Zirai ürün alımında tevkifat hk.
Zirai ürün alımında tevkifat hk.
Sayı:
84098128-120.02.02[94-2018/33]-258921
Tarih:
08/07/2019
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
İzmir Vergi Dairesi Başkanlığı
Gelir Kanunları Gelir vergileri Grup Müdürlüğü
Sayı :84098128-120.02.02[94-2018/33]-E.258921 08.07.2019
Konu :Zirai ürün alımında tevkifat hk.
İlgi :28/12/2018 tarihli özelge talep formunuz.
İlgide kayıtlı özelge talep formunda, tütün ticareti yetki belgesine sahip şirketinizin üreticilerden
satın aldığı tütünler için düzenlenen tütün üretimi ve alım-satım sözleşmelerini … Dairesine intikal
ettirdiği, sözleşmelere istinaden yapılan avans ödemeleri üzerinden Gelir Vergisi Kanununun 94
üncü maddesi uyarınca gelir vergisi kesintisi yapıldığı, ayrıca tütün ticareti yetki belgesine sahip
başka firmaların üreticilerle yapmış oldukları sözleşmeleri de hak ve yükümlülükleriyle birlikte
devir sözleşmesi ile aldığınızı, yapılan devir sözleşmelerinde devir eden tütün firması tütün
üreticisine avans ödemesi yapmış ise avans ödemelerinin devreden şirkete şirketinizce ödendiği ve
avans verilen tutarların şirketinizce alınacak tütün bedellerinden mahsup edilerek üreticilere
ödeme yapıldığı, avanslar üzerinden yapılan tevkifatın devir alan şirket tarafından nihai ürün
alımında dikkate alınacağının devir sözleşmesinde ayrıca belirtildiği, tütünün alımı sırasında
müstahsil makbuzu düzenlenerek avans dışında kalan tutarın üreticiye ödendiği belirtilerek, devir
alınan sözleşme kapsamında ürün alımı sırasında devreden şirket tarafından avans verilmesi ve
avans üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılması durumunda hangi bedelden tevkifat yapılacağı,
devreden tarafından daha evvel üretici adına yapılan tevkifatın nihai ürün alımında mahsup edilip
edilmeyeceği hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun "Vergi Tevkifatı" başlıklı 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında,
"Kamu idare ve müesseseleri, iktisadî kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş
ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadî işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu
yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai
kazançlarını bilanço veya ziraî işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde
sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak
sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar." hükmü yer almaktadır.
Aynı fıkranın 11 numaralı bendinde de vergi tevkifatı yapmakla yükümlü kişi, kurum ve
kuruluşlarca çiftçilerden satın alınan zirai ürünler ve hizmetler için yapılan ödemelerden tevkifatyapılacağı belirtilmiş ve bu tevkifat oranları, hayvanlar ve bunların mahsulleri ile kara ve su avcılığı
mahsulleri için % 2, diğer zirai mahsuller için % 4, ticaret borsalarında tescil ettirilerek satın alınan
hayvanlar ve bunların mahsulleri ile kara ve su avcılığı mahsulleri için % 1, diğer zirai mahsuller
için ise % 2 olarak belirlenmiştir.
4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanunun "Üretici
Tütünlerinin Alımı ve Satımı, Tütün Mamulleri Üretimi, Tütün ve Tütün Mamulleri Ticareti" başlıklı
6 ncı maddesinin birinci fıkrasında, "Üretici tütünleri yazılı sözleşme esası veya açık artırma
yöntemiyle alınır ve satılır. Sözleşmeli üretim esasına göre üretilen tütünlerin fiyatları, tütün
mamulleri üreticileri ve/veya tüccarlar ile üreticiler ve/veya temsilcileri arasında varılan
mutabakata göre belirlenir. Tütün üreticilerinden yapılan tütün alımları, alım yapan firmalarca
üretim yerlerindeki ticaret borsalarına tescil ettirilir. Yazılı sözleşme yapılarak üretilen tütünler
dışında kalan üretici tütünleri, açık artırma merkezlerinde açık artırma yöntemiyle alınır ve satılır.
Açık artırmaya başlangıç fiyatlarından başlanır ve satışa konu tütünler en yüksek fiyatı veren alıcıya
satılarak tescil edilir." hükmüne yer verilmiştir.
Diğer taraftan, 15.09.1990 tarih ve 220636 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 164 Seri No.lu Gelir
Vergisi Genel Tebliği ile zirai ürünlerin alımında yapılacak gelir vergisi tevkifatı ve müteselsil
sorumluluk konusunda gerekli açıklamalar yapılmıştır.
Söz konusu Tebliğin "5590 Sayılı Kanuna Göre Kurulmuş Bulunan Ticaret Borsalarında Tescil
Ettirilerek Satın Alınan Zirai Ürün Bedellerinden Yapılacak Gelir Vergisi Tevkifatı ve Müteselsil
Sorumluluk" başlıklı 4 üncü bölümünde,
"5590 sayılı Kanuna göre kurulmuş olan Ticaret Borsalarında Borsada İşlem gören zirai ürünlerin
tescil ettirilerek çiftçi dışındaki kişi ve kuruluşlardan satın alınması halinde, Borsada, tescil
ettirilerek satın alınan zirai ürünler için, satın alanların müteselsil sorumluluğu bulunmamaktadır.
Borsada tescil ettirilerek, çiftçilerden satın alınan zirai ürün bedelleri üzerinden tevkif edilerek
vergi dairelerine ödenmesi gereken vergiden, Borsalar, yöneticileri ve zirai ürünü satın alanlar
müteselsilen sorumlu olacaklardır. … "
açıklamalarına yer verilmiştir.
Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, ticaret borsasına tescili zorunlu tütün ürünü
için tescile konu ürün bedelinin tamamı üzerinden şirketinizce tevkifat yapılması gerekmekte olup,
aynı ürün için avans olarak ödenen bedeller üzerinden devreden şirketler tarafından yapılan gelir
vergisi tevkifatlarının fazla ve yersiz olarak yapıldığının belgelendirilmesi halinde, fazlalığa isabet
eden tutarların 252 Seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği uyarınca üreticilere red ve iade edilmesi
mümkün bulunmaktadır.
Bilgi edinilmesini rica ederim.