Yazma ve matbu tarihi eserlerin gün yüzüne çıkartılması ve Etimolojik Sözlük çalışması
Yazma ve matbu tarihi eserlerin gün yüzüne çıkartılması ve
Etimolojik Sözlük çalışması
Sayı:
B.07.1.GİB.4.06.17.02-155.01[2015/3783]-223031
Tarih:
19/09/2016
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
(Mükellef Hizmetleri KDV ve Diğer Vergiler Grup Müdürlüğü)
Sayı : 90792880-155.01[2015/3783]-223031
19/09/2016
Konu :Yazma ve matbu tarihi eserlerin
gün yüzüne çıkartılması ve
Etimolojik Sözlük çalışması
İlgide kayıtlı özelge talep formunun incelenmesinden, yazma ve matbu eserlerin işlenme yoluyla
gün yüzüne çıkartılması ile yabancı bir bilim insanı tarafından hazırlanan ve iki cildi yayımlanan ...
çalışmasının yeniden gözden geçirilmesi, kontrolü ve editörlüğünün yapılması hizmeti ile kalan
diğer beş ciltlik kısmının eser sahibince hazırlanmış fişlerden veya diğer araçlardan yararlanılarak
editörlüğünün yapılması ve yayına hazırlanması hizmeti işine ilişkin olarak 4734 sayılı Kamu İhale
Kanununun 22/b maddesine göre hizmet sözleşmesine bağlı olarak olarak ... editörlüğü konusunda
uzman ve yetkin olan akademisyenlerden hizmet satın alınacağı belirtilerek kurumunuzun söz
konusu projede görevli kişilere yapılan ödemelerin gelir vergisi, damga vergisi ve katma değer
vergisi uygulaması bakımından değerlendirilmesinin istenildiği anlaşılmaktadır.
A-Gelir Vergisi Kanunu Yönünden Değerlendirme:
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde; "Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine
bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil
edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat,
huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir
ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmişbulunması onun mahiyetini değiştirmez." hükmü yer almış olup, 62 nci maddesinde ise; işverenler,
hizmet erbabını işe alan, emir ve talimatları dahilinde çalıştıran gerçek ve tüzel kişiler olarak
tanımlanmıştır.
Aynı Kanunun 65 inci maddesinde; "Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest
meslek kazancıdır.
Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa
dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi
nam ve hesabına yapılmasıdır." hükmüne yer verilmiş olup; aynı Kanunun 66 ncı maddesinde ise,
serbest meslek faaliyetini mutad meslek halinde ifa edenlerin serbest meslek erbabı olduğu, serbest
meslek faaliyetinin yanında meslekten başka bir iş veya görev ile devamlı olarak uğraşılmasının bu
vasfı değiştirmeyeceği hükme bağlanmıştır.
Yine aynı Kanunun 18 inci maddesinde; "Müellif, mütercim, heykeltraş, hattat, ressam, bestekar,
bilgisayar programcısı ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman, makale,
bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video
band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet
ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlamak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota
halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve
temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat Gelir Vergisinden müstesnadır.
Eserlerin neşir, temsil, icra ve teşhir gibi suretlerle değerlendirilmesi karşılığında alınan bedel ve
ücretler istisnaya dahildir.
Yukarıda yazılı kazançların arızi olarak elde edilmesi istisna hükmünün uygulanmasına engel teşkil
etmez.
Serbest meslek kazançları istisnasının, bu Kanunun 94 üncü maddesi uyarınca tevkif suretiyle
ödenecek vergiye şümulü yoktur." hükümleri yer almıştır.
Serbest meslek faaliyetinde ana unsur, faaliyetin sermayeden ziyade şahsi çalışmaya, bilimsel veya
mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanmasıdır. Bir faaliyetin serbest meslek faaliyeti olabilmesi için
geliri doğuran emeğin ilmi ya da mesleki bilgi veya ihtisasa dayalı olması gerekmektedir.
Diğer taraftan, gerek ücret gerekse serbest meslek kazancı emeğe dayanan gelir unsurlarıdır.
Serbest meslek kazançlarında emek, bir işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi
nam ve hesabına yapılmasıdır.
