Verilen Avanslarda Enflasyon Düzeltmesi Hk.

Kanun Numarası

213

Kanun

VERGİ USUL KANUNU

Özelge No

E-27575268-105[Mük.298-2024-1048]-301648

Özelge Tarihi

29.05.2025

T.C.

GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

... Defterdarlığı

Gelir Kanunları Usul Grup Müdürlüğü

Sayı :E-27575268-105[Mük.298-2024-1048]-30164829.05.2025

Konu: Verilen Avanslarda Enflasyon Düzeltmesi Hk.

İlgide kayıtlı özelge talep formunuzun incelenmesinden; ... Sanayi Odası I, II ve III.

Organize Sanayi Bölgelerinin (OSB) genişleme sahalarında şirketiniz adına yapılan

arsa tahsislerine ilişkin olarak şirketinizce her yıl OSB yönetimince belirlenen m² birim

tutarları üzerinden katılım bedeli ödemesi gerçekleştirildiği ve yapılan ödemelerin

"259. Verilen Avanslar" hesabında takip edildiği, 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri

Kanunu uyarınca tahsisler için sözleşme imzalandığı, maliyetler kesinleşene kadar

ödenen tutarların avans mahiyetinde olduğu ve idare tarafından re'sen ön tahsisin

iptali veya katılımcının tahsisten vazgeçmesi halinde katılım bedeli ödemeleri

dışında herhangi bir bedel iadesinin gerçekleşmeyeceği belirtilerek, OSB yönetimi

ve/veya müteşebbis heyetçe kamulaştırma, altyapı inşaatı, arıtma tesisi maliyeti,

genel idare gelirleri ve yatırım ile ilgili cari giderlere karşılık olmak üzere, her yıl

yeniden belirlenen m² birim tutarları üzerinden yapılan katılım payı ödemelerinin,

maliyeti netleştiren mahiyette olmaması ve fiyat sabitleme garantisi vermemesi

nedeniyle "Verilen Avans" olarak enflasyon düzeltmesine tabi tutulup tutulmayacağı

hususunda tereddüt hasıl olduğundan bahisle Defterdarlığımız görüşünün taleр

edildiği anlaşılmaktadır.

213 sayılı Vergi Usul Kanununun;

- Mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasında, "Malî tablolarda yer alan parasal

olmayan kıymetler aşağıdaki hükümlere göre enflasyon düzeltmesine tâbi tutulur.

1.Kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri

fiyat endeksindeki artışın, içinde bulunulan dönem dahil son üç hesap döneminde

%100'den ve içinde bulunulan hesap döneminde % 10'dan fazla olması halinde mali

tablolarını enflasyon düzeltmesine tâbi tutarlar. Enflasyon düzeltmesi uygulaması,

her iki şartın birlikte gerçekleşmemesi halinde sona erer.

Kapsama giren mükellefler, geçici vergi dönemlerinin sonu itibarıyla malî tabloları

düzenlemek ve enflasyon düzeltmesi yapmak zorundadırlar. Geçici vergi

dönemlerinde yukarıda belirtilen oranların tespitinde, son üç hesap dönemi yerine

üçer aylık dönemlerin son ayı dahil önceki otuzaltı ay ve içinde bulunulan hesap

dönemi yerine son oniki ay dikkate alınır. Bir hesap dönemi içindeki geçici vergi

dönemlerinin herhangi birinde düzeltme yapılması halinde takip eden geçici vergi

dönemlerinde ve içinde bulunulan hesap dönemi sonunda da düzeltme yapılır.

Bu maddenin uygulanmasında;

a) Parasal olmayan kıymetler; parasal kıymetler dışındaki kıymetleri,

b) Parasal kıymetler; Türk Lirasının değerindeki değişmeler karşısında nominal

değerleri aynı kaldığı halde satın alma güçleri fiyat hareketlerine göre ters yönde

değişen kıymetleri (Yabancı paralarda parasal kıymet olarak dikkate alınır.)

