Yıllara yaygın inşaat işleri kapsamında yaplan tevkifatların enflasyon düzeltmesine tabi olup olmayacağı hk.
Yıllara yaygın inşaat işleri kapsamında yaplan
tevkifatların enflasyon düzeltmesine tabi olup
olmayacağı hk.
Kanun Numarası
213
Kanun
VERGİ USUL KANUNU
Özelge No
E-75101415-105-28262
Özelge Tarihi
17.07.2025
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
Giresun Defterdarlığı
Gelir Yönetimi ve Denetim Müdürlüğü
Sayı:E-75101415-105-28262
Yıllara yaygın inşaat işleri kapsamında yaplan tevkifatların Konu: enflasyon düzeltmesine tabi olup olmayacağı hakkında
17.07.2025
İlgide kayıtlı özelge talep formlarınızın incelenmesinden; iş ortaklığınızca, kamu
kurumlarına yıllara sari inşaat işi yapıldığı, 2024 yılında geçici kabulü yapılan yıllara
sari inşaat işiniz nedeniyle oluşan ... TL gelir vergisi tevkifatının 213 sayılı Vergi Usul
Kanununun mükerrer 298 inci maddesi kapsamında enflasyon düzeltmesine tabi
olup olmadığı hususunda Defterdarlığımızın görüşünün talep edildiği
anlas
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun;
- 42 nci maddesinde, "Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat (dekapaj işleri
de inşaat işi sayılır) ve onarma işlerinde kâr veya zarar işin bittiği yıl kati olarak tespit
edilir ve tamamı o yılın geliri sayılarak, mezkur yıl beyannamesinde gösterilir.
Mükellefler bu madde kapsamına giren hallerde her inşaat ve onarma işinin hasılat
ve giderlerini ayrı bir defterde veya tutmakta oldukları defterlerin ayrı sayfalarında
göstermeye ve düzenleyecekleri beyannameleri işlerin ikmal edildiği takvim yılını
takip eden yılın Mart ayının başından yirmibeşinci günü akşamına kadar vermeye
mecburdurlar.",
-
94 üncü maddesinde, "Kamu idare ve müesseseleri, iktisadî kamu müesseseleri,
sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların
iktisadî işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan
etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço
veya ziraî işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde
sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları
sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya
mecburdurlar.
3.42 nci madde kapsamına giren işler dolayısıyla bu işleri yapanlara (kurumlar
dahil) ödenen istihkak bedellerinden,
(2009/14592 sayılı B.K.K. ile "42 nci madde kapsamına giren işler dolayısıyla bu işleri
yapanlara ödenen istihkak bedellerinden (3491 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 1 inci
maddesiyle değişen ibare; Yürürlük: yayımı izleyen ayın başından itibaren yapılan
ödemelere uygulanmak üzere yayımı tarihinde)% 5" Yürürlük; 3.2.2009)
vergi tevkifatı yapılır."
hükümleri yer almaktadır.
Öte yandan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun;
- Mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasında,
"A)Malî tablolarda yer alan parasal olmayan kıymetler aşağıdaki hükümlere göre
enflasyon düzeltmesine tâbi tutulur.
1.Kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri
fiyat endeksindeki artışın, içinde bulunulan dönem dahil son üç hesap döneminde
%100'den ve içinde bulunulan hesap döneminde % 10'dan fazla olması halinde mali
tablolarını enflasyon düzeltmesine tâbi tutarlar. Enflasyon düzeltmesi uygulaması,
her iki şartın birlikte gerçekleşmemesi halinde sona erer.
2.Bu maddenin uygulanmasında;
a) Parasal olmayan kıymetler; parasal kıymetler dışındaki kıymetleri,
b) Parasal kıymetler; Türk Lirasının değerindeki değişmeler karşısında nominal
değerleri aynı kaldığı halde satın alma güçleri fiyat hareketlerine göre ters yönde
değişen kıymetleri (Yabancı paralar da parasal kıymet olarak dikkate alınır.),
5...
Yıllara sarî inşaat ve onarma işlerine ait maliyet ve hakedişlere ilişkin düzeltmeler,
enflasyon düzeltme hesabı yerine yıllara sarî inşaat enflasyon düzeltme hesabına
kaydedilir. Bu hesap işin bitiminde kâr/zarar hesabına intikal ettirilir."