Serbest meslek erbapları, faaliyetlerini yaparken müşterilerine veya iş yaptığı kimselere bağlı
olmaz, iş sahiplerinden emir ve talimat almazlar. Ücret uygulamasında ise, belli bir işyerine bağlı vebir işverene tabi olarak, işverenin emir ve talimatları doğrultusunda çalışma söz konusudur.
Öte yandan anılan Kanunun 94 üncü maddesinde kimlerin hangi ödemeler üzerinden tevkifat
yapacakları hüküm altına alınmış olup; aynı maddenin birinci fıkrasının 1 numaralı bendinde;
hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup, ücret sayılan ödemelerden
(istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre, 2 numaralı bendinde de
yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden (noterlere
serbest meslek faaliyetlerinden dolayı yapılan ödemeler hariç);
a) 18 inci madde kapsamına giren serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerden
(2009/14592 sayılı B.K.K. İle Yürürlük; 03.02.2009) %17,
b) Diğerlerinden (2009/14592 sayılı B.K.K. ile Yürürlük; 03.02.2009) % 20 oranında, gelir vergisi
tevkifatı yapılacağı hükme bağlanmıştır.
Ayrıca, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun "İşlenmeler ve Derlemeler" başlıklı 6 ncı
maddesinde, "Diğer bir eserden istifade suretiyle vücuda getirilip de bu esere nispetle müstakil
olmayan ve aşağıda başlıcaları yazılı fikir ve sanat mahsulleri işlenmedir... İstifade edilen eserin
sahibinin haklarına zarar getirmemek şartıyla oluşturulan ve işleyenin hususiyetini taşıyan
işlenmeler, bu kanuna göre eser sayılır." hükmü yer almış olup, adı geçen maddede hangi fikir ve
sanat mahsullerinin işlenmeler kapsamında değerlendirileceği belirtilmiştir.
Buna göre, işlenme kapsamında değerlendirilen çalışmaların Gelir Vergisi Kanununun 18 inci
maddesinde yer alan istisna kapsamında değerlendirilebilmesi için 5846 sayılı Kanunun 6 ncı
maddesinde belirtilen "İstifade edilen eserin sahibinin haklarına zarar getirmemek şartıyla
oluşturulan ve işleyenin hususiyetini taşıyan işlenme" niteliğine haiz olması ve ortaya çıkan
çalışmanın da Gelir Vergisi Kanunun 18 inci maddesinde sayılan çalışmalar arasında sayılması
gerekmektedir.
Öte yandan, özelge talep formunuzun tetkikinden, kurumunuzun, yazma ve matbu eserlerin işlenme
yoluyla gün yüzüne çıkartılması ile yabancı bir bilim insanı tarafından hazırlanan ve iki cildi
yayımlanan ... çalışmasının yeniden gözden geçirilmesi, kontrolü ve editörlüğünün yapılması
hizmeti ile kalan diğer beş ciltlik kısmının eser sahibince hazırlanmış fişlerden veya diğer
araçlardan yararlanılarak editörlüğünün yapılması ve yayına hazırlanması hizmetinin 4734 sayılı
Kamu İhale Kanunu'nun 22-b maddesi uyarınca hizmet sözleşmesine bağlı olarak bilimsel sözlük
editörlüğü konusunda uzman ve yetkin olan akademisyenlerden süresi mali yılla sınırlı olan bir
hizmet satın alınacağı anlaşılmıştır.
Bu çerçevede, Kurumunuz ile söz konusu personel arasında bir iş akdine bağlı olarak işçi işveren
ilişkisinin bulunması halinde Kurumunuz tarafından söz konusu projede görevli kişilere yapılan
ödemelerin, ücret ödemesi olarak kabul edilmesi ve Gelir Vergisi Kanununun 61, 94, 98, 103 ve 104
üncü maddelerine göre vergilendirilmesi gerekmektedir. Ancak, projede görevli personelin
faaliyetini Kurumunuza bağlı olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapması
durumunda, elde edilen gelir serbest meslek kazancı olacağından, yapılacak ödemelerden GelirVergisi Kanununun 94 üncü maddesi birinci fıkrasının (2-b) bendine göre %20 oranında Gelir
Vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.