3.Düzeltme işleminde aşağıdaki tarihler esas alınır:

b) ilk madde ve malzeme, ticari mallar, yarı mamul ve mamul stokların maliyetine

dahil edilen unsurlar, yıllara sarî inşaat ve onarım işlerinde maliyeti oluşturan

unsurlar, gelecek aylara ve yıllara ait giderler, maddî duran varlıklar ve bu varlıkları

oluşturan unsurlar, maddî olmayan duran varlıklar ve bu varlıkları oluşturan

unsurlar, özel tükenmeye tâbi varlıklar ve bu varlıkları oluşturan unsurlar, yıllara sarî

inşaat ve onarım hakedişleri, haklar ve şerefiyeler için; defterlere kayıt tarihi (Bunlara

mahsuben verilen veya alınan parasal olmayan avanslar, ödeme veya tahsil

tarihinden mahsup tarihine kadar düzeltilir.

Geçici 33 üncü maddesinde "..

31/12/2023 tarihli mali tablolar, enflasyon düzeltmesi şartlarının oluşup oluşmadığına

bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulur. Yapılan enflasyon

düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkı geçmiş yıllar kâr/zararı hesabında

gösterilir. Bu şekilde tespit edilen geçmiş yıl kârı vergiye tabi tutulmaz, geçmiş yıl

zarari zarar olarak kabul edilmez.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Hazine ve Maliye

Bakanlığı yetkilidir."

hükümlerine yer verilmiştir.

Ayrıca, söz konusu dönemlerde enflasyon düzeltmesine tabi tutulacak mali tablolar

ve yapılacak düzeltme işlemlerinin usul ve esasları 555, 560, 563 ve 582 Sıra No.lu

Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile belirlenmiş olmasının yanı sıra, 165, 170, 175, 176,

181 ve 187 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Sirkülerinde de konu ile ilgili ilave açıklamalar

yapılmıştır.

Bu kapsamda, 555 Sıra No.lu Tebliğin;

- "Bilançoda düzeltme işlemine tabi tutulacak kıymetler" başlıklı 9 uncu maddesinde,

aki iliski aö7

önünde bulundurulduğunda, mali tablolarda yer alan kıymetler iki gruba ayrılır:

a) Parasal Kıymetler: Ulusal para değerindeki değişmeler karşısında nominal

değerleri aynı kalan, ancak satın alma güçleri fiyat hareketlerine göre ters yönde

değişen kıymetler.

b) Parasal Olmayan Kıymetler: Parasal kıymetler dışında kalan kıymetler, diğer bir

ifade ile ulusal para değerindeki değişmelere rağmen satın alma güçleri

değişmeyen kıymetler.

Parasal kıymetler (parasal varlıklar ve parasal kaynaklar) enflasyon düzeltmesine

tabi tutulmaz. Zira bilançoda görünen parasal kıymete ait değer, bilanço tarihi

itibarıyla o kıymetin satın alma gücünü de göstermektedir. Ancak bilançoda

görünen parasal olmayan kıymetlere (parasal olmayan varlıklar ve parasal

olmayan kaynaklar) ait değerler, bilanço tarihi itibarıyla bu kıymetlerin satın alma

gücünü gösteren değerler olmadığından, bilançonun enflasyonun etkilerinden

arındırılmasını teminen parasal olmayan kıymetler enflasyon düzeltmesine tabi

tutulur.

(2) Nevi itibarıyla iktisadi işletmelere dâhil bulunan kıymetlerden parasal ve parasal

olmayan kıymetler bu Tebliğ eki listelerde (EK 1 ve EK 2) yer almaktadır...",

- "Enflasyon düzeltmesi yapmak durumunda olmayanlarca verilen veya alınan

avanslar" başlıklı 22 nci maddesinde, "(1) Avanslar esas itibarıyla parasal bir mahiyet

taşımakla birlikte, ilgili olduğu kıymete bağlı olarak parasal olmayan kıymet de

olabilmekte, parasal olmayan bir mahiyet taşıması durumunda da düzeltmeye tabi

tutulmaları gerekmektedir.