8.Maliye Bakanlığı;
f) Parasal ve parasal olmayan kıymetleri belirlemeye,
Yetkilidir.",
- Geçici 33 üncü maddesinde, "...
31/12/2023 tarihli mali tablolar, enflasyon düzeltmesi şartlarının oluşup oluşmadığına
bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulur. Yapılan enflasyon
düzeltmesinden kaynaklanan kār/zarar farkı geçmiş yıllar kâr/zararı hesabında
gösterilir. Bu şekilde tespit edilen geçmiş yıl kārı vergiye tabi tutulmaz, geçmiş yıl
zararı zarar olarak kabul edilmez.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Hazine ve Maliye
Bakanlığı yetkilidir."
hükümleri yer almaktadır.
Ayrıca, 2023 hesap dönemi ve düzeltme şartlarının gerçekleşmesine/varlığına bağlı
olarak (geçici vergi dönemleri dâhil) izleyen hesap dönemlerine ilişkin olarak
enflasyon düzeltmesine tabi tutulacak mali tabloların ve 213 sayılı Kanunun mükerrer
298 inci maddesinin (A) fıkrası ile geçici 33 üncü maddesine göre yapılacak
enflasyon düzeltmesinin uygulama usul ve esaslarına ilişkin olarak 555, 560, 563 ve
582 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğlerinde açıklamalar/düzenlemeler
yapılmış, 165, 170, 175, 176, 181 ve 187 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Sirkülerlerinde de
ilave açıklamalara ve örnek uygulamalara yer verilmiştir.
Bu kapsamda, 555 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin; "Bilançoda
düzeltme işlemine tabi tutulacak kıymetler" başlıklı 9 uncu maddesinde, "(1) Satın
alma gücü ile ulusal para değerindeki değişmeler arasındaki ilişki göz önünde
bulundurulduğunda, mali tablolarda yer alan kıymetler iki gruba ayrılır:
a) Parasal Kıymetler: Ulusal para değerindeki değişmeler karşısında nominal
değerleri aynı kalan, ancak satın alma güçleri fiyat hareketlerine göre ters yönde
değişen kıymetler.
b) Parasal Olmayan Kıymetler: Parasal kıymetler dışında kalan kıymetler, diğer bir
ifade ile ulusal para değerindeki değişmelere rağmen satin alma güçleri
değişmeyen kıymetler.
Parasal kıymetler (parasal varlıklar ve parasal kaynaklar) enflasyon düzeltmesine
tabi tutulmaz. Zira bilançoda görünen parasal kıymete ait değer, bilanço tarihi
itibarıyla o kıymetin satın alma gücünü de göstermektedir. Ancak bilançoda
görünen parasal olmayan kıymetlere (parasal olmayan varlıklar ve parasal
olmayan kaynaklar) ait değerler, bilanço tarihi itibarıyla bu kıymetlerin satın alma
gücünü gösteren değerler olmadığından, bilançonun enflasyonun etkilerinden
arındırılmasını teminen parasal olmayan kıymetler enflasyon düzeltmesine tabi
tutulur.
(2) Nevi itibarıyla iktisadi işletmelere dâhil bulunan kıymetlerden parasal ve parasal
olmayan kıymetler bu Tebliğ eki listelerde (EK 1 ve EK 2) yer almaktadır.
açıklamalarına yer verilmiştir.
Bunun yanı sıra, 555 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin ekinde yer alan ve
parasal kıymetlerin sayıldığı listede (EK 1) "193 Mevzuat gereğince peşin ödenen gelir,
kurumlar ve diğer vergiler ile fonlar" ve "295 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar" ile "360
İşletmenin ekonomik faaliyetlerde bulunmasının sonucu ilgili mali mevzuat uyarınca
mükellef veya sorumlu sıfatıyla işletmenin kendisine, personeline ve üçüncü kişilere
ilişkin olarak ödenmesi gereken vergi, resim, harç ve fonlar" parasal kıymetler
arasında sayılmaktadır.
Buna göre, yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinin hakedişlerine ilişkin olarak
yapılan gelir vergisi tevkifatları parasal kıymet olduğundan, enflasyon düzeltmesine
tabi tutulması mümkün bulunmamaktadır.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak
verilmiştir.
(**) inceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış
bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde,
bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası
kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.