Diğer taraftan, yazma ve matbu eserlerin işlenme yoluyla gün yüzüne çıkartılması ile yabancı bir
bilim insanı tarafından hazırlanan ve iki cildi yayımlanan "Etimolojik Sözlük" çalışmasının yeniden
gözden geçirilmesi, kontrolü ve editörlüğünün yapılması hizmeti ile kalan diğer beş ciltlik kısmının
eser sahibince hazırlanmış fişlerden veya diğer araçlardan yararlanılarak editörlüğünün
yaptırılması ve yayına hazırlanması projesinin tüm fikri haklarının kurumunuza ait bir proje olması
halinde, Gelir Vergisi Kanunu'nun 18 inci maddesinde yer alan istisnanın eser sahiplerine tanınmış
bir istisna olması nedeniyle projede görevli personele yapılan bu ödemelerin bu istisna hükmünden
yararlandırılması mümkün değildir.
B-Katma Değer Vergisi Kanunu Yönünden Değerlendirme:
Katma Değer Vergisi (KDV) Kanunu'nun;
- 1 inci maddesinde; Türkiye'de ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde
yapılan teslim ve hizmetlerin KDV ye tabi olduğu, ticari, sınai, zirai faaliyet ile serbest meslek
faaliyetinin devamlılığı, kapsamı ve niteliğinin Gelir Vergisi Kanunu hükümlerine göre, Gelir Vergisi
Kanununda açıklık bulunmadığı hallerde, Türk Ticaret Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine
göre tayin ve tespit edileceği,
- 4 üncü maddesinde; hizmetin, teslim ve teslim sayılan haller ile mal ithalatı dışında kalan
işlemler olduğu, bu işlemlerin bir şeyi yapmak, işlemek, meydana getirmek, imal etmek, onarmak,
temizlemek, muhafaza etmek, hazırlamak, değerlendirmek, kiralamak, bir şeyi yapmamayı taahhüt
etmek gibi şekillerde gerçekleşebileceği,
hükme bağlanmıştır.
Buna göre, özelge talep formunuzun tetkikinde kurumunuz ile yazma ve matbu eserlerin işlenme
yoluyla gün yüzüne çıkartılması ile yabancı bir bilim insanı tarafından hazırlanan ve iki cildi
yayımlanan ... çalışmasının yeniden gözden geçirilmesi, kontrolü ve editörlüğünün yapılması
hizmeti ile kalan diğer beş ciltlik kısmının eser sahibince hazırlanmış fişlerden veya diğer
araçlardan yararlanılarak editörlüğünün yapılması ve yayına hazırlanması hizmetinin 4734 sayılı
Kamu İhale Kanunu'nun 22-b maddesi uyarınca hizmet sözleşmesine bağlı olarak ... editörlüğü
konusunda uzman ve yetkin olan akademisyenlerden süresi mali yılla sınırlı olan bir hizmet satın
alınacağı anlaşılmış olup, söz konusu proje kapsamında, kurumunuz tarafından projede görevli
kişilere yapılan ödemeler, kurumunuz ile söz konusu personel arasında bir iş akdine bağlı olarak
işçi işveren ilişkisinin bulunması halinde ücret ödemesi olarak kabul edileceğinden KDV' nin
konusuna girmeyecektir.
Ancak, söz konusu hizmetlerin, sözleşme kapsamında belirtilen personel tarafından kendi
sorumlulukları altında ilmi, mesleki bilgi ve ihtisaslarına dayanarak mutad meslek olarakgerçekleştirilmesi halinde, söz konusu hizmetler serbest meslek faaliyeti kapsamında
değerlendirilecektir.
Diğer taraftan, KDV Genel Uygulama Tebliğinin (I/C-2.1.2) "Tam Tevkifat Uygulaması", başlıklı
bölümünün; (I/C-2.1.2.2) "Serbest Meslek Faaliyeti Çerçevesinde Yapılan Teslim ve Hizmetler"
başlıklı kısmında,
"3065 sayılı Kanunun (1/1) inci maddesine göre, serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan
teslim ve hizmetler vergiye tabidir. Sözü edilen faaliyetleri mutat ve sürekli olarak yapanlar KDV
mükellefi olacak, arızi serbest meslek faaliyetinde bulunanların ise KDV mükellefiyeti tesis
edilmeyecektir."
açıklamalarına yer verilmiştir.