Benzer şekilde enflasyon düzeltmesi yapmak durumunda olmayanlarca (genel ve

özel bütçeli kuruluşlar gibi) verilen veya alınan avanslar da parasal olmayan kıymet

mahiyeti taşımaları durumunda, enflasyon düzeltmesine tabi tutulacaklardır."

açıklamalarına yer verilmiştir.

Bunun yanı sıra, mezkur Tebliğ ekinde yer alan ve parasal olmayan kıymetlerin

sayıldığı listede (EK-2), "259 Yurt içinden veya yurt dışından satın alınmak üzere

sipariş edilen maddi duran varlıklarla ilgili olarak verilen avanslar" da sayılmakta

olup, söz konusu avanslara ilişkin 20 No.lu dipnotta "Verilen avans, parasal olmayan

bir mahiyet taşıyor ise "parasal olmayan kıymet" olarak addolunur." açıklaması

bulunmaktadır.

Ayrıca, "Enflasyon Düzeltmesi Uygulaması" konulu 165 Sıra No.lu Vergi Usul Kanuun

Sirkülerinin;

- "Avansların Düzeltilmesi" başlıklı 8 inci bölümünde; "213 sayılı Kanunun mükerrer

298 inci maddesinin (A) fıkrasının (3/b) alt bendinin parantez içi hükmünde belirtilen

parasal olmayan kıymetler için mahsuben verilen ve alınan avanslar parasal

olmayan nitelikte iseler ödeme/tahsil tarihinden mahsup tarihine kadar

düzeltilecektir.

Bu kapsamda, belli mal veya hizmet miktarına endekslenen avansların parasal

olmayan nitelikte olduğu kabul edilecek ve düzeltilecektir.

8.2. Verilen Avansların Düzeltilmesi

Verilen avanslar malın teslim edilmesi veya hizmetin görülmesi halinde aynı hesabın

alacağına yazılarak kapatılır. Avansa ilişkin taahhüdün yerinde getirilmesi ile parasal

olmayan verilen avanslar kapatılırken bu avansa ait düzeltme farkı da avansın

mahsup edileceği ilgili hesaba aktarılarak kapatılır.

..." açıklamasına yer verilmiştir.

Diğer taraftan, tekdüzen muhasebe sisteminin uygulanmasına ilişkin açıklamalar

26/12/1992 tarih ve 21447 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 Sıra No.lu

Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ve daha sonra bu konuda yayımlanan

diğer tebliğlerde yapılmış olup, söz konusu Tebliğin Muhasebe Usul ve Esasları VTekdüzen Hesap Çerçevesi, Hesap Planı ve Hesap Planı Açıklamaları başlığı altında

yer alan "C-Hesap Planı Açıklamaları" bölümünde "259. Verilen Avanslar" hesabı, yurt

içinden veya yurt dışından satın alınmak üzere sipariş edilen maddi duran varlıklarla

ilgili olarak yapılan avans ödemelerinin izlendiği hesap olarak tanımlanmıştır.

Buna göre,... Sanayi Odası I, II ve III. Organize Sanayi Bölgelerinin genişleme

sahalarında şirketiniz adına yapılan arsa tahsislerine ilişkin olarak, bedeli belli

olmayan arsa için OSB yönetimince belirlenen m² birim tutarları üzerinden

gerçekleştirilen ve "259. Verilen Avanslar" hesabında takip edilen katılım bedeli

ödemelerinin parasal kıymet olarak kabul edilmesi ve enflasyon düzeltmesine tabi

tutulmaması gerekmektedir.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak

verilmiştir.

(**) inceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış

bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.

(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde,

bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası

kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.