazında değerlenmesi
kanun gereğidir.
Bilgi edinilmesini ve gereğinin buna göre yapılmasını rica ederim.
 
                                                                                                     Başkan a.