Buna göre, kurumunuza ait proje için yapılan sözleşme kapsamında verilen hizmetin serbest meslek
faaliyeti kapsamında değerlendirilmesi halinde söz konusu faaliyetlerin mutad ve sürekli olarak
verilmesi halinde KDV mükellefiyeti tesis edilerek genel oranda (%18) KDV hesaplanması
gerekmektedir. Ancak söz konusu hizmetlerin hizmeti verenler tarafından arızi olarak verilmesi
halinde ise hizmet bedeli üzerinden KDV hesaplanmayacağı tabiidir.
C-Damga Vergisi Kanunu Yönünden Değerlendirme:
488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı
kağıtların damga vergisine tabi olduğu; 3 üncü maddesinde, damga vergisinin mükellefinin kağıtları
imza edenler olduğu hükme bağlanmıştır.
Mezkur Kanuna ekli (1) sayılı tablonun "I.Akitlerle ilgili kağıtlar" başlıklı bölümünün A/1 fıkrasında,
belli parayı ihtiva eden mukavelename, taahhütname ve temliknamelerin; "IV.Makbuzlar ve diğer
kağıtlar" başlıklı bölümünün 1/a fıkrasında, resmi daireler tarafından yapılan mal ve hizmet
alımlarına ilişkin ödemeler (avans olarak yapılanlar dahil) nedeniyle, kişiler tarafından resmi
dairelere verilen ve belli parayı ihtiva eden makbuz ve ibra senetleri ile bu ödemelerin resmi
daireler nam ve hesabına, kişiler adına açılmış veya açılacak hesaplara nakledilmesini veya emir ve
havalelerine tediyesini temin eden kağıtların; 1/b fıkrasında ise, maaş, ücret, gündelik, huzur hakkı,
aidat, ihtisas zammı, ikramiye, yemek ve mesken bedeli, harcırah, tazminat ve benzeri her ne adla
olursa olsun hizmet karşılığı alınan paralar (avans olarak ödenenler dahil) için verilen makbuzlar ile
bu paraların nakden ödenmeyerek kişiler adına açılmış veya açılacak cari hesaplara nakledildiği
veya emir ve havalelerine tediye olunduğu takdirde nakli veya tediyeyi temin eden kağıtların nispi
damga vergisine tabi olduğu hüküm altına alınmıştır.
Buna göre, Kurumunuz ile yazma ve matbu eserlerin işlenme yoluyla gün yüzüne çıkartılması ile
yabancı bir bilim insanı tarafından hazırlanan ve iki cildi yayımlanan ... çalışmasının yeniden gözden
geçirilmesi, kontrolü ve editörlüğünün yapılması hizmeti ile kalan diğer beş ciltlik kısmının eser
sahibince hazırlanmış fişlerden veya diğer araçlardan yararlanılarak editörlüğünün yapılması veyayına hazırlanması işine yönelik olarak düzenlenen sözleşmenin, ihtiva ettiği tutar üzerinden 488
sayılı Kanuna ekli (1) sayılı tablonun I/A-1 fıkrasına göre nispi damga vergisine tabi tutulması;
Kurumunuz ile söz konusu personel arasında bir iş akdine bağlı olarak işçi işveren ilişkisinin
bulunması halinde, söz konusu iş ile ilgili görevli kişilere yapılan ücret ödemeleri nedeniyle
düzenlenen kağıtların "IV.Makbuzlar ve diğer kağıtlar" başlıklı bölümünün 1/b fıkrasına göre;
projede görevli personelin faaliyetini Kurumunuza bağlı olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi
nam ve hesabına yapması durumunda ise hizmet alımları nedeniyle hakediş ödemelerine ilişkin
düzenlenen kağıtların aynı bölümün 1/a fıkrasına göre, nispi damga vergisine tabi tutulması
gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.